Gerilimi artıran son açıklama Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Habtamu Itefa'dan geldi. Bakan, ülkesinin Nil üzerinde yeni barajlar kuracağını söylerken nehrin aşağı havzasına ulaşan sular üzerinde Etiyopya'nın daha fazla kontrol sahibi olacağını savundu. Kahire yönetimi ise Nil'in tek bir ülkeye ait olmadığını belirterek bu yaklaşımın kabul edilmeyeceğini duyurdu.
Etiyopya'nın planı ilk kez son günlerde ortaya çıkmadı. 2026'nın ilk aylarında da Mavi Nil üzerinde üç yeni barajın gündemde olduğu ve projelerin dört ila yedi yıl içinde hayata geçirilmesinin planlandığı haberleri yayımlandı. Projelerin her birinin yaklaşık 3,5 milyar dolara mal olabileceği belirtiliyor.
Yeni barajlarla Etiyopya'nın elektrik üretimini artırmasının yanı sıra su yönetimi, tarım ve sanayi için yeni kaynak oluşturması hedefleniyor. Etiyopya tarafı projeleri ekonomik kalkınmanın bir parçası olarak değerlendirirken, Mısır'da en büyük endişe barajlarda tutulacak suyun aşağı havzaya ulaşan miktarı azaltması.
Mısır Su Kaynakları ve Sulama Bakanı Hani Sewilam da ağustos ayının başında yaptığı açıklamada ülkesinin Nil üzerinde yeni Etiyopya barajlarının yapılmasına izin vermeyeceğini söyledi. Kahire özellikle barajların işletilmesi, suyun tutulması ve bırakılması konusunda bağlayıcı bir anlaşma ve düzenli veri paylaşımı istiyor.
5,15 GİGAVATLIK DEV BARAJ ZATEN ÇALIŞIYOR
İki ülke arasındaki anlaşmazlığın merkezinde halihazırda Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) bulunuyor. Mavi Nil üzerine kurulan dev barajın inşasına 2011'de başlandı ve tesis Eylül 2025'te resmen açıldı. Yaklaşık 5,15 gigavatlık kurulu güce sahip proje, Afrika'nın en büyük hidroelektrik tesislerinden biri haline geldi.
Mısır ve Sudan yıllardır barajın doldurulması ve işletilmesinin bağlayıcı bir anlaşmaya bağlanmasını istiyor. Etiyopya ise elektrik üretmek amacıyla kullanılan barajın aşağı havzadaki ülkelerin çıkarlarına zarar vermeyeceğini savunuyor. Taraflar arasındaki görüşmeler yeniden başlamasına rağmen kalıcı bir anlaşmaya ulaşılamadı.
Şimdi gündeme gelen 3 yeni baraj, GERD nedeniyle yıllardır devam eden tartışmayı daha da büyütmüş durumda. Etiyopya enerji ve kalkınma ihtiyacını öne çıkarırken Mısır, ülkenin su güvenliği açısından Nil'in akışının tek taraflı şekilde kontrol edilmesini kabul etmeyeceğini söylüyor.
