Çarşamba akşamı, milyonlarca Avrupalı gökyüzüne bakarken bir güneş tutulması etrafı erkenden karanlığa gömdü.Gösteri 1999'dan bu yana görülen en çarpıcı manzara oldu; İspanya'nın geniş kesimleri ile Portekiz, Grönland ve İzlanda'nın bazı bölgelerinde tam tutulmanın tüm etkisi gözlemlendi.Ancak olguya – bir anlığına bile – çıplak gözle bakmak, ‘güneş yanığı’ türünden kalıcı retina hasarı riski taşıyordu.Etkinlik öncesinde koruyucu gözlük satın alma telaşı, mağaza raflarını tutulma gözlüklerinden tamamen boşalttı; son dakikacılar ise ev yapımı alternatifler aramaya koyuldu.Peki tutulma bittiğinde karton ve plastik çerçeveli sayısız gözlüğe ne oluyor?İşte güneş tutulması gözlüklerinizle ne yapmanız gerektiği.Tutulma gözlüklerimi geri dönüştürebilir miyim?Tutulma gözlükleri genelde geri dönüştürülebilir, ancak yalnızca kısmen.Camlar, ışığı emen karbon parçacıklarıyla karıştırılmış bir reçine olan siyah polimerden yapılmış özel güneş filtreleri ya da yoğun güneş ışığını yansıtmak için mikroskobik bir metal tabakayla kaplanmış ince bir polyester film içeriyor.Bunlar genellikle belediyelerin geri dönüşüm tesislerinde işlenemiyor; bu da çerçeveleri atmadan önce camları çıkarmanız gerektiği anlamına geliyor.Temiz karton ve kâğıt çerçeveleri normal karton geri dönüşüm kutunuza atabilirsiniz. Ancak plastik çerçevelerin çoğu geri dönüştürülemiyor.Tutulma gözlüklerimi yeniden kullanabilir miyim?2026'daki güneş tutulması için, 1999'dan kalma gözlüklerini saklayan izleyicilere bu eski modelleri kullanmamaları tavsiye edildi. Bunun nedeni, 2015'ten önce üretilen gözlüklerin, modern muadillerine kıyasla daha hızlı bozulan malzemelerden yapılmış olması; dolayısıyla 27 yıllık gözlüklerin artık güvenli kabul edilmemesi.ISO 12312-2 güvenlik standardını karşılayan modern tutulma gözlüklerinin ise son kullanma tarihi yok; teorik olarak süresiz kullanılabiliyorlar.
Yine de üzerinde çizik, delik, gevşemiş filtre gibi herhangi bir yıpranma belirtisi varsa kullanılmamalı ve uzmanlar genel olarak bunların en fazla 10 yıl boyunca yeniden kullanılmasını öneriyor.Gözlüklerinizde iğne ucu büyüklüğünde delikler olup olmadığını, büyük bir ışık kaynağına doğru bakarak kontrol edebilirsiniz. Tam karanlık görüyorsanız, hâlâ güvenle kullanılabilirler. Bu durumda, zarar görmeyecekleri güvenli bir yere kaldırın.Önümüzdeki iki yılın ‘Tutulmaların Altın Çağı’ olarak anılmasının bir nedeni var: Avrupa'da yalnızca kısmen görülebilecek iki tam güneş tutulması daha takvimde.2 Ağustos 2027'de, Mısır'ın Luksor kenti üzerinde altı dakikadan uzun süreceği tahmin edilen, ‘yüzyılın tutulması’ olarak nitelenen gösterişli bir tutulma yaşanacak.
22 Temmuz 2028'de ise Avustralya ve Yeni Zelanda bu doğa olayını izleyecek; bu, Sidney'den 1857'den bu yana görülen ilk tam tutulma olacak.Tutulma gözlüklerinizi nereye bağışlayabilirsiniz?Bu yaklaşan gök olaylarını izlemek için yolculuğa çıkma ihtimaliniz düşükse, gözlüklerinizi şimdilik parçalamayın.Bazı kuruluşlar, hafifçe kullanılmış gözlükleri toplamak ve bunları dünya genelinde ihtiyaç sahibi topluluklara dağıtmak için kütüphaneler, müzeler ve okullarla ortaklık kuruyor. Bu nedenle, toplama noktalarını bulmak için yerel sosyal medya hesaplarını kontrol edin.Önümüzdeki yıllarda hangi ülkelerde tutulma yaşanacağını araştırın. Bu ülkelerden birinde yaşayan arkadaşınız ya da aile üyeniz varsa, gözlüklerinizi onlara postalayıp yeniden kullanılmasını sağlayabilirsiniz.
