Paris'in kapısındaki Rock en Seine festivalinde (kaynak Fransızca) müzik yalnızca kulaklarla deneyimlenmiyor. Işıklar, sanatçıların hareketleri, sahnedeki dolaşmaları, yüz ifadeleri ve izleyicilerin tepkileri de konser deneyiminin bir parçası. Oysa bu görsel öğeler, kör ya da az gören seyirciler için erişilebilir değil.Festival, tarihinde ilk kez bu yıl canlı sesli betimlemeli konserler sunuyor.
Her gün Büyük Sahne'de bir konser, Valentin Haüy Derneği ile hayata geçirilen uygulamadan yararlanıyor: Miki, Djo, Nick Cave & The Bad Seeds, Amyl & The Sniffers ve The Cure.Özel olarak ayrılmış bir platformda, kulaklık takan festivalseverler bir sesli betimleme uzmanının sesini canlı olarak dinliyor. Ancak gösterinin her saniyesini yorumlamak söz konusu değil. Görev, müziği ve şarkı sözlerini bastırmadan, doğru anda devreye girerek gerekli görsel bilgileri aktarmak.“Görmeyen izleyicilerin gözleri ben oluyorum” diyor Raphaëlle Valenti.
Seslendirme sanatçısı, yazar ve sesli betimleme eğitmeni olan Valenti, bu alandaki çalışmaları geliştirmeye adanmış ZeugmaConcepts adlı şirketi kurmuş. Yeni sesli betimleme yazarları yetiştiriyor ve kültürel içerikleri erişilebilir kılmak için yıllardır çalışıyor.“Kendimi dayatmamalıyım, örneğin şarkıcının duygusal bir anının üzerine konuşmamalıyım” diye sürdürüyor. Görevi, sanatçının hareketleri, sahnedeki konumu, yüz ifadeleri ve jestleri gibi temel görsel bilgileri aktarabileceği anları yakalamak: “Bunların hepsini anlatacağım ki duyguyu aktarabileyim.”Sahneyi izleyip olup biteni kavraması ve doğru anda kelimeleri bulması gereken Valenti için bu, yoğun bir konsantrasyon gerektiriyor.
Böylece sesli betimleme, müziğin önüne geçmeden ona alan açan, geri planda kalması gereken canlı bir anlatı biçimine dönüşüyor.İlk deneyim büyük beğeni topluyorGörme engelli izleyici Saliha için bu deneyim gerçek bir keşif. “Sesi zaten çok hoş… gözlerim oldu, ne olup bittiğini eksiksiz öğrendim, harikaydı.” Ancak bu uygulama aynı zamanda bir denge arayışını gerektiriyor: “Bir tarafta yapılan betimlemeyi dikkatle dinlemek var, diğer tarafta ise şarkı sözlerini dinlemek istiyorsam iş zorlaşıyor.”Bu “jimnastik”, onun festival dünyasına geri dönüşünden tam anlamıyla keyif almasını engellemiyor. “O kadar uzun süredir festivale gitmemiştim ki, burada gerçekten doyasıya eğlenmeye kararlıyım” diye gülümsüyor.
“Çünkü bu düzenek, gerçekten… müthiş!”Sesli betimlemenin amacı müziğin yerini almak değil; ona eşlik eden unsurları aktarmak: değişen ışıklar, sahnede dolaşan bir sanatçı, bir yüz ifadesi, bir hareket, seyirciyle kurulan etkileşim. Bir konseri canlı bir gösteriye dönüştüren her şey.Sahnede sanatçılar şarkı söylemeye, ışıklar hareketlenmeye ve seyirciler coşmaya devam ediyor. Kulaklıklarda ise bir ses, müziğe görüntüler ekliyor.Görseli göremeyenler için konser başka bir yoldan anlatılıyor.
Ama his, nihayet orada, seyircinin arasında olup gösterinin tadını çıkarmanın yarattığı duygu, aynı duygu.
