Nijer’in başkenti Niamey, cumartesi sabahı askeri kalkışmaya sahne oldu. İsyan eden bir grup asker, havaalanı ve Cumhurbaşkanlığı çevresindeki kritik noktalara saldırdı. Sabaha karşı kentte saatler boyunca yoğun silah sesleri ve patlamalar duyulurken, devlet televizyonu ve radyosunun yayınları da kısa süreliğine kesildi.
Yayınların yeniden başlamasının ardından devlet televizyonu, Niamey’deki bir askeri üsten çıkan askerlerin kentteki “hassas noktalara” ateş açtığını duyurdu. Güvenlik güçlerinin müdahalesiyle kalkışmanın büyük ölçüde kontrol altına alındığı belirtildi. Nijer Savunma Bakanlığı, silahlı kuvvetlerin gece boyunca hedef alınan bölgelerde kontrolü kademeli olarak yeniden sağladığını açıkladı.
Güvenlik kaynaklarına göre sabah saatlerinde Cumhurbaşkanlığı Sarayı hükümete bağlı birliklerin kontrolüne geçti. Ancak havaalanı çevresinde isyancı askerlerin varlığını sürdürdüğü ve bölgedeki durumun henüz tamamen netleşmediği bildirildi. Hükümete bağlı birliklerin havaalanını yeniden kontrol altına almak için bölgeye sevk edildiği, sorunun müzakere yoluyla ya da askeri müdahaleyle çözülmesinin değerlendirildiği belirtildi.
BAŞKENT DIŞINDAN DA ASKERLER KATILDI Kalkışmaya yalnızca Niamey’deki askerlerin katılmadığı bildirildi. Güvenlik kaynaklarına göre ülkenin güneybatısındaki Ouallam, Tera ve Dosso bölgelerinde görev yapan bazı askerler de isyana destek verdi. Bu bölgelerdeki birlikler, son dönemde terör örgütü IŞİD’in Sahel koluyla yaşanan çatışmalarda ağır kayıplar vermişti.
Uzmanlar ve güvenlik kaynakları, cephede görev yapan bazı birlikler arasında hükümete yönelik hoşnutsuzluğun arttığına dikkat çekiyor. Kalkışmaya toplam kaç askerin katıldığı ve Niamey’de hangi bölgelerde konuşlandıkları ise henüz bilinmiyor. Yaşananlar, 2023 yılında darbeyle iktidarı ele geçiren Abdourahamane Tiani yönetimine yönelik yeni bir tehdit olarak değerlendiriliyor.
Tiani, Temmuz 2023’te Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum’u devirerek yönetime el koymuş ve ülkedeki güvenlik sorunlarını azaltma sözü vermişti. Ancak Nijer’de El Kaide ve IŞİD bağlantılı silahlı grupların saldırıları devam ediyor. Niamey’deki sivil havaalanı ve askeri üs de bu yıl daha önce cihatçı grupların saldırılarına hedef olmuştu.
RUSYA İLE İLİŞKİLERİNİ GÜÇLENDİRDİ Uranyum, petrol ve altın açısından zengin olan Nijer, 2023 darbesinin ardından dış politikasında da önemli değişikliklere gitti. Tiani yönetimi Batılı ülkelerle ilişkilerini azaltırken Rusya ile askeri ve siyasi bağlarını güçlendirdi. Nijer ayrıca Mali ve Burkina Faso ile birlikte Sahel Devletleri İttifakı’nı kurarak Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’ndan uzaklaştı.
Askeri kalkışma, Nijer yönetiminin stratejik uranyum kaynakları üzerindeki kontrolünü artırdığı bir dönemde gerçekleşti. Hükümet, Fransız enerji şirketi Orano’ya ait bazı varlıklara el koyarken, daha önce Orano ve GoviEx tarafından işletilen uranyum ruhsatlarını devlet destekli şirketlere devretti. Nijer, uzun yıllar Avrupa’nın nükleer enerji sektörünün önemli uranyum tedarikçilerinden biri olarak öne çıkmıştı.
