Petrol yeniden 100 doların üzerine çıkıyor: ABD-İran gerilimi tırmanıyor

Uluslararası petrol fiyatları için referans kabul edilen Brent türü ham petrolün en yakın vadeli kontratı, Çarşamba sabahı varil başına yeniden 100 doların üzerine çıkarken, ABD’nin referans petrolü WTI yaklaşık 95 dolar civarında seyretti.Geçen haftanın ortasından bu yana fiyatlar, dünyanın petrol taşımacılığı açısından en önemli darboğazı çevresindeki çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle birlikte neredeyse yüzde 20 arttı.ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran Devrim Muhafızları’nın iki gün içinde iki kez bir ABD savaş gemisine balistik füze fırlatmasının ardından, 8 Eylül’de ham petrol taşıyan beş İran tankerini imha ettiğini açıkladı. Komutanlık geminin adını belirtmedi, ancak isabet almadığını ve bölge sularında devriye görevine devam ettiğini bildirdi.Bu saldırı, 5 Eylül’de İran güçlerinin bir ABD uçak gemisine ve bir destroyere balistik füze fırlattığı, her iki geminin de saldırıdan kaçınmayı başardığı benzer bir girişimin ardından geldi. Komutanlık buna üç İran tankerini etkisiz hale getirerek veya imha ederek karşılık verdi.Tahran, misilleme olarak Ürdün’deki bir ABD askeri üssüne füze fırlattı; bunların çoğu hava savunma sistemlerince imha edilirken, Kuveyt ve Bahreyn karasularındaki tankerleri hedef alacağı yönündeki tehditlerini de yeniledi.İran ayrıca gemileri, Hürmüz Boğazı’ndan izinsiz güzergâhlar kullanmamaları konusunda defalarca uyardı.İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, Tahran’ın yakında boğazın dışında bir yasak bölge ilan edeceğini söyleyerek, İran’la koordinasyon olmadan bölgeye giren herhangi bir geminin yaptırım listesine ekleneceği uyarısında bulundu.Suudi Arabistan da sürece dahil oldu; Cizan’daki Aramco tesisleri pazartesi günü yeniden saldırıya uğradı, ancak hasarın sınırlı olduğu bildirildi.Savaşın 28 Şubat’ta başlamasından önce günde yaklaşık 20 milyon varil olan Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarı, hâlen günde yaklaşık 7 milyon varil düzeyinde.Sonu görünmüyorAskeri gerilimin yanı sıra finansal cephede de tansiyon yükseliyor.Washington, Ağustos sonunda Ekonomik Dışlanmış Operasyonu’nu başlattı; bu operasyon, İran’ın dijital varlıklara, teknolojiye, altına, havacılık ve deniz taşımacılığına erişimini hedef alarak ülkeyi küresel finans sisteminden koparmayı amaçlıyor.ABD Hazine Bakanlığı başlangıçta yaklaşık 60 şirketi, kişiyi ve gemiyi yaptırım listesine aldı ve o tarihten bu yana her hafta yeni önlemler geleceği mesajını veriyor; Avrupa Birliği de bu ay kampanyaya destek verdi.Her iki tarafın söylemi de sertleşti.ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, İran’ın Amerikan gemilerine ateş açması halinde ülkesinin İran petrol tankerlerini 'yok edeceğini [ve batıracağını]' söyledi; İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bagher Galibaf ise 'varlıklarımıza vurursanız, siz de vurulursunuz' diyerek karşılık verdi.ABD Başkanı Donald Trump, suyolunun işlediği konusunda ısrarını sürdürüyor; geçen hafta Truth Social’da 'Hormuz hacimleri GERİ DÖNDÜ' diye yazdı ve günde 18 milyon varilin geçtiğini iddia etti.Buna karşılık ABD Enerji Bakanı Chris Wright, pazartesi günü boğazdan geçen toplam ham petrol ve petrol ürünleri hacmini 17 milyon varil olarak açıkladı; ancak çok günlük hareketli ortalamanın bunun oldukça altında olduğunu kabul etti.Geçen hafta Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, devam eden çatışmayı savaş olarak tanımlamayı da reddederek 'küresel bir enerji krizi yaşamıyor olmamızın tek nedeni Başkanın liderliğidir' dedi.Son gelişmeler karşısında analistler tahminlerini yukarı yönde revize ediyor.Goldman Sachs, pazartesi günü Aralık ayı için Brent ve WTI fiyat tahminlerini 5 dolar artırarak sırasıyla 85 ve 80 dolara yükseltti ve Körfez üretiminin savaş öncesi seviyenin günlük 4 milyon varil altında kalması halinde fiyatların gelecek yıl 120 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu; ancak bankanın bunu temel senaryosu olarak görmediğini kaydetti.