Bizans döneminden itibaren sur çevresindeki tarım alanları kentin gıda ihtiyacının karşılanmasında rol oynarken, Osmanlı döneminde Yedikule ve çevresi İstanbul’un önemli bostan bölgelerinden biri haline geldi. Osmanlı kayıtları, bu üretimin ölçeğini de ortaya koyuyor. 1733 tarihli bir kayda göre Yedikule’den Ayvansaray’a uzanan kara surları boyunca 77 bostan bulunuyordu.
Bu bostanlarda 300’ü aşkın bostancının çalıştığı belirtiliyordu. Yani surların hemen dışında uzanan yeşil kuşak, yalnızca İstanbul’un manzarasının değil, mutfağının da bir parçasıydı. Lahana, pırasa, soğan, sarımsak, kabak, havuç, salatalık ve kavun gibi ürünler bu topraklarda yetiştiriliyor, bostanlar kentin günlük gıda tedarikinde önemli bir işlev üstleniyordu.
İsmailpaşa Bostanı’nın adı da geçmişten bugüne ulaşan kayıtlarda yaşıyor. Fatih Belediyesi’nin 2025 Faaliyet Raporu’na göre bostan, 19’uncu yüzyıl Osmanlı haritalarında “İsmail Paşa Bostanı” adıyla gösteriliyor. İlgili parselin vakıf kayıtlarında “bostan” vasfıyla yer alması da alanın üretim geçmişine ilişkin önemli izlerden biri.
MARUL DA VAR PAZI DA...Şimdilerde, bu tarihi üretim zincirinin bir halkası olan İsmailpaşa Bostanı yeniden hayat buluyor. Fatih Belediyesi, yaklaşık 20 bin metrekarelik alanı yeniden tarımsal üretime kazandırmak için çalışma yürütüyor. Projenin hedefi yalnızca toprağı yeşillendirmek değil.
Bostancılık geleneğinin temelini oluşturan geleneksel yetiştiricilik yöntemlerinin sürdürülmesi ve bölgenin karakteristik ürünlerinin yeniden yetiştirilmesi planlanıyor. Yedikule marulu ve pazısı da bu ürünlerin başında geliyor. TARİHİ DOKUSU KORUNACAK- Bostanın geleceği hazırlanırken tarihi mirasın nasıl korunacağı da tartışıldı.
Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan, haziran ayında Harvard Üniversitesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Cemal Kafadar, Yedikule Bostancıları Derneği temsilcileri ve bölgede üretim yapan bostancılarla alanda bir araya geldi.
Görüşmelerde bostanların tarihi ve doğal dokusunun korunması, geleneksel üretimin sürdürülmesi ve alanın kamusal yaşamla ilişkisinin güçlendirilmesi ele alındı. Turan’a göre Yedikule’de yeniden üretim, İstanbul’un hızla değişen kent dokusu içinde giderek azalan tarım alanlarından birinin korunması anlamına geliyor. Daha önemlisi, yüzyıllar boyunca ustadan çırağa aktarılan bostancılık bilgisinin yeniden görünür hale gelmesini sağlayacak.
Hedef, İsmailpaşa Bostanı’nı geçmişten kalan sessiz bir alan olmaktan çıkarıp toprağın işlendiği, ürünün yetiştiği ve bostancının üretmeye devam ettiği yaşayan bir kültürel miras alanına dönüştürmek.
