Avrupa için gösterge niteliğindeki Hollanda TTF doğalgaz fiyatı, Körfez'den gelen LNG arzına ilişkin belirsizliklerin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmasıyla pazartesi günü megavat-saat başına 70 avronun üzerine çıktı.Pazar günü ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yakınındaki İran roket rampalarını vurdu; bunun üzerine İran, Ürdün'deki ABD birliklerini hedef alan füze saldırılarıyla karşılık verdi. Bu tırmanma, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normalde geçtiği ve fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatında ilave kesintiler yaşanması riskini artırıyor.Kesintiler, Avrupa'nın kış öncesinde gaz depolama tesislerini yeniden doldurmak için LNG sevkiyatlarına kritik ölçüde bağımlı olduğu bir dönemde yaşanıyor.Avrupa Gaz Altyapısı (GIE) verilerine göre AB'nin gaz depolama tesisleri yüzde 64,7 dolu; bu da stokların yılın bu dönemine ilişkin tarihsel seviyelerin altında kaldığı anlamına geliyor.Piyasadaki yüksek fiyatlar, pek çok ülkede depoların yeniden doldurulma sürecini yavaşlattı; bu da Hollanda ve Almanya'nın 1 Kasım son tarihine kadar sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 70'lik gaz depolama hedeflerini tutturamayabileceğine ilişkin kaygıları artırdı.Bunun nedeni, mevcut fiyatlarla kış fiyatları arasındaki farkın çoğu zaman depolama maliyetini ve riskini karşılayamayacak kadar dar, hatta kimi zaman negatif olması. Normalde tedarikçiler yaz aylarında daha düşük fiyattan gaz alır, depolar ve kışın daha yüksek fiyattan satar.Depo seviyelerinin düşük olması, bir ülkenin kışın yeterli gaz bulamayacağı anlamına gelmek zorunda değil.
Ancak yetersiz rezervler, AB ülkelerini dalgalı piyasa fiyatlarına ve küresel arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale getirebilir.Bu durum özellikle Avrupa'nın en büyük ekonomisindeki işletmeler için endişe kaynağı.Euronews Business'a konuşan Almanya Gaz Depolama Birliği INES'in genel müdürü Sebastian Heinermann, “Yetersiz doldurulmuş gaz depolama tesislerinin çok soğuk bir kışla aynı döneme denk gelmesi halinde Almanya, normal gaz talebini artık tam olarak karşılayamayabilir” dedi.“Gaz fiyatları sanayi tüketicilerinin karşılayabileceği seviyenin üzerine çıkarsa şirketler üretimi kısmak zorunda kalır” diyen Heinermann, bunun ciddi ekonomik zarara yol açabileceğini de sözlerine ekledi.Ülkenin gaz depolama seviyesi Avrupa'nın en yüksekleri arasında olmasına rağmen, İtalya da gaz arzına ilişkin risklerle karşı karşıya.Reuters'ın aktardığına göre KatarEnergy, geçen perşembe günü Avrupa'daki en büyük müşterilerinden biri olan İtalyan kamu hizmeti şirketi Edison'a, ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatlarındaki mücbir sebep gerekçeli askıyı kasım ayı başına kadar uzattığını bildirdi.Edison ile Katar arasındaki uzun vadeli sözleşme, normalde İtalya'nın yıllık gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una karşılık gelen miktarı sağlıyor. Edison, ikame tedarik kaynakları bulduğunu ve müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirebileceğini açıkladı.AB doğrudan Orta Doğu'dan nispeten az miktarda gaz ithal ediyor. Katar, 2025 yılında Birliğin toplam gaz ithalatının yüzde 3,7'sini karşıladı.
Ancak Körfez'deki kesintiler yine de Avrupa'daki fiyatları yukarı çekebiliyor.Analistler, Körfez'den LNG ihracatındaki uzun süreli bir kesintinin, Avrupalı alıcıları mevcut kargolar için Asyalı alıcılarla daha agresif biçimde rekabet etmeye zorlayabileceği ve bunun Avrupa gaz fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor.Goldman Sachs'a göre olası bu teklif yarışı, toptan satış fiyatlarını €100/MWh seviyesine yaklaştırabilir.Geçen hafta bankanın analistleri Samantha Dart ve Laura Cyr, Bloomberg'in aktardığı bir notta şu değerlendirmede bulundu: “Orta Doğu enerji ihracatının 2027'ye kadar ancak kademeli olarak normale döndüğü bir senaryoda, Aralık 2026 vadeli TTF fiyatının muhtemelen €100/MWh'nin üzerine çıkması gerekeceğini öngörüyoruz.”Hanehalkı faturaları ne kadar hızlı artabilir?Mevcut fiyat seviyesinin kısa ömürlü olması halinde bu sıçrama, hanehalkı faturalarını fazla etkilemeyebilir. Öte yandan gerilimin hafifleyeceğine dair net bir işaret olmaması, uzun süreli bir artışın zamanla Avrupa genelinde hanehalkı enerji faturalarına yansıyabileceği anlamına geliyor.Oxford Economics'in önceki bir tahminine göre, toptan fiyatlardaki değişikliklerin tüketici fiyatlarına tam olarak yansıması, birlik genelinde büyük farklılıklar gösterse de ortalama altı ay sürüyor.Fiyatlar Fransa, İtalya ve İspanya'da birkaç ay içinde, Hollanda'da ise neredeyse anında tepki verirken, Almanya ve Avusturya'da zirveye ulaşması neredeyse bir yılı bulabiliyor.Oxford Economics, fiyatların nispeten hızlı yansıması ve ülkenin gaza yüksek derecede bağımlı olması nedeniyle, depolama tesisleri şu anda Avrupa'nın en dolu tesisleri arasında yer alsa da İtalya'yı Avrupa'nın büyük ekonomileri içinde en kırılgan ülke olarak değerlendiriyor.
