Federico García Lorca, birkaç dakikasını aşka ayırmayı seçti, 18 Temmuz 1936’daki ayaklanma sırasında, San Vicente’deki bahçesinden; İspanya’nın yakın tarihini değiştirecek haberin tüm ülkeye yayıldığı ve bir ay sonra en evrensel Endülüslü şairin ölümünü mühürleyecek günlerdi.Bu satırların muhatabının, Albacete’li gazeteci ve sanat eleştirmeni Juan Ramírez de Lucas olduğu düşünülüyor. 2010’da hayatını kaybeden ve o yıllarda öğrenci olan De Lucas, Lorca’nın ‘Sonetos del Amor Oscuro’ya ilham veren sevgili olmuş olabilir; ancak bariz nedenlerle, bu ilişki hakkında Franco diktatörlüğünün sona ermesinden sonra bile ketum kaldı.38 yaşındaki sanatçı ile henüz 16 yaşındaki öğrenci arasındaki mektup, Ramírez de Lucas tarafından 70 yıl boyunca saklandı. Ölmeden hemen önce, sanatçıyla ilişkisine dair bir dizi çizim, mektup ve günlükten oluşan bir dosyayı kardeşlerine teslim etti; söz konusu mektup da bu belgelerin arasında ortaya çıktı.
2012’de materyal kamuoyuna duyurulduktan sonra inceleyen uzmanlar, bunun Lorca’nın gözaltına alınmadan ve Víznar ile Alfacar belediyeleri arasında, yeri tam olarak bilinmeyen bir noktada kurşuna dizilmeden önce yazdığı son mektup olduğu görüşünde.Aradan 90 yıl geçti, ancak Endülüslü şairin el yazmaları ve eserleri hâlâ gün yüzüne çıkarılmaya devam ediyor; oysa onun bedeni, birçok başka İspanyolunki gibi, hâlâ bulunabilmiş değil. Bölgesel Politika ve Demokratik Hafıza Bakanlığı, mağdur derneklerinin tahminlerine göre içlerinde hâlâ çıkarılmamış 114.000 ila 130.000 kişinin yattığı 3.000’i aşkın toplu mezarı kayıt altına alıyor.Kültürel hafızanın bu yeniden kazanımına dair bir başka örnek, zamanı konu alan bir şiirde karşımıza çıkıyor; bu tema, Camarón’un Así que pasen cinco años adlı oyundan bir bölüm üzerine yaptığı yorum sayesinde günümüze kadar Lorca klişesi olarak ulaştı ve şimdi de Los Javis tarafından, Lorca’nın hayatı, âşıkları ve evreninden esinlenen yeni uzun metrajlı film ‘La Bola Negra’nın fragmanı için yeniden yorumlandı; film, kısa süre önce Cannes Film Festivali’nde En İyi Yönetmen Ödülü’nü kazandı.Şairin 1900 ile 1916 yılları arasında çocukluğunu geçirdiği, Acera del Darro 50 numaradaki zemin kattaki evi restore etmekle kalmayan flamenko şarkıcısı Miguel Poveda, arka yüzünde Lorca’ya ait, daha önce yayımlanmamış bir şiir bulunan bir el yazmasını da satın almayı başardı. Şiirin el yazısı, Lorca uzmanı Pepa Merlo tarafından doğrulandı.Pepa Merlo ile Poveda, sanatçının edebi evrenine ilişkin en son keşifleri analiz etmek üzere, bu yıl nisan ayında yayımlanan ‘Las cosas del otro lado.
Lo inédito en Federico García Lorca’yı birlikte kaleme aldı; kitap, şairin çocukluk evi olan ve yeniden açılan yeni kültür merkezinin yayımları arasına eklenecek.Yönetmen Fernando Franco’nun imzasını taşıyan, Lorca hakkında çekilen ikinci uzun metrajlı film ise 2027’de gösterime girecek. Bu yapım, Federico’nun yaşamının son haftalarını, Madrid’den Ayaklanma sonrasında kaçışından Granada’da kurşuna dizilmesine kadar ayrıntılı biçimde yeniden kuracak. Filmin, hiçbir zaman yanıtlanmayan ve Ramírez de Lucas’a gönderilen mektuba birkaç dakikalık bir selam göndermeye yer verip vermeyeceğini öğrenmek içinse birkaç ay daha beklemek gerekecek.
