Özbekistan, 1 Eylül’de kutlanacak resmi Bağımsızlık Günü öncesinde, bağımsızlığının 35. yıl dönümünü Yeni Taşkent’te düzenlenen geniş kapsamlı bir etkinlikle kutlamaya başladı. Özbekistan, Sovyetler Birliği’nden 31 Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan etmişti.Törene Özbek yetkililerin yanı sıra yabancı konuklar ile Özbekistan’dan ve yurt dışından sanatçılar katıldı. Uluslararası sanatçılar arasında İspanyol tenor José Carreras, İngiliz soprano Sarah Brightman ve İtalyan tenor Alessandro Safina da yer aldı.
Programda Özbek şarkıcı ve dansçıların performanslarının yanı sıra 3D projeksiyonlar, ışık gösterileri, robotlar ve drone gösterisi de yer aldı.Etkinliğin düzenlendiği yer de dikkat çekti. Yeni Taşkent, mevcut başkentin yanında yaklaşık 20 bin hektarlık bir alanda inşa edilen büyük ölçekli bir kentsel gelişim projesi. Projenin tamamlandığında 2 milyon kişilik nüfusa ev sahipliği yapması planlanıyor.
İlk aşamada ise 6 bin hektarlık alanda 600 bin kişinin yaşaması öngörülüyor.Projede konutların yanı sıra üniversiteler, kültür ve bilim kurumları, hükümet binaları, iş merkezleri ve yeni ulaşım altyapısının inşa edilmesi planlanıyor.Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, yıl dönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada hem bağımsızlıktan bu yana ülkenin kaydettiği gelişmeleri değerlendirdi hem de önümüzdeki 10 yıla ilişkin öncelikleri ortaya koydu.Reform gündemiMirziyoyev, bağımsızlığı ulusal kimliğin yeniden kazanılması olarak nitelendirirken, modern eğitimi ve toplumsal değişimi savunan Orta Asyalı aydınlardan oluşan reformist bir hareket olan Cedidleri ve Özbekistan’ın ilk Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’u andı.Mirziyoyev, “Bağımsızlık bize onurumuzu ve haysiyetimizi, ana dilimizi ve ulusal değerlerimizi geri verdi,” dedi.Ancak konuşmasının büyük bölümünü, Özbekistan’ın ekonomisini dışa açmaya ve komşuları ile uluslararası ortaklarıyla ilişkilerini güçlendirmeye çalıştığı son 10 yılda hayata geçirilen reformlara ayırdı.Cumhurbaşkanı, pamuk hasadında sistematik zorla ve çocuk işçiliğinin sona erdirilmesine, döviz çevrimine yönelik kısıtlamaların kaldırılmasına ve ikamet kaydına ilişkin sınırlamaların gevşetilmesine dikkat çekti.Mirziyoyev, vergi, gümrük ve yatırım politikalarında yapılan değişiklikleri de ülke ekonomisinin dışa açılmasının göstergeleri olarak sıraladı. Yıllık yabancı yatırımın yaklaşık 2-3 milyar dolardan 40-50 milyar dolara yükseldiğini söyledi.Mirziyoyev, Özbekistan’ın başlangıçta 2030 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılayı (GSYH) 160 milyar dolara çıkarmayı hedeflediğini ancak bu seviyenin 2026’da aşılmasının beklendiğini belirtti.Cumhurbaşkanı ayrıca yoksulluk oranının 2017’deki yüzde 35 seviyesinden bu yıl yüzde 4’e gerilediğini ifade etti.Gelecek 10 yıl için yedi programCumhurbaşkanı Mirziyoyev, önümüzdeki 10 yılı ülkenin kalkınmasında yeni bir dönem olarak nitelendirerek eğitim, sağlık, ekonomi, çevre, hukukun üstünlüğü, yerel yönetimler ve dış politikayı kapsayan yedi program açıkladı.Ekonomiye ilişkin en iddialı hedefler arasında, gelecek 10 yılda 450 milyar dolarlık yabancı yatırım çekilmesi ve 2030 yılına kadar GSYH’nin 300 milyar dolara yükseltilmesi yer alıyor.Hükümet ayrıca sanayi alanında 2 milyon yüksek gelirli istihdam yaratmayı, girişimcilik ekosistemi, risk sermayesi ve yapay zekâyı öncelikli gelişim alanları haline getirmeyi hedefliyor.Eğitim alanında ise Özbekistan, tüm 6 yaşındaki çocuklara okul öncesi hazırlık eğitimi sunmayı, meslek yüksekokullarında uluslararası standartları hayata geçirmeyi, 1 milyona kadar genci daha yüksek gelir getiren mesleklere hazırlamayı ve en az 10 Özbek üniversitesini dünyanın en iyi 1.000 üniversitesi arasına sokmayı planlıyor.Sağlık harcamalarının önümüzdeki beş yıl içinde GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarılması; bununla birlikte koruyucu hekimliğin ve devlet sağlık sigortasının yaygınlaştırılması öngörülüyor.Bir diğer program, su kıtlığı ve çevresel baskılarla mücadeleyi hedefliyor. Hükümet, beş yıl içinde ekili arazilerin tamamında su tasarrufu sağlayan teknolojileri devreye sokmayı amaçlıyor.Planlar ayrıca yargı bağımsızlığının güçlendirilmesini ve vatandaşlar ile işletmeler için daha güçlü hukuki güvenceler getirilmesini öngörüyor.Özbekistan’ın mahalle temelli geleneksel yerel topluluk örgütlenmesi olan mahallanın da daha büyük bir rol üstlenmesi bekleniyor.
İlçe bütçeleri, yatırım programları ve altyapı projelerinin, giderek daha fazla mahalle ölçeğinde belirlenen önceliklere göre şekillendirilmesi planlanıyor.Daha büyük bir uluslararası rolYedinci program, doğrudan Özbekistan’ın uluslararası konumuna odaklanıyor.Başkan, ülkenin “açık ve pragmatik” olarak tanımladığı dış politikayı sürdüreceğini; önceliğin Orta Asya içindeki yakın ilişkiler olacağını, aynı zamanda Avrupa Birliği, Amerika kıtası, Asya-Pasifik, Afrika ile Arap ve Müslüman dünyasıyla ortaklıkların genişletileceğini söyledi.Özbekistan, 2027-2029 yılları arasında ilk kez Bağlantısızlar Hareketi’ne başkanlık etmeye hazırlanıyor. 120’den fazla ülkeyi bir araya getiren oluşum, dünyadaki en büyük devletler gruplarından biri olarak görülüyor.Devlet başkanının konuşmasının ardından, yıldönümü töreni konuşmalardan gösteriye dönüştü. Gece Yeni Taşkent’in üzerine çökerken program, büyük bir konserle, koreografisi yapılmış ışık ve görsel gösterilerle ve mekânın üzerinde şekiller oluşturan drone’larla sona erdi; böylece Yeni Taşkent’teki yıl dönümü töreni tamamlandı.
