Türkiye’de emeklilik koşulları, sigortalının sisteme ilk giriş yaptığı tarihe göre değişiyor. SSK kapsamında 1999-2008 arasında sigortalı olanlar için 7 bin gün prim şartı uygulanırken, yaş koşulu kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirleniyor.
2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise SSK için gerekli prim gün sayısı 7 bin 200’e yükseliyor. Yaş şartı erkeklerde 61’e kadar çıkabiliyor. Bağ-Kur kapsamında ise kadın ve erkeklerin 9 bin gün prim ödemesi gerekiyor.
Çalışanlar, SGK kapsamındaki sigortalılıklarını sürdürürken Bireysel Emeklilik Sistemi'ne (BES) katılarak ek bir emeklilik birikimi oluşturabiliyor. Böylece SGK'den bağlanacak emekli aylığının yanı sıra BES üzerinden ikinci bir emeklilik geliri elde etmek mümkün olabiliyor.
BES ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS), yalnızca çalışanlara değil, çalışma hayatının dışında bulunan kişilere de düzenli birikim yapma imkânı sunuyor.
Önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) de benzer bir yapıyla oluşturulması bekleniyor.
SGK'den emekli olan kişiler de BES'e katılarak ikinci bir emeklilik için birikim yapabiliyor. Emeklilik sonrasında çalışmayı sürdüren kişiler açısından da BES üzerinden ek bir emeklilik geliri oluşturma imkânı bulunuyor.
Emeklilik sonrasında çalışırken ödenen SGK primleri yeni bir SGK emekliliği oluşturmazken, BES kapsamında yapılan birikimler ayrı bir emeklilik imkânı sağlayabiliyor.
BES'TE EMEKLİLİK İÇİN 10 YIL VE 56 YAŞ ŞARTI
BES kapsamında emeklilik hakkı elde edebilmek için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını tamamlamak gerekiyor.
Örneğin 2000 yılında SGK'ye giriş yapan bir erkek çalışan, SGK kapsamında 7 bin gün prim ve 60 yaş şartına tabi oluyor. Aynı kişi aynı dönemde BES'e de katılırsa, sistemde 10 yılını tamamlaması ve 56 yaşına ulaşması halinde BES'ten emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Böylece gerekli şartları daha önce tamamlayan kişi BES'ten emekli olabilirken, SGK kapsamındaki emeklilik hakkı için kendi sigortalılık koşullarının tamamlanmasını bekleyebiliyor.
BES'TE KATKI PAYINI KATILIMCI BELİRLİYOR
BES kapsamında ödenecek katkı payının tutarını katılımcının kendisi belirliyor. Aylık bütçeye göre belirlenen katkı payı ilerleyen dönemde artırılabiliyor.
Yapılan katkı payı ödemelerine devlet katkısı da eklenerek toplam emeklilik birikiminin artırılması sağlanıyor.
Otomatik Katılım Sistemi'nde çalışanların ücretlerinden her ay en az yüzde 3 oranında kesinti yapılarak emeklilik birikimi oluşturuluyor.
Bununla birlikte çalışanların sistemden ayrılma hakkı da bulunuyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde de OKS'ye benzer bir modelin hayata geçirilmesi bekleniyor. Planlanan sistemde çalışanın yaptığı katkının yanı sıra devlet ve işveren katkısının da yer alması öngörülüyor.
Bu modelle çalışan, devlet ve işveren tarafından yapılacak üç farklı katkı sayesinde emeklilik dönemindeki toplam birikimin artırılması hedefleniyor.
BES BİRİKİMİ TOPLU VEYA MAAŞ OLARAK ALINABİLİYOR
BES'te emeklilik hakkı kazanıldığında birikimlerin nasıl kullanılacağına katılımcı karar verebiliyor.
Biriken tutar ve devlet katkısı toplu olarak alınabileceği gibi belirli bir dönem boyunca düzenli ödeme şeklinde de değerlendirilebiliyor.
