Kuzey İrlanda, Galler ve İskoçya liderlerinin bugün Cardiff’te bir araya gelmesi bekleniyor. Üç liderin bağımsızlık referandumu konusunda ortak bildiri yayımlaması ve Londra yönetiminden referandum için yetki istemesi gündemde.
CNN TÜRK Londra Temsilcisi Gökçe Aytulu, toplantının siyasi açıdan tarihi bir kırılma olduğunu ancak bağımsızlık referandumu konusunda hukuki sürecin oldukça farklı işlediğini belirtti:
KUZEY İRLANDA’DA REFERANDUMUN HUKUKİ ZEMİNİ FARKLI
Aytulu, Kuzey İrlanda’nın referandum konusunda İskoçya ve Galler’den farklı bir hukuki statüye sahip olduğunu, 1998 tarihli Hayırlı Cuma Anlaşması’nın belirli şartların oluşması halinde referandum sürecini öngördüğünü aktardı:
İskoçya’nın 2014 yılında bağımsızlık referandumu yaptığını hatırlatan Aytulu, o dönem Birleşik Krallık Parlamentosu’nun referandum için geçici izin verdiğini söyledi. 2022 yılında ise İskoçya’nın tek taraflı referandum girişiminin Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi tarafından engellendiğini belirtti:
Aytulu, üç liderin bugün imzalaması beklenen ortak bildirinin hukuki olarak doğrudan bağımsızlık referandumu yapılmasını sağlamayacağını, ancak Londra yönetimi üzerinde siyasi baskı oluşturmayı amaçladığını ifade etti:
“İNGİLTERE’DE ALTTAN ALTA KAYNAYAN BİR KAZAN VAR”
Gazeteci Zeki Gümüş, üç ülkede de uzun süredir Birleşik Krallık’tan ayrılma yönünde bir siyasi eğilim bulunduğunu söyledi. Brexit sonrasında Avrupa Birliği ile ilişkilerin de bu ülkeler açısından önemli bir ayrışma başlığı haline geldiğini belirtti:
AYRILIK DESTEĞİ NE KADAR?
Gökçe Aytulu, bölgelerde ayrılıkçı hareketlerin geçmişinin çok daha eskiye dayandığını ancak güncel anketlerde bağımsızlık desteğinin liderlerin siyasi söylemlerini destekleyecek düzeyde olmadığını söyledi:
ULUSLARARASI HUKUK NE DİYOR?
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger ise tartışmayı uluslararası hukuk açısından ele aldı. Ülger, self determinasyonun her durumda bağımsızlık anlamına gelmediğini ve Birleşmiş Milletler sisteminde ayrılmanın belirli şartlarda kabul edildiğini anlattı:
“ASIL AMAÇ AYRILIK DEĞİL, DAHA FAZLA YETKİ OLABİLİR”
Ülger, Cardiff toplantısının doğrudan Birleşik Krallık’tan ayrılma hamlesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, asıl hedefin bölgesel yönetimlerin yetkilerini ve mali imkanlarını artırmak olabileceğini savundu. Brexit sürecinin de bu ülkelerle Londra arasındaki siyasi ayrışmayı artırdığını belirtti:
