Özbek yapımı yapay zekâ modülü, Dünya gözlem uydusuyla fırlatıldı

Çin'in STAR.VISION şirketi ile Özbekistan'ın ulusal uzay ajansı Uzcosmos'un ortak projesi kapsamında, Özbek mühendislerce geliştirilen bir yapay zekâ modülü taşıyan Çin yapımı bir hiperspektral Yer gözlem uydusu yörüngeye girdi.Bu görev, Özbek mühendislerin geliştirdiği bir yapay zekâ modülünün STAR.VISION'in uluslararası uydu projelerinden birinde ilk kez kullanıma girmesini sağladı.Samarkand-2028 adı verilen uydu, 5 Ağustos'ta Çin'in Shandong eyaletinde, Haiyang kenti açıklarındaki deniz konuşlu bir fırlatma platformundan uzaya gönderildi.Uyduya verilen ismi açıklayan Özbekistan Dijital Teknolojiler Bakanı Şerzod Şermatov, sosyal medyada şu mesajı paylaştı: “Samarkand-2028 adı tesadüf değil. Semerkant, 2028 Uluslararası Uzay Kongresi'ne ev sahipliği yapma hakkını kazandı; bu da dünyanın en büyük uzay kongresinin Orta Asya'da ilk kez düzenleneceği anlamına geliyor.”Uydu, hiperspektral görüntüler toplayarak ışığın birden fazla dalga boyuna ilişkin verileri kaydediyor.Bu teknoloji, klasik uydu görüntülerine kıyasla yeryüzünün çok daha ayrıntılı bir resmini sunuyor ve hassas çevresel analiz gerektiren uygulamalar için önemli avantaj sağlıyor.Görüntüler yörüngede yapay zekâ ile işleniyorYapay zekâ modülü, uydunun topladığı görüntülerin bir bölümünü henüz yörüngedeyken işleyerek verileri Dünya'ya iletilmeden önce analiz ediyor; böylece ham verinin tamamı yerine ön işlenmiş bilgiler gönderiliyor.Uzcosmos'a göre bu yaklaşım, yer istasyonlarına iletilen veri miktarını azaltırken görüntü analizinin hızını ve verimliliğini artırıyor.“Bu sayede sonuçlara daha hızlı ulaşılmasını, iletilmesi gereken veri hacminin azalmasını ve yerdeki analiz süreçlerinin daha verimli hale gelmesini sağlıyoruz” diye yazdı Şermatov.Uydu, yalnızca bir görüntüleme platformu olarak görev yapmakla kalmıyor; analiz çalışmalarının bir kısmını da uzayda gerçekleştirebiliyor. Böylece yer ekipleri, doğrudan kullanılmaya daha hazır bilgiler alıyor.Uyduların üzerinde yer alan yapay zekâ sistemleri, operatörlerin artan veri hacmini daha etkin yönetmek ve görüntünün çekilmesi ile analiz edilmesi arasındaki süreyi kısaltmak istemesiyle birlikte, Yer gözlem misyonlarında giderek daha kritik bir yetenek haline geliyor.Veriler Dünya'ya ulaşmadan önce işleniyorYer gözlem uyduları devasa miktarlarda veri üretiyor; bu da haberleşme sistemleri ile yer altyapısı üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor.Verilerin bir bölümünün uydu üzerinde işlenmesi, sadece en ilgili bilgilerin iletilmesini sağlayarak bant genişliği ihtiyacını azaltıyor ve görüntülere erişim süresini kısaltıyor.Hiperspektral görüntüleme, bitki örtüsü, toprak ve sudaki, klasik optik görüntülerle tespit edilmesi zor değişimleri yakalayabildiği için tarımda, çevresel izleme çalışmalarında ve doğal kaynak yönetiminde giderek daha sık kullanılıyor.Tarımda, bitkilerdeki stres belirtilerini gözle görülür hale gelmeden önce saptamaya yardımcı olurken, çevre kurumları ise bu teknolojiyle toprak bozulmasını, su kalitesini ve ekosistemlerdeki değişimleri izleyebiliyor.Teknoloji, doğal kaynakların değerlendirilmesi, afetlere müdahale ve kentsel planlama gibi alanlarda da kullanılıyor.Uzay alanında daha kapsamlı bir ortaklık inşa etmekFırlatma, Yer gözlem teknolojilerini geliştirmek ve uydu geliştirme alanındaki işbirliğini genişletmek üzere Uzcosmos ile STAR.VISION arasında 2025'te imzalanan stratejik işbirliği anlaşmasının ardından geldi.Özbekistan ayrıca, uluslararası ortaklarla yürütülen çalışmalar kapsamında 2028'de 6U sınıfı bir CubeSat fırlatmaya ve 10 ila 14 günlük bir astronot misyonuna yönelik çerçeveyi oluşturmaya hazırlanıyor.