NASA, pazar günü yeni amiral gemisi konumundaki uzay teleskobunu fırlatarak, evrenin eşi benzeri görülmemiş bir haritasını çıkarmayı ve fiziğin en büyük gizemlerinden bazılarının aydınlatılmasını amaçlayan yıllar sürecek bir göreve başladı.12 metreden daha yüksek olan son teknoloji gözlemevi, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden yerel saatle 07.26'da (CEST 13.26) SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatıldı.ABD Başkanı Donald Trump, fırlatmanın ardından NASA’nın düzenlediği basın toplantısına telefonla bağlanarak kurumu tebrik etti ve bunu "Amerika'nın altın çağı"nın bir parçası olarak nitelendirdi.On yılı aşkın bir sürede ve 4 milyar doların (3,4 milyar avro) üzerindeki bir maliyetle geliştirilen teleskoba, NASA’nın diğer amiral gemisi teleskoplarından biri olan Hubble'ın "annesi" olarak tanınan öncü ABD’li gökbilimci Nancy Grace Roman’ın adı verildi.Hubble, evrenin düşünüldüğünden daha hızlı genişlediğini ortaya koyarken, Roman karanlık madde ve karanlık enerji de dahil olmak üzere henüz çözülememiş diğer gizemlerden bazılarına yanıt arayacak."Roman, Dünya’ya evrenin yeni bir atlasını sunacak" diye konuştu NASA Yöneticisi Jared Isaacman, projeyi nisan ayında basına tanıtırken.'Görünmeyeni incelemek'Hubble’ınkinden 100 katın üzerinde geniş bir görüş alanına ve James Webb’inkinden belirgin biçimde daha geniş bir bakış açısına sahip olan Roman, Dünya’dan 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki bir konumdan gökyüzünün devasa kesimlerini tarayacak; bu noktaya ulaşması yaklaşık 100 gün sürecek.Webb gibi, daha büyük güç ve hassasiyet sunan diğer gözlemevleriyle birlikte çalışacak şekilde tasarlanan Roman, binlerce ötegezegenin yanı sıra, büyük kütleli yıldızların patlayıcı ölümü olan on binlerce süpernovayı keşfetmeyi hedefliyor."Bu, şimdiye kadar oluşturulmuş en büyük gök cismi kataloğu olacak ve Güneş Sistemi’miz gibi gezegen sistemlerinin ne kadar yaygın olduğunu anlamamıza yardımcı olacak" dedi Roman’ın teknik müdürü Dave Content.Yeni teleskop ayrıca fiziğin en büyük iki gizemine, yani karanlık madde ve karanlık enerjiye de ışık tutacak. Kökenleri hâlâ bilinmiyor, ancak birlikte evrenin yaklaşık yüzde 95’ini oluşturdukları düşünülüyor.Karanlık maddenin bir tür yerçekimsel tutkal gibi davrandığı, karanlık enerjinin ise evrenin genişlemesini yönlendiren itici bir güç olduğu düşünülüyor.Roman, kızılötesi görüşü sayesinde milyarlarca yıl önce gök cisimleri tarafından yayılan ışığı tespit edebilecek; adeta zamanda geriye bakarak bilim insanlarına evrenin uzak geçmişine dair bir pencere açacak ve bu iki gizemli olguyu daha iyi anlamalarına yardımcı olacak.Standart modeli sınamakRoman’ın gözlemleri, Şili’deki Rubin Gözlemevi ile Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Euclid sondasının çalışmalarını tamamlayacak ve evrenin yapısına ilişkin bilimsel anlayışı sorgulayabilecekleri için büyük bir merakla bekleniyor.Roman’ın baş proje bilimcisi Julie McEnery, son araştırmaların, bilim insanlarının mevcut modellerin öngörülerine dayanarak evrenin erken dönem genişlemesi hakkında bugüne kadar düşündükleri şeylerin yanlış olabileceğine işaret ettiğini söyledi."Son gözlemler, evrene dair standart modelimizin hatalı olduğuna işaret ediyor" dedi cumartesi günü düzenlenen basın toplantısında ve Roman’ın bu durumu netleştirmeye yardımcı olacağını ekledi."Kesin olarak ‘Evet, model işliyor’ ya da ‘İşlemiyor’ diyecek. Ve eğer işlemiyorsa, bize bu seçenekleri birbirinden ayırt etmeye başlamamızı sağlayacak doğrulukta ve kalitede veriler sunacak" diye konuştu.Bilim insanları ve geniş kamuoyu, Roman’dan gelen tüm verilere erişebilecek.
Ancak verinin hacmi başlı başına ürkütücü olacak, diye uyardı Content.Teleskop günde yaklaşık 1,3 terabayt veri üretecek; "bu da veriyi kimsenin dizüstü bilgisayarına indirmenin fiilen mümkün olmadığı anlamına geliyor" diye konuştu.McEnery için ise veri ne kadar çoksa o kadar iyi."Roman’dan çıkacak en heyecan verici bilimsel sonuçların bir sürpriz olmasını, öngöremediğimiz bir şey olmasını çok diliyor ve hatta bekliyorum; bu da gelecekteki görevlerin ele alacağı bir sonraki, daha derin soru setinin zeminini hazırlayacak" dedi.
