Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili Sera Kadıgil, HPV aşısının ücretsiz olarak uygulanmasına ilişkin tartışmaları TBMM gündemine taşıdı.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması istemiyle soru önergesi veren Kadıgil, 2022’den bu yana Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan ücretsiz HPV aşısı açıklamalarını hatırlattı.
Kadıgil, verilen sözlerin hayata geçirilmemesinin gerekçesinin kamuoyuna açıklanmasını istedi. Sağlık hakkına erişimi ilgilendiren kararların hangi bilimsel verilere dayandığını yurttaşların bilme hakkı olduğunu söyledi.
“Bilim insanları kim?”
Kadıgil, Memişoğlu’nun 15-16 Ağustos 2026’daki açıklamalarında ücretsiz HPV aşısına karşı görüş bildirdiğini söylediği “bazı bilim insanlarına” ilişkin de bilgi istedi.
HPV aşısının ücretsiz olarak sağlanmasına karşı görüş bildiren ‘bazı bilim insanları’ kimlerdir? Bu kişiler hangi kurum, üniversite veya bilimsel kurul bünyesinde görev yapmaktadır? Söz konusu görüşler bilimsel kanıtlara mı dayalıdır, kişisel kanaatlere mi?
Kadıgil ayrıca bu kişilerin Bakanlığa sundukları çalışma, rapor ve verilerin açıklanmasını istedi.
Kadıgil, önergede 2022’den bu yana iki farklı sağlık bakanı tarafından HPV aşısının ücretsiz uygulanacağı yönünde açıklamalar yapıldığını, ancak uygulamanın başlamadığını belirtti.
Bakanlığa, “Ücretsiz aşılama sözlerinin dördüncü yılında dahi hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?” diye soran Kadıgil, ücretsiz aşı için güncel bir takvim, hedef nüfus ve bütçe planlaması olup olmadığının da açıklanmasını istedi.
HPV aşısında önemli uyarı: İki suşlu aşı önemli ama yeterli değil
Aşıya erişimde gelir eşitsizliğini sordu
Kadıgil, soru önergesinde “2022'den bu yana iki ayrı Sağlık Bakanı tarafından kamuoyuna verilen ücretsiz aşılama sözlerinin dördüncü yılında dahi hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?” diyerek Bakan Memişoğlu’na şu soruları sordu:
1.Son dört yıl içerisinde (2022-2026) Türkiye'de HPV pozitifliği, HPV enfeksiyonları ve HPV ile ilişkili hastalıkların görülme sıklığında nasıl bir değişim yaşanmıştır? Bu veriler yıllar, yaş grupları, cinsiyet ve bölgelere göre ayrı ayrı açıklanabilir mi?
2.Türkiye'de Ulusal HPV Laboratuvarı tarafından tespit edilen HPV suşlarının güncel dağılımı nedir? Son dört yıla ilişkin veriler itibarıyla yüksek riskli ve düşük riskli HPV tiplerinin görülme oranları nedir? HPV-16 ve HPV-18 başta olmak üzere yüksek riskli HPV tiplerinin oranında bir azalma veya artış gözlenmiş midir?
3.Son dört yıl içerisinde Türkiye'de HPV ile ilişkili başta rahim ağzı kanseri olmak üzere anal kanser, penis kanseri, vulva ve vajina kanserleri ile HPV ile ilişkilendirilen ağız ve farenks kanserlerinin görülme sıklığı ve ölüm oranlarında nasıl bir değişim yaşanmıştır? Söz konusu veriler kanser türlerine göre ayrı ayrı açıklanabilir mi?
4.HPV aşısının ücretsiz olarak uygulanmasına ilişkin konu hangi bilimsel kurul veya kurullarda görüşülmüştür? Bu kurulların üyeleri hangi mekanizmalarla ve hangi ölçütlerle belirlenmiştir? Konu hangi tarihlerde gündeme alınmış, hangi bilimsel veriler değerlendirilmiş ve hangi karar veya tavsiye kararları alınmıştır? Bu toplantılara ait tutanaklar kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
5.15-16 Ağustos 2026 tarihli açıklamalarda ifade edildiği şekilde, HPV aşısının ücretsiz olarak sağlanmasına karşı görüş bildiren "bazı bilim insanları" kimlerdir? Bu kişiler hangi kurum, üniversite veya bilimsel kurul bünyesinde görev yapmaktadır? Söz konusu görüşler bilimsel kanıtlara mı dayalıdır; kişisel kanaatlere mi? Görüşleri bilimsel kanıtlara dayalı ise Bakanlığa hangi tarihlerde, hangi çalışmalar, raporlar veya veriler eşliğinde sunulmuştur? Söz konusu bilim insanlarının değerlendirmelerinin, Bakanlığa bağlı ICO/IARC HPV Bilgilendirme Merkezi'nin Türkiye'ye ilişkin yayımladığı ve invaziv rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 67,6'sının HPV-16/18'e atfedildiğini gösteren verilerle bağdaşmadığı hususu Bakanlıkça nasıl değerlendirilmiştir?
6.12 Haziran 2025 tarihinde tarafınızca yapılan ve açık bir uygulama tarihi (2025 sonu) ile hedef yaş grubu (13 yaş ve 15 yaş üzeri) içeren açıklamanın dayandığı bilimsel ve epidemiyolojik veriler nelerdir? Söz konusu açıklamadan Ağustos 2026'daki açıklamaya kadar geçen sürede, Bakanlığın politikasını değiştirmesine veya uygulamayı ertelemesine neden olan hangi yeni bilimsel veri ortaya çıkmıştır? Ortaya çıkan bu veriler nelerdir ve hangi tarihte, hangi kaynaktan elde edilmiştir?
7.HPV aşısının belirli yaş grupları için ücretsiz olarak uygulanması konusunda Bakanlık tarafından belirlenmiş güncel bir takvim, hedef nüfus, uygulama tarihi veya bütçe planlaması bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa ayrıntıları nelerdir? Bulunmuyorsa, 2022'den bu yana iki ayrı Sağlık Bakanı tarafından kamuoyuna verilen ücretsiz aşılama sözlerinin dördüncü yılında dahi hayata geçirilememesinin somut gerekçesi nedir?
8.Dünya Sağlık Örgütü ve çok sayıda ülkenin sağlık otoritesi HPV ile ilişkili kanserlerin önlenmesi amacıyla ulusal aşılama programlarını sürdürürken – ve İngiltere'de 2026'da The Lancet'te yayımlanan araştırmanın gösterdiği gibi genç yaş gruplarında rahim ağzı kanserine bağlı ölümleri sıfıra indirirken – Türkiye'nin ücretsiz HPV aşısı uygulamasına ilişkin politikası hangi bilimsel kriterler temelinde, hangi ülkelerin deneyimleri karşılaştırılarak belirlenmektedir?
9.Aşı tereddüdünün toplumdaki aşılama oranlarını olumsuz etkileyebildiği ve toplum bağışıklığının korunmasının önem taşıdığı bir dönemde; bilimsel olarak etkinliği ve koruyuculuğu ortaya konulmuş bir aşının "gereksiz" veya "ülke koşulları açısından ihtiyaç duyulmayan" bir uygulama olduğu algısını oluşturabilecek açıklamaların, vatandaşların HPV aşısına ve genel olarak bağışıklama programlarına duyduğu güven üzerindeki olası olumsuz etkileri Bakanlıkça değerlendirilmiş midir? Bu yönde bir etki değerlendirmesi yapılmış mıdır?
10.Kamusal sağlık otoritesinin temsilcisi olarak Bakanlığın ve Bakanlık yetkililerinin, aşılar konusunda kamuoyuna açıklama yaparken bilimsel kanıt düzeyini ve varsa farklı görüşlerin bilimsel dayanaklarını şeffaf biçimde paylaşmasına yönelik yazılı bir iletişim politikası veya rehberi bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa, bu tür bir rehberin oluşturulması planlanmakta mıdır?
11.Sağlık Bakanlığının kendi resmî yayınlarında ve 2014'ten bu yana yürüttüğü HPV-DNA temelli ulusal tarama programında yüksek kanserojen HPV tipleri ile rahim ağzı kanseri arasındaki ilişki açıkça kabul edilirken; kendi web sayfalarında halka yönelik olarak HPV aşısı yaptırmaları konusunda öneriler yer almaktayken, Bakanlığın bir yandan HPV'yi tarayıp önemini vurgulaması, diğer yandan aynı virüse karşı koruyucu aşıyı Türkiye'nin profili gerekçesiyle "gereksiz" olarak nitelendirmesi arasında bilimsel ve kamusal politika tutarsızlığı bulunmamakta mıdır? Bakanlığın bu konuda önceden belirlenmiş, ölçülebilir ve kamuoyuyla paylaşılmış herhangi bir bilimsel eşik veya kriteri bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa, ücretsiz uygulamaya geçiş hangi nesnel ve denetlenebilir ölçütlere bağlanmaktadır?
12.HPV'nin önlenebilir kanserlerle ilişkisine dair Bakanlığın kabul ettiği bilimsel kanıtlar dikkate alındığında, aşının ücretsiz sunulması için mevcut verilerin dışında hangi epidemiyolojik, klinik, ekonomik veya halk sağlığı göstergelerine ulaşılması gerekmektedir? Bakanlığın bu konuda belirlediği somut bir eşik veya kriter var mıdır?
13.Türkiye'de HPV ile ilişkili kanserlerin önlenmesine yönelik aşılama, tarama, erken tanı ve tedavi politikalarının birbirini tamamlayacak şekilde yürütülmesine ilişkin güncel bir ulusal eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa söz konusu planın hedefleri, takvimi ve performans göstergeleri nelerdir?
14.Bakanlık, HPV aşısının ulusal aşılama programına alınması veya belirli yaş gruplarına ücretsiz olarak sağlanması konusunda kesin kararını ne zaman kamuoyuyla paylaşacaktır? Bu kararın alınmasını geciktiren idari, mali veya bilimsel bir engel bulunmakta mıdır; varsa bu engelin ortadan kaldırılması için ne gibi adımlar planlanmaktadır?
15.HPV aşısının kamu eczanelerinde veya özel sağlık kuruluşlarında ücretli olarak satılmaya devam ettiği bu süreçte, aşıya erişimin gelir düzeyine göre farklılaştığı; yani yüksek gelirli ailelerin çocuklarını cepten ödeyerek aşılatabilirken, dar gelirli ailelerin bu imkândan mahrum kaldığı bir eşitsizlik tablosunun oluştuğu değerlendirilmekte midir? Bakanlık, bu süre zarfında ücretli HPV aşısı satın alma gücü olmadığı için aşılanamayan çocuk ve genç sayısına ve bu risk nedeniyle kaç kişinin gelecekte kansere yakalanacağına ilişkin bir tahmin veya veri üretmiş midir?
16.Sağlık Bakanlığı, HPV aşısının Türkiye'de üretimine yönelik bir yerli üretim veya teknoloji transferi çalışması yürütmekte midir? Yürütülmekteyse, bu çalışmanın ücretsiz aşılama programının başlatılma tarihiyle ilişkisi var mıdır? Yerli üretim kapasitesinin oluşturulması, ücretsiz uygulamanın ön koşulu olarak mı değerlendirilmektedir?
