Rusya’nın Sibirya ve Uzak Doğu bölgelerinde ayılarla insanlar arasındaki çatışma giderek büyüyor. Taygadaki gıda kaynaklarının azalması ve boz ayı nüfusundaki artış, hayvanları yiyecek arayışıyla köylere, kentlere ve turistik bölgelere sürüklüyor. Yaz ve sonbaharın ilk döneminde ayı saldırılarında 11 kişi hayatını kaybederken, birçok bölgede alarm seviyesi yükseltildi ve bazı yerlerde olağanüstü hal ilan edildi.İnsanlarla ayılar arasındaki çatışma alanı artık Rusya’nın neredeyse yarısına yayılmış durumda.
Ayılar aylardır Uzak Doğu’daki 11 bölgenin tamamında, Sibirya’daki dokuz bölgede, Volga çevresindeki sekiz bölgede ve Urallar’daki beş bölgede yerleşimlere yaklaşıyor. Hayvanların Leningrad, Novgorod ve Arhangelsk bölgeleri de dahil olmak üzere Kuzeybatı Federal Bölgesi’ne kadar ulaşması, sorunun ülkenin batısına doğru da genişlediğini gösteriyor.Doğu Sibirya’da neredeyse her gün ayı saldırısıYaz ve sonbaharın ilk haftalarındaki bilanço 11 ölü ve onlarca yaralı. Yüzlerce ayı güvenlik gerekçesiyle vurularak öldürülürken, acil durum ekipleri de sürekli alarm halinde.Doğu Sibirya’dan neredeyse her gün yeni bir ayı saldırısı haberi geliyor.
15 Eylül’de Buryatya’da bir emekli, nehir kenarında yürüdüğü sırada saldırgan bir ayıyla karşılaştı. Ağaca tırmanarak kurtulan adam, ancak Burprirodnadzor görevlilerinin ayıyı vurmasının ardından aşağı inebildi.Olayın ardından bölgedeki ayı hareketliliğinin boyutu da ortaya çıktı. Yetkililere göre yalnızca 24 saat içinde Buryatya sakinlerinden ayıların yerleşim bölgelerinde veya okulların yakınında görüldüğüne ilişkin 24 ihbar geldi.
Devlet av koruma görevlileri aynı gün bölgenin farklı noktalarında dokuz ayıyı vurdu. Bu sezon Buryatya’da vurularak öldürülen ayıların sayısı 158’e ulaştı.Krasnoyarsk bölgesinde ise 9 ve 10 Eylül tarihlerinde, okullara ve özel evlere girmeye çalışan yaklaşık 80 ayı vuruldu.Turizm merkezleri kapanıyorAyı saldırılarındaki artış, bölgenin turizm sektörünü de etkiliyor. Sibirya ve Altay’daki bazı önemli turizm merkezleri sezonu erken kapatırken, milli parklar ekolojik yürüyüş parkurlarını ziyaretçilere kapattı.Alınan önlemlerde, Altay’da 29 yaşındaki bir turistin ayı saldırısında hayatını kaybetmesi de etkili oldu.
Genç kadın, gece saatlerinde bir turizm tesisindeki çadırından bir ayı tarafından sürüklenerek çıkarıldı. Yardım ekipleri olay yerine ulaştığında müdahale için geç kalınmıştı.Bölge sakinleri ise ayıların yerleşimlere giderek daha fazla yaklaşmasından endişe ediyor. Krasnoyarsk bölgesindeki Podtyosovo köyünde yaşayan Natalya, Radio Svoboda’ya yaptığı açıklamada ayıların daha önce de zaman zaman ortaya çıktığını ancak bu yıl durumun farklı olduğunu söyledi.“Ayılar daha önce de zaman zaman ortaya çıkardı.
Ama böylesine pervasız ve bu kadar kalabalık bir şekilde ilk kez görüyoruz” diyen Natalya, insanların evlerinden çıkmaya korktuğunu belirtti.Natalya, günlük yaşamlarının ayı tehdidine göre şekillendiğini belirterek, “Gündüz bile bir sonraki dükkâna gitmeden önce köyün sohbet gruplarına bakıyorum, yakınlarda birinin ayı görüp görmediğini kontrol ediyorum. Köyümüzdeki iki kadın kendi ormanımızda hayatını kaybetti” dedi.Yetkililerin olayların ardından yeterli önlem almadığını savunan Natalya, çocukların uzaktan eğitime geçirilmediğini, sokak aydınlatmasının yetersiz kaldığını ve yönetimin bölge sakinlerine yalnızca mümkün olduğunca ormana gitmemeleri ve dışarıda bulunmamaları yönünde çağrı yaptığını söyledi.Ayılar neden yerleşim bölgelerine yöneliyor?Biyologlar ve yaban hayatı uzmanları, bu yıl ayıların insan yerleşimlerine yönelmesinde birden fazla faktörün aynı anda etkili olduğunu belirtiyor.Rusya Bilimler Akademisi Ekoloji ve Evrim Sorunları Enstitüsü uzmanlarına göre taygadaki hasat son derece kötü. Ayıların temel besin kaynakları arasında yer alan meyveler, mantarlar ve sedir kozalakları bölgede neredeyse yok olmuş durumda.Ayılar ayrıca, kış uykusuna girmeden önce kilo almak zorunda oldukları “hiperfaji” döneminde bulunuyor.
Bu dönemde artan beslenme ihtiyaçları, onları yiyecek bulabilecekleri alanlara yöneltiyor. İnsan yerleşimleri ve turistik bölgeler de bu nedenle onlar için daha cazip hale geliyor.Sorunun bir diğer boyutu ise ayı nüfusundaki artış. Rusya’daki boz ayı nüfusunun 308 binin üzerine çıktığı ve artık aşırı yüksek seviyeye ulaştığı belirtiliyor.Biyolog Maksim Adadurov, ayı avcılığının son yıllarda hem popülerliğini hem de ekonomik cazibesini kaybettiğini, bu nedenle av kotalarının çoğu zaman kullanılmadığını söylüyor.
Adadurov’a göre güçlü yetişkin erkek ayılar, sınırlı beslenme alanlarından genç ve zayıf ayıları uzaklaştırıyor. Bu durum da söz konusu hayvanları yerleşim yerlerinin kıyılarına doğru itiyor.Sibirya’daki büyük yırtıcılar konusunda uzman zoolog Roman Alyohin ise ayıların insanlara yönelik korkusunu kaybetmesinde yasa dışı çöplükler ve açık çöp konteynerlerinin önemli rol oynadığını düşünüyor.Alyohin’e göre bir ayı insan yiyeceğinin tadına bir kez baktığında insanlara alışabiliyor. Böyle bir hayvan vahşi taygaya dönmek yerine yeni besin kaynağının bulunduğu bölgede kalıyor ve kaynağını agresif biçimde savunarak yakınına gelen insanlara saldırabiliyor.530’dan fazla ayı vurulduArtan saldırılar üzerine etkilenen bölgelerde av koruma görevlileri ve özel polis ekipleri 24 saat görev yapıyor.
Rusya genelinde sezonun başından bu yana güvenlik gerekçesiyle 530’dan fazla saldırgan ayının vurulduğu belirtiliyor.Bazı bölgesel yönetimler, özellikle tehlikeli kabul edilen ayıların vurulmasını teşvik etmek amacıyla avcılara prim ödemeleri de başlattı.Petropavlovsk-Kamçatski, Kuzbass’taki beş ilçe ve Altay’ın bazı bölgelerinde yüksek alarm durumuna geçildi. Silahlı ekipler sokaklarda devriye geziyor.Buryatya’nın Horin ilçesinde ise okulların doğrudan orman sınırında bulunduğu köylerde eğitim kurumları geçici olarak kapatılıyor. Çocukların ayılarla karşılaşmasını önlemek amacıyla dersler çevrim içi yapılıyor.Ayıyla karşılaşınca ne yapmalı?Tehlikenin yüksek olduğu bölgelerde okullarda çocuklara ayıyla karşılaşmaları halinde nasıl davranmaları gerektiği de anlatılıyor.Uzmanların ilk uyarısı, koşmamak ve bağırmamak.
Gürültü ve kaçmaya çalışmanın saldırıyı tetikleyebileceği belirtiliyor. Ayıların saatte 60 kilometreye varan hızlara ulaşabildiği ifade ediliyor.Acil durum yetkilileri ve av uzmanları, karşılaşma halinde kişinin kendisini olduğundan daha büyük göstermesini öneriyor. Sırt çantasını veya ceketi başın üzerine kaldırmak bu yöntemlerden biri.Birden fazla kişi varsa birbirlerine yakın durmaları, ayının karşısında daha büyük ve tehditkâr görünmeleri açısından tavsiye ediliyor.
Temas kaçınılmaz hale gelirse uzmanlar karın üstü yere yatmayı, baş ve boynu ellerle korumayı, hareketsiz kalmayı ve ses çıkarmamayı öneriyor.Ayı nüfusunun kontrolü tartışılıyorBoz ayıların yerleşimlere yönelik tehdidinin büyümesi üzerine Rusya Çevre Bakanlığı, bölgelerin federal yasalarda değişiklik yapılmasına ilişkin önerilerini istedi.Yerel yönetimler, ayı nüfusunun kontrol altına alınmasına yönelik prosedürlerin basitleştirilmesini ve hızlandırılmasını talep ediyor.Av uzmanları ise bir ayının yerleşim yeri sınırını geçmesi halinde, Moskova’dan uzun onay süreçleri beklenmeden ateşli silahla müdahale edilebilmesi için daha geniş yetki istiyor.Biyologlar ise yalnızca ayıları vurmanın sorunu çözmeyeceği görüşünde. Uzmanlara göre insan kaynaklı nedenlerin de ortadan kaldırılması gerekiyor. Özellikle yasa dışı çöplüklerin temizlenmesi ve ayıları yerleşim yerlerine çeken yiyecek ve koku kaynaklarının sistematik biçimde ortadan kaldırılması gerektiği belirtiliyor.
