Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçenin okullarda haftada üç ders olarak okutulmasına yönelik kararına karşı Kuzey ve Doğu Suriye’de (Rojava) öğrenciler, veliler, öğretmenler ve akademisyenler açıklamalar ve eylemler düzenliyor. Eylemlerin ortak itirazı, Kürtçenin eğitim dili olarak kullanılmak yerine haftada üç saatlik bir dersle sınırlandırılması.
Hesekê merkezli haber ajansı Hawar Haber Ajansı'nın (ANHA) aktardığına göre, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçenin okullarda haftada üç ders olarak okutulmasına ilişkin kararına Kuzey ve Doğu Suriye’de farklı kentlerden itirazlar geldi.
Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçeye ilişkin düzenlemesi, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın 16 Ocak 2026’da yayımladığı 13 sayılı kararnameye dayanıyor. Kararnamenin siyasi arka planında, 10 Mart 2025’te Suriye Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile o dönem Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı olan Mazlum Abdi arasında Şam’da imzalanan sekiz maddelik anlaşma da bulunuyor.
27 Ağustos’ta Suriye Geçici Hükümeti Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 2068/943 sayılı kararla Kürtçenin okullarda haftada üç ders olarak okutulmasına yönelik uygulama yürürlüğe kondu. Buna göre Kürtçe, Kürt nüfusunun “kayda değer bir oranda” yaşadığı bölgelerdeki devlet ve özel okullarda, bütün eğitim kademelerinde müfredata dahil edilecek.
- Kürtçe haftada üç ders okutulacak.
- Kürtçe dersinin notu öğrencinin genel not ortalamasına dahil edilecek.
- Kürtçe için ayrıca haftada bir etkinlik dersi ayrılacak.
- Uygulama bütün eğitim kademelerini kapsayacak.
- Geçiş döneminin ilk eğitim yılında sosyal bilgiler, tarih, coğrafya ve felsefe derslerinin Kürtçe veya Arapça alınabilmesine olanak tanınacak.
Kuzey ve Doğu Suriye’deki öğrenci, veli, öğretmen ve akademisyenlerin ortak itirazı ise Kürtçenin bölgede eğitim dili olarak kullanılmak yerine haftada üç dersle sınırlandırılması.
Qamişlo, Hesekê ve Amûdê’de öğrenciler, veliler ve öğretmenler karara karşı açıklamalar ve eylemler düzenlerken, Rojava Üniversitesi de Kürtçenin eğitim dili olarak kullanılmasının sürdürülmesini istedi.
Öğrenciler, veliler ve eğitimciler, “Kürtçenin öğretilmesi” ile “Kürtçe eğitim”in aynı şey olmadığını vurgulayarak, Kürtçenin matematik, fen bilimleri ve sosyal bilimler dahil farklı alanlarda eğitim dili olarak kullanılmasını talep etti.
Kürtçe eğitim talebiyle düzenlenecek eylemler için Kuzey ve Doğu Suriye’de yedi kentte buluşma noktaları belirlendi.
Eylemlerin yapılacağı kentler ve buluşma noktaları şöyle:
- Qamişlo: Bajarê Ciwanan
- Hisîça: Çerxerêya Kevokê
- Dêrik: Qada Azadiyê
- Amûdê: Çerxerêya Neynikê
- Dirbêsiyê: Çerxerêya Neynikê
- Tirbespî: Çerxerêya Azadiyê
- Girkê Legê: Qada Giştî
Qamişlo’da öğrenci ve veliler: “Kürtçe eğitim hakkı güvence altına alınmalı”
Qamişlo’da öğrenciler ve veliler, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın kararının yeniden düzenlenmesini istedi.
Açıklamada, Kürtçenin eğitim sistemi içinde tanınmasının önemli olduğu belirtilirken, dilin haftada üç saatlik bir dersle sınırlandırılmasının anadilinde eğitim hakkını karşılamadığı ifade edildi. Öğrenci ve veliler, çocukların yaşadıkları bölgedeki Kürt nüfusunun oranına bakılmaksızın kendi anadillerinde eğitim görebilmesi gerektiğini söyledi.
Talepler arasında farklı branşlarda Kürtçe eğitim verebilecek öğretmenlerin yetiştirilmesi, bilimsel ve akademik Kürtçe terminolojinin geliştirilmesi ile Kürt kültürü, edebiyatı ve tarihinin müfredatta yer alması da bulunuyor. Açıklamada Kürtçenin eğitim dili olarak güçlendirilmesinin Arapçanın dışlanması anlamına gelmediği de belirtildi. Öğrencilerin anadillerinde eğitim görürken Arapça ve yabancı dilleri de öğrenebileceği çok dilli bir eğitim modeli önerildi.
Hesekê’de öğretmenler: “Anadilimizde eğitim görmek hakkımız”
Hesekê’de öğretmenler Eğitim Müdürlüğü önünde bir araya gelerek karara tepki gösterdi eylemde “Dil olmadan yaşam olmaz”, “Kürtçe kimliğimizdir” ve “Anadilimizde eğitim görmek hakkımızdır” yazılı pankartlar taşıdı.
Kürtçe ve Arapça yapılan açıklamada da Kürtçenin haftada birkaç saatlik dersle sınırlandırılmasına itiraz edildi. Öğretmenler, bir dili ders olarak öğrenmek ile eğitimin o dilde yürütülmesi arasında fark bulunduğunu belirterek, Kürtçenin farklı eğitim kademeleri ve derslerde kullanılabilmesi için bir eğitim programı hazırlanmasını istedi.
Amûdê’de öğrenciler, öğretmenler ve aileler yürüdü
Amûdê’de öğrenciler, öğretmenler ve öğrenci aileleri Kürtçe eğitim talebiyle Şehîd Cîhad Meydanı’ndan Jina Azad Meydanı’na yürüdü. Burada Kürtçe, Arapça ve İngilizce açıklamalar yapıldı.
Açıklamalarda, bölgede birinci sınıftan üniversiteye kadar Kürtçe eğitimin yıllardır sürdüğü hatırlatılarak Kürtçenin haftada üç saatle sınırlandırılmasının mevcut eğitim modeline göre geriye gidiş olduğu savunuldu.
Katılımcılar, Kürtçe eğitim gören öğrencilerin aynı zamanda Arapça ve İngilizce de öğrendiğini belirtti.
Kürtçenin bilimsel ve akademik alanlarda kullanılabilen bir dil olduğunu vurgulayan katılımcılar, önceki yıllarda uygulanan Kürtçe eğitim programının yeni eğitim yılında da sürdürülmesini istedi.
Rojava Üniversitesi: “Kürtçe eğitim dili olmaya devam etmeli”
Rojava Üniversitesi de yaptığı açıklamayla Kürtçenin haftada üç dersle sınırlandırılmasına itiraz etti.Üniversite, Kürtçenin yalnızca dil ve edebiyat derslerinde değil; matematik, fizik, kimya, mühendislik ve sağlık bilimleri gibi alanlarda da eğitim dili olarak kullanıldığını hatırlattı.
Açıklamada, öğrencilerin uzun süredir eğitim gördükleri dilden uzaklaştırılmasının öğrenme süreçlerini de olumsuz etkileyebileceği ifade edildi.
Rojava Üniversitesi, Kürtçe ve Arapçanın birbirinin alternatifi olarak görülmediği iki dilli bir eğitim modeli önerdi.
Üniversiteye göre derslerin Kürtçe ve Arapça yürütülebildiği bir model, öğrencilerin anadilinde eğitim hakkını korurken farklı dillerde akademik yeterlilik geliştirmelerine de olanak sağlayabilir.
