Gökbilimciler, Samanyolu'ndaki son derece nadir bir patlayan yıldızdan daha önce hiçbir yerde görülmemiş gizemli gaz kümelerinin fırladığını keşfetti. Araştırmacıların "mermi" olarak tanımladığı bu yapılar, saatte yaklaşık 32 milyon kilometre hıza ulaşıyor.Bilim insanları bu yapıların tam olarak ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu henüz bilmiyor. Benzer bir olgu şimdiye kadar evrendeki başka hiçbir patlayan yıldızda gözlenmedi.20 yıl sonra toz bulutu dağıldıKeşif, Samanyolu'nda bilinen tek helyum novası olan V445 Puppis adlı yıldız sistemini inceleyen araştırmacılar tarafından yapıldı.Gökbilimciler bu sistemi 2000 yılındaki patlamasından bu yana izliyordu.
Ancak patlamanın ardından oluşan yoğun toz diski, yıldız sistemini yaklaşık 20 yıl boyunca gizledi.Toz bulutunun zamanla incelmesi sayesinde araştırmacılar ilk kez patlamanın kaynağını doğrudan gözlemleyebildi.Warwick Üniversitesi'nden araştırmacılar, V445 Puppis'in gerçekten de bir beyaz cüce ile son derece nadir görülen bir helyum yıldızından oluşan ikili sistem olduğunu doğruladı.Helyum novası nedir?Nova, ikili yıldız sistemlerinde meydana gelen ani ve şiddetli patlamalara verilen ad.Bu tür sistemlerde Güneş benzeri bir yıldız yaşamının sonunda beyaz cüceye dönüşüyor. Beyaz cüce daha sonra yanındaki yıldızdan gaz çekmeye başlıyor. Çekilen gaz beyaz cücenin yüzeyinde biriktikçe sıcaklık ve basınç yükseliyor.
Belirli bir noktada ise yüzeyde termonükleer patlama meydana geliyor.V445 Puppis'i özel kılan ise beyaz cücenin sıradan bir yıldızdan değil, çok nadir görülen helyum yıldızından madde çekiyor olması. Bu nedenle sistem, Samanyolu'nda bilinen tek helyum novası olarak kabul ediliyor.Gizemli 'mermiler'Araştırmacılar, toz bulutu inceldikten sonra yıldızın çevresinden çok yüksek hızla fırlayan gaz kümelerini de ilk kez net biçimde gözlemledi.İlk analizler, bu yapıların oksijen bakımından zengin gazdan oluştuğunu gösteriyor.Warwick Üniversitesi doktora öğrencisi ve araştırmanın yazarlarından John Mills, "Bu 'mermilerin' kökeni hâlâ bir gizem. Patlamadan sonra oluştuklarını düşünüyoruz ancak bu tür yapılar şimdiye kadar hiçbir novada gözlenmedi," dedi.Bilim insanları, bu gaz kümelerinin oluşum mekanizmasını açıklayabilecek herhangi bir modele henüz sahip değil.Süpernovaların kökenini anlamaya yardımcı olabilirAraştırmacılar, V445 Puppis'in incelenmesinin evrendeki en parlak patlamalardan biri olan Tip Ia süpernovalarının nasıl oluştuğunu anlamaya katkı sağlayabileceğini düşünüyor.Astronomlar, Tip Ia süpernovalarını parlaklıklarının neredeyse sabit olması nedeniyle evrendeki uzaklıkları ölçmek için de kullanıyor.
Bu patlamalar sayesinde galakselerin uzaklıkları hesaplanabiliyor ve evrenin genişleme hızı ölçülebiliyor.Ancak gökbilimciler hâlâ Tip Ia süpernovalarını tam olarak hangi yıldız sistemlerinin tetiklediğini kesin olarak bilmiyor.Bilim insanları, Samanyolu'ndaki tek helyum novası olan V445 Puppis'in bu sorunun yanıtını bulmak ve gizemli gaz "mermilerinin" nasıl oluştuğunu açıklamak için eşsiz bir doğal laboratuvar sunduğunu belirtiyor.
