Rusya'nın Rassvet programı kapsamında 19 Temmuz'da fırlattığı 16 uydunun hiçbiri, Ukrayna'ya karşı dört yılı aşkın süredir kullandığı insansız hava araçları ve füzeleri yönlendirmek için Starlink'in kendi versiyonunu kurma girişimi olan bu program çerçevesinde, planlanan yörüngeye ulaşamadı. Canlı uydu takip sistemi N2YO'nun verilerine atıfta bulunan Savaş Araştırmaları Enstitüsü'ne (ISW) göre durum böyle.Raporda, uyduların çoğunun 300 ila 400 kilometre irtifada seyrettiği, bunun da Rassvet uyduları için öngörülen 870 kilometrelik operasyonel irtifanın "çok altında" kaldığı belirtildi.En az iki uydunun ise Dünya atmosferine yeniden giriş yolunda olduğu anlaşılıyor.Daha alçak irtifada seyreden uydular daha yoğun atmosferik sürüklemeye maruz kalıyor, yakıtlarını daha hızlı tüketiyor ve yüksek irtifada bulunanlara göre daha kısa süre çalışabiliyor. Bu da, istikrara kavuşsalar bile etkilenen uyduların Rusya'nın öngördüğü kadar uzun süre dayanmasının pek olası olmadığı anlamına geliyor.Uydu interneti, tarafların bu savaşı yürütme biçiminin merkezine yerleşmiş durumda.Ukrayna'nın Starlink'e erişimi, birliklerine keşif ve taarruz İHA'ları uçurma, topçu ateşini koordine etme ve Rus saldırılarının kara altyapısını yok ettiği bölgelerde bile bağlantıda kalma imkânı sağladı.Söz konusu riskler teorik değil.
Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı topyekûn işgalden bu yana, Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu (HRMMU) Temmuz ayı sonu itibarıyla en az 16.874 sivilin öldürüldüğünü, 51.173 sivilin yaralandığını doğruladı.HRMMU, 13 Ağustos'ta yayımladığı bir raporda, Temmuz 2026'nın Mart 2022'den bu yana Ukraynalı siviller için en ölümcül ay olduğunu; hava bombardımanları ve süzülen bomba saldırılarındaki keskin artışın, cepheden uzak şehirleri hedef alan uzun menzilli füze ve İHA saldırılarının sürmesiyle birlikte en az 437 sivilin ölümüne, 2.610 sivilin yaralanmasına yol açtığını bildirdi.Misyonun aylık raporları, Nisan ve Mayıs aylarında cephe hattı yakınında kısa menzilli İHA saldırılarından kaynaklanan can kayıplarında peş peşe rekorlar kaydetti.Tam anlamıyla işleyen bir Rassvet uydu ağı, Rusya'nın saldırıları daha uzun menzillerde ve daha yüksek isabetle yönlendirme kapasitesini genişletecek; bu nedenle programın art arda yaşadığı başarısızlıkların önemi, teknik ayrıntıların çok ötesine uzanıyor.Sorunlu fırlatma siciliRapora göre, 24 Mart'ta fırlatılan 16 Rassvet uydusundan 12'si öngörülen 550 kilometre irtifaya ulaştı ve hâlâ bu yörüngede bulunuyor.Bu uydular, Rus güçlerine Ukrayna üzerinde günde iki kez, toplamda 90 dakikaya kadar sürebilen yer terminalleriyle bağlantı imkânı sağlıyor.Moskova, Starlink'e erişim kaybını telafi etmek için programı hızlandırıyor gibi görünüyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı, Şubat ayı başında yaptığı açıklamada, Rus birlikleri tarafından yasa dışı şekilde kullanılan Starlink terminallerinin, Kiev yönetimi ile SpaceX'in ağı yalnızca doğrulanmış terminallere açan bir "beyaz liste" sistemine geçmesinin ardından devre dışı bırakıldığını duyurdu.ISW raporunda, "Rusya bu hızda bir uydu ağı konuşlandırmasına hazırlıksız yakalanmış olabilir ve muhtemelen ilave gecikmelerle karşılaşacak" ifadeleri yer aldı.Ancak tehdit ortadan kalkmış değil. ISW, mevcut uyduların bağlantının çalıştığı zaman dilimlerinde "Rus güçlerinin uzaktan kumandalı insansız sistemler kullanarak Ukrayna'ya daha isabetli saldırılar düzenlemesine imkân tanıyabileceği" uyarısında bulundu; bu da Rusya'nın zarar vermeyi sürdürmek için tam teşekküllü değil, kısmen işleyen bir uydu ağına bile ihtiyaç duyduğunu hatırlatıyor.Hedeflenen ölçeğin gerisindeUyduları geliştiren Rus havacılık ve uzay şirketi Bureau 1440, yüzlerce yeni uyduyu yörüngeye yerleştirmek için "çok sayıda" ek fırlatma planladığını açıkladı.O dönemde Ukrayna savunma bakanına danışmanlık yapan Serhii Beskrestnov, 31 Mayıs'ta yaptığı değerlendirmede, Rusya'nın kesintisiz ve istikrarlı bağlantı sağlamak için yörüngede en az 200 ila 250 uyduya ihtiyaç duyacağını, Moskova'nın bu hedefe kısa vadede ulaşmasının ise düşük ihtimal olduğunu söyledi.Raporda, Rusya'nın darboğazının, "pahalı ve sınırlı sayıda" bir varlık olan Soyuz-2.1b roketine bağımlılığından kaynaklandığı belirtildi.Ülke, 2022'den bu yana tüm uzay ve ticari misyonlar kapsamında yalnızca altı ila sekiz Soyuz-2.1b fırlatması gerçekleştirdi.
ISW, bu fırlatma temposunun, "dört yılda en fazla 128 Rassvet uydusuna" izin vereceğini, bunun da ancak her fırlatmanın başarıyla sonuçlanması ve hiçbir roketin başka misyonlara kaydırılmaması halinde mümkün olacağını belirtti.Şu ana kadar fırlatılan Rassvet uydularının yalnızca yüzde 37,5'i sürdürülebilir bir operasyonel irtifaya ulaşabildi.Ukrayna tedarik zincirini hedef alıyorUkrayna güçleri, Rusya'nın Ukrayna'da ölümcül saldırı kapasitesini genişletecek bu sistemi yavaşlatma amacıyla, programın arkasındaki altyapıyı da hedef almaya başladı.Ukrayna birlikleri, Soyuz tipi fırlatma araçlarını üreten Progress Uzay Roket Merkezi'ni 14-15 Ağustos gecesi vurdu.23 Ağustos'ta, Rusya'nın GPS alternatifinin bir parçası olan GLONASS-K1 uydusunu taşıdığı bildirilen bir Soyuz-2.1b aracını fırlatmasından iki gün önce, Plesetsk Uzay Üssü'ne yönelik bir başka saldırı girişiminde bulunuldu.Her iki Rassvet serisi de Plesetsk'ten fırlatıldı ve raporda, Ukrayna saldırılarının "Rusya'nın sınırlı sayıdaki fırlatma araçları ile üretimini değil, uyduları yörüngeye yerleştirmek için gereken ve zaten kıt olan fırlatma altyapısını da tehdit ettiği" sonucuna varıldı. Bu altyapının ayakta kalması, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını çok daha ölümcül hâle getirecek.
