ABD merkezli Fox News, Moskova ile Tahran arasındaki işbirliğinin boyutunu ortaya koyan, kamuya açık olmayan bir belgeyi inceledi. Rusya'nın İran'la sadece ticari değil, finanstan nükleer enerjiye, havacılıktan ulaşıma kadar uzanan kapsamlı bir ortaklık planladığı iddia edildi.
YAPTIRIMLARI AŞMAK İÇİN ALTERNATİF SİSTEMLER
Fox News'ün incelediği 44 sayfalık belge, "Rusya Federasyonu ile İran İslam Cumhuriyeti Arasında 2024-2026 Yılları İçin İşbirliği Planı" başlığını taşıyor. "Resmî kullanım içindir" ibareli belgede, iki ülkenin Batı yaptırımlarının etkisini azaltmaya yönelik alternatif kanallar geliştirmesi dikkat çekiyor.
Moskova ve Tahran, ticarette ulusal para birimlerinin kullanımını artırmayı, bankalar arasında alternatif ödeme kanalları kurmayı ve dijital para birimleriyle sınır ötesi ödemeleri geliştirmeyi planlıyor. Hedef, Batı merkezli finansal sistemlere bağımlılığı azaltmak.
Planın en kritik başlıklarından biri ise nükleer enerji.
Rusya'nın devlet şirketi Rosatom'un, Buşehr Nükleer Santrali'nde yakıt tedariki, bakım ve yeni ünitelerle ilgili çalışmalarını sürdürmesi öngörülüyor. Rus uzmanların Eylül 2026'da Buşehr'e dönmeye başladığı, santralde planlı bakım ve kısmi yakıt değişimi hazırlıklarının sürdüğü bildirildi.
İşbirliği enerjiyle de sınırlı değil. İran'daki petrol ve doğal gaz sahalarının geliştirilmesi, Rus uçakları için parçaların İran'da üretilmesi ve iki ülke arasındaki demiryolu hatlarının geliştirilmesi de planda yer alıyor. Özellikle Rusya'yı İran üzerinden Basra Körfezi'ne bağlayacak Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru öne çıkıyor.
Raşt-Astara demiryolu hattının tamamlanmasıyla Rusya'nın, geleneksel Avrupa güzergâhlarına alternatif bir ticaret rotası oluşturması hedefleniyor.
Moskova'nın Tahran'la kurmaya çalıştığı ortaklık; enerjiden finansa, ulaşımdan teknolojiye kadar birbirine bağlı bir yapı ortaya koyuyor. Ancak belgenin 2024'te hazırlanmış olması nedeniyle planlanan projelerin hangilerinin bugün tam olarak uygulandığı net değil.
Washington ise Rusya ve İran'ın yaptırımların delinmesine yönelik finansal ağlar kurması hâlinde bunları hedef alacağını belirtiyor.
