ABD Donanması için planlanan yeni nesil fırkateyn programında Japonya, Güney Kore ve Türkiye tarafından geliştirilen savaş gemilerinin değerlendirilme kapsamına alındığı bildirildi. ABD’nin filosunu hızla büyütme hedefi doğrultusunda ilk gemilerin yabancı tersanelerde inşa edilmesine sıcak baktığı ifade ediliyor. USNI News’in üç savunma sanayii kaynağına dayandırdığı bilgilere göre Washington, yeni fırkateynlerden en fazla iki tanesinin ilk aşamada yabancı tersanelerde inşa edilmesini, ardından üretimin ABD’ye taşınmasını değerlendiriyor.
ABD, 100 yılı aşkın bir süredir kendi savaş gemilerini yine kendi tersanelerinde inşa ediyordu. Dolayısıyla böylesi bir adım radikal bir değişiklik olarak kayıtlara geçecektir. Girişimin arkasında Trump yönetiminin ABD Donanmasının gemi sayısını mümkün olduğunca hızlı artırma hedefi bulunuyor.
Türkiye, Japonya ve Güney Kore yarışta Yeni fırkateyn programı kapsamında değerlendirilen tasarımlar arasında Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen Japon Mogami sınıfı fırkateynin ihracat versiyonu ile Güney Koreli tersaneler tarafından inşa edilen Chungnam sınıfı güdümlü füze fırkateyni bulunuyor. Türkiye tarafındaki seçenek ise farklı Türk tersanelerinin üretiminde rol aldığı İSTİF sınıfı güdümlü füze fırkateyni. USNI News’e göre Türk seçeneği, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi sırasında gerçekleşen görüşmenin ardından değerlendirmeye alındı.
ABD'nin ağustos ayında yayımladığı başkanlık memorandumunda, Pentagon’un yabancı savaş gemisi tasarımlarını değerlendirmesinin önünü açan bir düzenleme de yer aldı. Buna göre “ulusal güvenlik çıkarı” kapsamında bir muafiyet kullanılarak yabancı tersanelerde inşa edilen savaş gemilerinin ABD Donanmasına alınmasını engelleyen mevcut yasal düzenlemenin aşılması hedefleniyor. Finlandiya modeli olabilir Chungnam sınıfı fırkatey ABD Deniz Kuvvetleri Bakan Vekili Hung Cao, söz konusu memorandumun ardından Deniz Kuvvetleri Araştırma, Geliştirme ve Tedarik Müsteşar Yardımcılığına bağlı William Mahan’dan uluslararası savaş gemilerini inceleyen bir çalışma yürütmesini istedi.
Çalışma, fırkateynler haricinde diğer gemileri de kapsıyor. Çalışmanın 12 Kasım 2026'da tamamlanması bekleniyor. En nihayetinde genişleme hedefinin bulunduğu ABD Donanması, müttefiklerin tersane kapasitesinden yararlanmak istiyor.
Bu isteğin de ABD'de “Finlandiya modeli” olarak adlandırılan bir üretim yaklaşımına dayanabileceği belirtiliyor. Mogami sınıfı fırkateyn Buna göre ilk bir veya iki gemi yabancı bir tersanede inşa edilecek. Sonrasında yabancı şirketlerin ABD'ye yatırım yapması ve üretim altyapısının kurulmasıyla fırkateynlerin inşası Amerikan tersanelerine aktarılacak.
Benzer bir yöntem ABD Sahil Güvenlik Komutanlığının Arctic Security Cutter programında uygulanıyor. İlk gemiler Finlandiya'daki tersanelerde, Kanada tasarımları temel alınarak inşa ediliyor. Daha sonraki üretimin ABD'deki bir tersaneye aktarılması planlanıyor.
ABD Donanması neden yeni fırkateyn istiyor? Yeni fırkateyn programının arkasında ABD Donanmasının mevcut yüzey filosundaki kapasite açığı bulunuyor. Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze destroyerleri, yüksek yoğunluklu deniz savaşı için tasarlanmış olmalarına rağmen daha düşük tehdit seviyesindeki görevlerde de kullanılıyor.
ABD ise daha düşük maliyetli fırkateynler ile destroyerlerden (muhriplerden) bu yükü almak istiyor. Türkiye'nin İSTİF sınıfı ABD'nin aradığı özellikleri taşıyor Türkiye açısından bakıldığında ABD'nin değerlendirmesinde yer alan İSTİF sınıfı fırkateynler, MİLGEM programı kapsamında geliştirilen yerli bir savaş gemisi ailesini temsil ediyor. Yaklaşık 113 metre uzunluğa ve 3.000 tonun üzerinde deplasmana sahip olan İSTİF sınıfı, modüler tasarımı ve entegre savaş sistemleriyle öne çıkıyor.
Gemilerin tahrik sistemi dizel motor ve gaz türbinlerini bir araya getiren CODAG mimarisine dayanıyor. Bu yapı, fırkateynlere 29 knot azami hız ve 5.700 deniz mili, yani yaklaşık 10.600 kilometre seyir menzili sağlıyor. Gemilerde ASELSAN imzalı CENK-S AESA radar ile HAVELSAN'ın ADVENT Savaş Yönetim Sistemi bulunuyor.
Ayrıca OKETSAN üretimi ATMACA gemisavar füzeleri, MİDLAS Dikey Atım Lançer Sistemi, MKE üretimi 76 mm deniz topu ve ASELSAN'ın GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi yer alıyor. Sınıfın ilk gemisi olan TCG İSTANBUL (F-515) Türk Donanmasında aktif olarak görev yapıyor. İnşa halindeki diğer yedi gemide ise Taarruz Tip MİDLAS dikey atım lançer sisteminin kullanılması planlanıyor.
Bu sistem sayesinde gemilerin yalnızca ATMACA gibi gemisavar füzelerini değil, daha uzun menzilli hava savunma füzelerini ve GEZGİN gibi seyir füzelerini de dikey atım sistemi üzerinden kullanabilmesi hedefleniyor. İnşa halindeki yedi gemiden ikisi Endonezya'ya teslim edilecek. Türkiye aynı anda çok sayıda savaş gemisi inşa ediyor Türkiye'nin ABD'nin radarına girmesinde yalnızca İSTİF sınıfının teknik özellikleri değil, ülkenin ulaştığı yüksek gemi inşa kapasitesi de önem taşıyor.
Türkiye, Çin’in ardından bu alanda ikinci ülke konumunda. Halihazırda 7 İSTİF sınıfı fırkateyn, 8 HİSAR sınıfı açık deniz karakol gemisi, 1 TF-2000 TEPE sınıfı destroyer, 3 Type-214TN REİS sınıfı denizaltı, 1 Milli Hücumbot, 1 MİLDEN milli denizaltı, 1 MUGEM milli uçak gemisi ve 5 yeni nesil mayın gemisi inşa ediliyor. Bunlara çok sayıda destek gemisi de eşlik ediyor.
Öte yandan ABD'nin yabancı tersanelerden savaş gemisi alma planı Kongre engeliyle karşılaşabilir.
