Taliban yöneticileri ve diğer yetkililer, cumartesi günü Afganistan'ın geleneksel Loya Jirga meclis salonunda bir araya gelerek iktidara dönüşlerinin beşinci yıl dönümünü kutladı. Taliban, onlarca yıl süren çalkantının ardından ülkeye istikrar getirdiğini ve çatışmaları sona erdirdiğini savundu.Birleşmiş Milletler'in (BM) üst düzey bir yetkilisi ise 12 yaşından büyük kız çocuklarının eğitimden mahrum bırakıldığı ülkede ağır bir insan hakları krizi yaşandığı uyarısında bulundu.Taliban, 15 Ağustos 2021'de, ABD ve diğer NATO birliklerinin 20 yıl süren savaşın ardından ülkeden çekilmesiyle iktidarı ele geçirdi. ABD'nin çekilmesi, ülkeden kaçmaya çalışan binlerce kişinin Kabul Havalimanı'na akın etmesiyle kaosa yol açtı.Taliban yönetimi, iktidarı ele geçirmesinden kısa süre sonra kız çocuklarının altıncı sınıftan sonra eğitim görmesini yasakladı.
Daha sonra kadınların yükseköğrenim görmesine de yasak getirildi. Taliban, iktidara gelmeden önce kadınların eğitim, çalışma ve kamusal yaşama katılma hakkına sahip olacağını taahhüt etmişti.Kadınların spor salonları ve parklar gibi kamusal alanlara girmesi, spor yapması ve yanlarında erkek bir refakatçi olmadan uzak mesafelere seyahat etmesi de yasaklandı.Üst düzey Taliban yetkililerine Loya Jirga'daki törende bazı yabancı temsilciler ve binlerce vatandaş eşlik etti. Törende yapılan konuşmalarda, Afganistan'ın Amerikan güçlerinden "kurtuluşu" olarak nitelendirilen gelişmenin yıl dönümü kutlandı.Taliban hükümeti uluslararası alanda tecrit altında kalmayı sürdürürken yönetimi resmen tanıyan tek ülke Rusya.Taliban hükümetinin Sözcü Yardımcısı Hamdullah Fitrat, törende, "Yüce Allah'tan vatanımızı daima işgalden, saldırılardan, savaşlardan ve güvensizlikten korumasını; halkımızın şeriata dayalı yönetimin himayesinde barış, huzur ve refah içinde yaşamasını nasip etmesini diliyoruz," dedi.Törende hiç kadın yoktu.BM: Savaş sona erdi ancak insan hakları krizi derinleştiAfganistan genelindeki vilayetlerde de kutlamalar düzenlendi.
Ana yollar ve pazar yerleri Taliban bayraklarıyla ve örgütün iktidara dönüşünü öven sloganların yer aldığı afişlerle donatıldı.BM'nin Afganistan'daki insan hakları durumuna ilişkin Özel Raportörü Richard Bennett, yayınladığı video mesajda ülkenin derin bir insan hakları krizi yaşadığını söyledi.Bennett, "Savaş dönemi sona ermiş olsa da gerçek bir barışın bulunup bulunmadığı tartışmalı. İnsan hakları durumu, en ağır biçimde kadınları ve kız çocuklarını etkileyecek şekilde giderek kötüleşti," dedi ve ekledi:"Yürüttüğüm inceleme, bu sistemin toplumsal cinsiyete dayalı zulüm biçiminde insanlığa karşı suç oluşturduğu sonucuna vardı."Bennett sözlerini şöyle sürdürdü:"Kriz, cinsiyet ayrımcılığının, hatta cinsiyet apartheidının çok ötesine uzanıyor. Afganistan genelinde keyfî gözaltıları, işkence ve kötü muameleyi, yargısız infazları, bedensel cezaları, zorla kaybetmeleri, ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaları, gazetecilere ve insan hakları savunucularına yönelik saldırıları, etnik ve dinî azınlıklara karşı zulmü, LGBT+ bireylere yönelik ayrımcılığı ve sivil alanın daraltılmasını belgelemeyi sürdürüyoruz."Bennett, uluslararası toplumu Taliban'ın politikalarını "normalleştirmemesi" konusunda uyardı.
Bunun ayrımcılığa meşruiyet kazandıracağını ve mağdurlara "çektikleri acıların pazarlık konusu olabileceği" mesajını vereceğini söyledi.Taliban yönetiminde Enformasyon ve Kültür Bakanlığının yayıncılıktan sorumlu Bakan Yardımcısı Molvi Hayatullah Mahajar Farahi ise bu hafta Associated Press'e verdiği röportajda yönetimin "zorluklara ve güçlüklere" rağmen son beş yılda güvenliği sağladığını, altyapı yatırımları yaptığını ve istihdam yarattığını savundu.Farahi, kız çocukları ile kadınların eğitimiyle ilgili soruyu yanıtsız bırakırken "üniversitelere geçmişte benzeri görülmemiş düzeyde yatırım yapıldığını" söyledi.BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretimden mahrum bırakıldığını tahmin ediyor.BM Kadın Birimi de bu hafta kadınlar ile kız çocuklarının dünyadaki en ağır kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu ve yasakların Afganistan'ın geleceğine zarar verdiğini açıkladı. Kurum, öğretmen, doktor, hemşire ve ebe eksikliğinin ülkenin toplumsal ve ekonomik temellerini tehdit ettiği uyarısında bulundu.
