Rusya'da güvenlik güçlerinin sivilleri sokaklardan gözaltına alarak askeri sözleşme imzalamaya zorladığı veya baskı yaptığı bildiriliyor. İddialar, Kremlin'in Ukrayna'da devam eden savaş için yeni bir seferberlik dalgasına hazırlandığı yönündeki haberlerin gündeme geldiği bir dönemde ortaya çıktı.Rusların savaşa katılmaktan kaçınmasına yardımcı olan insan hakları projesi İdite lesom, ağustos ayının ortasında 14 kişinin güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındıkları ve polis merkezlerinde veya doğrudan askerlik şubelerinde askeri sözleşme imzalamaya zorlandıkları ya da baskı gördükleri yönünde başvuruda bulunduğunu açıkladı.Projenin temsilcisi İvan Çuvilyayev, uygulamanın 10 Ağustos'ta yoğunlaştığını belirterek Euronews'e, “Temmuz ayında yalnızca münferit gözaltılar vardı, şimdi ise zirve noktasındayız,” dedi.Bildirilen vakalar Novorossiysk'ten Birobidjan'a kadar uzanıyor. Erkeklerin, belge kontrolü bahanesiyle veya kamuya açık alanda alkol tükettiği gerekçesiyle sokakta, iş yerlerinde ve evlerine giderken gözaltına alındığı belirtiliyor.
Penza bölgesinde ise benzer vakaların haziran ortasından bu yana kayda geçtiği bildirildi.Aynı dönemde İdite lesom, zorunlu askerlik hizmeti yapan yedi askerin Rusya Savunma Bakanlığı ile askeri sözleşme imzalamaya zorlandığını veya baskı gördüğünü açıkladı.Çuvilyayev, cezaevlerinin de asker toplamak için kullanıldığını söyledi. Buna göre Rusya Federal Cezaevi Servisi çalışanları, tutukevleri ve ceza kolonilerinde askeri sözleşme imzalamaya uygun kişileri tespit ediyor.Bunun yanı sıra sivil işe alım görevlilerinin de borçlular ve işsizler gibi ekonomik sıkıntı yaşayan kişileri iş ilanları, istihdam ajansları ve kişisel bağlantılar üzerinden hedef aldığı öne sürülüyor.Çuvilyayev, “Birinin para sorunu varsa, işe alım görevlileri onu buluyor,” dedi. Bu kişilerin neyle karşı karşıya olduklarını çoğu zaman cepheye gönderildikten sonra anladıklarını söyledi.İdite lesom'un verilerine göre, Rusya'nın 2022'nin başında Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana 80 binden fazla kişi projeden danışmanlık aldı.Seçimlerden sonra seferberlik mi?Başta Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy olmak üzere Ukraynalı yetkililer, Rus makamlarının eylüldeki Devlet Duması seçimlerinin ardından yeni bir seferberlik dalgasına hazırlandığını defalarca dile getirdi.Batılı istihbarat kaynakları, Wall Street Journal’a yaptıkları açıklamada, geçen ay Kaliningrad bölgesinde halkın barındırılması, gıda tedariki ve silahlandırılmasını kapsayan seferberlik hazırlık tatbikatları gerçekleştirildiğini söyledi.Rus devlet medyası, aynı bölgede temmuz ayında da insansız hava araçları saldırılarını püskürtmeye odaklı ayrı tatbikatlar yapıldığını bildirdi.Rusların ülkeyi terk etmesine yardımcı olan sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri de temmuz ortasından bu yana başvurularda keskin bir artış olduğunu bildiriyor.Adının açıklanmasını istemeyen Alman insan hakları girişimi inTransit’in bir koordinatörü Euronews’e, “2022’deki, 2023’ün başındaki durumu hatırlatıyor,” dedi.inTransit koordinatörü, “Seferberlik tehdidi, çok sayıda başvuruda adeta nakarat gibi sürekli tekrar ediyor.
İnsanlar şimdi gitmezlerse daha sonra çıkamayacaklarından korkuyor,” diye konuştu.“Ayrıca, karşı koysalar bile sözleşme imzalamaya zorlanabileceklerinden ya da adlarına sahte imza atılabileceğinden endişe ediyorlar.”Koordinatör, henüz tutukevine konmamış, aralarında siyasî gerekçelerle açılan davalarla karşı karşıya kalanların da bulunduğu soruşturma altındaki kişilerin, seyahat yasağı olanlar ve ev hapsindekiler dahil, cezaevi hizmeti temsilcileri ya da soruşturmacıların kendilerine sözleşme imzalayıp savaşa gitmeleri için baskı yaptığını bildirdiğini söyledi.Koordinatör, artık gazetecilik, insan hakları savunuculuğu ya da savaş karşıtı aktivizm gibi Kremlin’in özellikle hedef aldığı alanlarda hiç çalışmamış giderek daha fazla Rus’un bile ülkeyi terk etmeyi düşündüğünü belirtti.Rusların vizesiz girebildiği Gürcistan ve Ermenistan’a gitme, ardından da standart gerekçelerle AB’de yasal statü kazanma taleplerinde keskin artış yaşanıyor.Mayıs 2025’te devreye giren Birleşik Askerî Kayıtlar Sicili, ülke dışına çıkmayı zorlaştırdı. Bir kişi celp kâğıdı aldığı ve sisteme kaydedildiği anda, yurtdışına ayrılması belirgin şekilde çetrefilli hale geliyor.inTransit koordinatörü, “Belarus üzerinden çıkışlarının da kısıtlanma olasılığı yüksek,” dedi.“İnsanlar artık yeni bir seferberlik dalgası halinde ülkeden çıkmak için hiçbir imkânları kalmayabileceğini ve kendilerini fiilen kilitlenmiş halde bulabileceklerini anlıyor.”Moskova asker kaybediyorUkrayna Genelkurmayı ile ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ne (CSIS) göre, Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı işgalden bu yana Rus ordusunun kayıpları yaklaşık 1,4 milyon askere ulaştı. CSIS, bunlardan 450 bine kadarının öldüğünü tahmin ediyor.Düşünce kuruluşunun uzmanları, 2026’da Rusya’nın ayda 30 binden fazla personel kaybettiğini; bunun her ay yaklaşık 27 bin yeni sözleşmeli asker topladığı dikkate alındığında, yaklaşık 3 bin daha fazla kayıp anlamına geldiğini belirtiyor.CIA Direktörü John Ratcliffe, 15 Temmuz’da Pennsylvania’daki bir savunma forumunda yaptığı konuşmada, Ukrayna’daki cephe hattına yeni gönderilen bir Rus askerinin ortalama yaşam süresinin 20 ila 30 dakika olduğunu söyledi.Kremlin genellikle kayıplarını tam olarak açıklamıyor.Rus yetkililer, herhangi bir seferberlik planını reddediyor.
Rusya’nın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya cuma günü, “Şu anda kitlesel seferberliğe ihtiyacımız yok; ne planlanıyor ne de bekleniyor,” dedi ve ardından “Bildiğim kadarıyla” diye ekledi.Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov ise salı günü, seferberlik hazırlığına dair haberleri Rusya içinde “durumu ideolojik olarak karıştırma” girişimi olarak nitelendirdi.Rusya 21 Eylül 2022’de “kısmi” seferberlik ilan etti. Bunu sona erdiren resmî bir kararname bugüne kadar yayımlanmadı.
