ABD’de yaklaşık yedi aydır devam eden İran savaşı, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti içinde yeni tartışmalara yol açıyor. Michigan’daki Senato yarışında Demokrat Abdul El-Sayed ile karşı karşıya olan Cumhuriyetçi Mike Rogers ile Iowa’da Demokrat Josh Turek’e karşı yarışan Ashley Hinson, pazartesi günü yaptıkları açıklamalarda savaşın kısa sürede sona erdirilmesi gerektiğini söyledi. Her iki isim de daha önce Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyon yürütme yetkisini destekleyen açıklamalarda bulunmuştu.
Reuters, yeni söylemleri Cumhuriyetçilerin rekabetin yoğun olduğu seçim bölgelerinde İran savaşının siyasi maliyetinden duyduğu kaygının bir göstergesi olarak değerlendirdi. Temsilciler Meclisi Üyesi Ashley Hinson’ın tutumundaki değişiklik özellikle dikkat çekti. Hinson, daha önce Trump’ın İran savaşını sürdürme yetkisini sınırlandırmayı amaçlayan Temsilciler Meclisi girişimlerine altı kez karşı oy vermişti.
Bunlardan sonuncusu geçen hafta gerçekleşti. Ancak Hinson, sosyal medya hesabından yaptığı son açıklamada Iowa’daki yurttaşların artan yakıt ve gıda fiyatlarının baskısı altında olduğunu belirtti. Savaşın “başarılı ve derhal sona erdirilmesi” gerektiğini savunan Hinson, benzin vergilerinin askıya alınması ve ABD’nin dizel ihracatına geçici kısıtlama getirilmesi gibi ekonomik önlemler de önerdi.
ROGERS DA SÖYLEMİNİ DEĞİŞTİRDİ Michigan’daki Cumhuriyetçi Senato adayı Mike Rogers da daha önce Trump’ın İran’a yönelik saldırılarını destekleyen isimler arasındaydı. Rogers, temmuz sonunda CBS Detroit’e verdiği röportajda Trump’ın savaşı sona erdirmek için müzakere yürüttüğü sırada başkanın askeri yetkilerinin sınırlandırılmasına karşı çıkmıştı. Ancak pazartesi günü yayımlanan yeni seçim reklamında Rogers bu kez farklı bir mesaj verdi.
Bir markette çekilen reklam filminde Rogers, “İran’la savaşın sona ermesi gerekiyor ve hızlı biçimde sona ermeli” dedi. Savaşın bitmesi halinde enerji maliyetlerinin düşeceğini savunan Rogers, Michigan’daki ailelerin bunu bekleyecek durumda olmadığını belirtti. Rogers da federal ve eyalet düzeyindeki benzin vergilerinin askıya alınmasını ve dizel ihracatının geçici olarak durdurulmasını istedi.
İran savaşıyla birlikte yükselen enerji fiyatları, ABD’de enflasyon ve yaşam maliyeti tartışmalarını daha da büyüttü. Reuters’ın analizine göre dizel fiyatları son bir yılda yüzde 76 yükselirken benzindeki artış yüzde 41 seviyesinde gerçekleşti. Savaş döneminde Amerikalıların akaryakıt istasyonlarında yaptığı yaklaşık 112 milyar dolarlık ek harcamanın 51 milyar dolarlık bölümü dizelden kaynaklandı.
Dizel fiyatları özellikle tarım sektörünün ekonomide büyük ağırlığa sahip olduğu Iowa’da siyasi açıdan önem taşıyor. Çiftçiler tarım makineleri ve ürünlerin taşınması için yoğun biçimde dizel yakıt kullanıyor. Artan taşımacılık maliyetleri ise yalnızca tarımı değil, perakendeden gıdaya kadar geniş bir ürün grubunun fiyatlarını etkiliyor.
DEMOKRATLARDAN “SEÇİM YILI MANEVRASI” ELEŞTİRİSİ Demokrat adaylar ise Rogers ve Hinson’ın açıklamalarının seçim yaklaşırken yapılan siyasi bir yön değişikliği olduğunu savundu. Rogers’ın rakibi Abdul El-Sayed, Cumhuriyetçi adayın benzin fiyatlarının galon başına 5 dolara çıkması ve dizelin rekor seviyelere ulaşmasının ardından tutumunu değiştirdiğini öne sürdü. Hinson’ın rakibi Josh Turek de Hinson’ın daha önce Trump’ın savaş yetkilerini sınırlandırmayı amaçlayan oylamalarda karşı yönde oy kullandığını hatırlatarak son açıklamasını eleştirdi.
Bu değerlendirmeler Demokrat adayların siyasi görüşlerini yansıtıyor. Rogers ve Hinson, İran savaşı konusunda Trump yönetiminden farklı bir pozisyona yönelen tek Cumhuriyetçiler değil. Geçen hafta Iowa milletvekilleri Zach Nunn ve Mariannette Miller-Meeks de daha önceki tutumlarını değiştirerek Demokratlarla birlikte Trump’ın İran’daki savaş yetkilerinin sınırlandırılmasını öngören girişime destek verdi.
Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Thomas Massie ise Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında, Kongre onayı olmadan İran’a karşı askeri operasyon yürütüldüğü iddiasıyla azil maddeleri sunmuştu. TRUMP’IN ONAY ORANI YÜZDE 32’YE GERİLEDİ Enerji fiyatları ve İran savaşı, Trump’ın kamuoyu desteğine ilişkin göstergelerde de öne çıkıyor. 21 Eylül’de yayımlanan Reuters/Ipsos anketine göre Trump’ın görev onayı yüzde 32’ye gerileyerek siyasi kariyerindeki en düşük seviyeye indi.
Bir hafta önce yüzde 35 olan genel onay oranı düşerken, Cumhuriyetçi seçmenler arasındaki destek de yüzde 82’den yüzde 73’e geriledi. Katılımcıların yalnızca yüzde 17’si Trump’ın yaşam maliyetini yönetme biçimini onayladığını belirtirken, İran’a yönelik saldırıları destekleyenlerin oranı yüzde 34 olarak ölçüldü. Araştırma bin 277 ABD’li yetişkinle gerçekleştirildi ve hata payı yaklaşık 3 puan olarak açıklandı.
3 Kasım’da yapılacak ara seçimler, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senatodaki dar çoğunluklarını koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Reuters/Ipsos anketinde kayıtlı seçmenlerin yüzde 43’ü Kongre seçimlerinde Demokratlara, yüzde 35’i ise Cumhuriyetçilere oy vermeyi tercih edeceğini belirtti. Ancak bu ulusal ölçüm, tek tek eyalet veya seçim bölgelerindeki sonuçları öngören bir tahmin niteliği taşımıyor.
İran savaşının seyri, yakıt fiyatları ve yaşam maliyetindeki gelişmelerin önümüzdeki haftalarda hem Trump yönetimi hem de rekabetin yoğun olduğu eyaletlerde yarışan Cumhuriyetçi adaylar açısından seçim kampanyalarının başlıca gündemlerinden biri olmayı sürdürmesi bekleniyor.
