ABD’de sosyal medya platformlarının çocuklar ve gençler üzerindeki etkisine ilişkin en önemli davalardan biri başladı. Yaklaşık 30 eyaletin başsavcılığı, Meta’nın Instagram ve Facebook’u çocuk ve gençlerin uygulamalarda daha uzun süre kalmasını sağlayacak şekilde tasarladığını öne sürüyor. Eyaletler, şirketin genç kullanıcılar açısından ortaya çıkabilecek riskleri bildiği halde bu özellikleri kullanmayı sürdürdüğünü savunuyor.
Davanın ilk aşaması 12 Ağustos’ta jüri seçimiyle başladı. Esas duruşmaların ve delillerin sunulmasının ise 18 Ağustos’ta başlaması bekleniyor. Davanın en dikkat çeken başlıklarından biri olası mali yaptırımlar.
Meta, dört öncü eyaletin hesaplama yönteminin kabul edilmesi halinde cezaların toplamının yaklaşık 1,4 trilyon dolara ulaşabileceğini savunuyor. Ancak şirketin bu tutarın tamamını ödemesine hükmedilmesi düşük olasılık olarak değerlendiriliyor. Asıl kritik noktanın ise para cezasından çok, Instagram ve Facebook’un çalışma biçiminde zorunlu değişiklikler yapılması olduğu belirtiliyor.
“SONSUZ KAYDIRMA” VE BİLDİRİMLER MERCEK ALTINDA Eyaletlerin suçlamalarının merkezinde kullanıcıların paylaştığı içeriklerden çok, Meta’nın platformlarını nasıl tasarladığı bulunuyor. Sonsuz kaydırma, bildirimler, beğeni mekanizmaları, kişiselleştirilmiş içerik akışı ve kullanıcıyı platformda tutmayı amaçlayan ödül sistemleri dava dosyasındaki başlıca özellikler arasında yer alıyor. Başsavcılıklar, bu tasarım tercihlerinin çocuk ve gençlerin uygulamalarda daha uzun süre kalmasına yol açtığını ve problemli kullanım riskini artırdığını ileri sürüyor.
Meta, 2026 içinde benzer davalarda önemli yenilgiler de aldı. New Mexico’da mart ayında verilen kararda şirket, tüketicileri yanıltmak ve çocukları risk altında bırakan uygulamalar nedeniyle sorumlu bulundu. Meta’ya ilk aşamada 375 milyon dolar ceza verildi.
6 Ağustos’ta verilen ek kararla şirkete 567 milyon dolarlık yeni bir yükümlülük getirildi. Böylece Meta’nın New Mexico’daki toplam mali yükü 942 milyon dolara yükseldi. Mahkeme ayrıca yaş doğrulamasının sıkılaştırılması, çocukların verilerinin korunması, gece ve okul saatlerinde bildirimlerin sınırlandırılması ve yetişkinlerle çocuklar arasındaki etkileşimlere yönelik ek önlemler alınması gibi düzenlemelere hükmetti.
Meta kararı temyize götüreceğini açıkladı. ZUCKERBERG DE TANIK OLACAK Davada Meta’nın kurucusu ve CEO’su Mark Zuckerberg’in de tanık olarak dinlenmesi bekleniyor. Eyaletler, şirketin kendi iç araştırmalarında genç kullanıcıların karşı karşıya kalabileceği risklere ilişkin elde ettiği bulgular ile kamuoyuna yaptığı açıklamalar arasındaki farkı gündeme getirmeyi planlıyor.
Meta ise suçlamaları reddediyor. Şirket, yıllardır genç kullanıcıların güvenliğini artırmak için ebeveynler, uzmanlar ve kamu kurumlarıyla çalıştığını savunuyor. Meta’ya yönelik hukuki baskı bu davayla sınırlı değil.
ABD’de Meta, Google, TikTok ve Snapchat gibi şirketlere karşı genç kullanıcıların bağımlılık yaratabilecek ürün tasarımlarına maruz bırakıldığı iddiasıyla 3 binden fazla dava bulunuyor. ABD 9. Temyiz Mahkemesi de 10 Ağustos’ta teknoloji şirketlerinin bu davaları durdurma girişimini reddetti.
Böylece binlerce dosyanın yargı sürecinin devam etmesinin önü açıldı. SOSYAL MEDYA PLATFORMLARININ GELECEĞİNİ ETKİLEYEBİLİR Davanın sonucu yalnızca Meta açısından değil, tüm sosyal medya sektörü açısından önem taşıyor. Mahkeme, platformların tasarım özelliklerinin çocuklar açısından öngörülebilir bir zarara yol açabileceğine hükmederse; sonsuz kaydırma, öneri algoritmaları, bildirimler ve kullanıcıların ekranda kalma süresini artıran diğer mekanizmalar yeni hukuki sınırlamalarla karşı karşıya kalabilir.
Bu nedenle dava, yalnızca Meta’ya uygulanabilecek bir para cezası değil, sosyal medya platformlarının çocuk ve gençlere yönelik çalışma modelinin yeniden şekillenmesi açısından da kritik bir sınav olarak değerlendiriliyor.
