Adana ve Mersin kıyılarında yıllardır görülen plastik kirliliği bu yıl Kemer’den Fethiye’ye, Alanya’ya kadar genişledi. Mikroplastik Araştırma Grubu’nun verilerine göre; Alanya kıyısında incelenen dört istasyonun tamamında ölçülen mikroplastik yoğunluğu, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında bilimsel literatürde bugüne kadar bildirilen en yüksek değerlerin 2 ila 65 katına ulaştı. Araştırmada, parçacıkların yüzde 59 ila 93’ünün geri dönüşüm tesislerine özgü işlem izleri taşıdığı belirlendi.
Türkiye, Çin’in 2017’de plastik atık ithalatını yasaklamasının ardından Avrupa’nın plastik atık gönderdiği başlıca ülkelerden biri haline geldi. Verilere göre nisan ayında Türkiye’nin aylık plastik atık ithalatı 80 bin tonun üzerine çıkarak son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu atıkların önemli bölümünün Adana ve Mersin’deki geri dönüşüm tesislerine gönderildiği belirtiliyor.
Enerji politikaları Uzmanı Önder Algedik’e göre sorun yalnızca denizlerdeki plastik değil. Sistemin kendisi başlı başına bir kirlilik mekanizmasına dönüşmüş durumda. ÇÖP YAKMA ARTTI Algedik, 2016 ve 2019’daki düzenlemeler sonrasında çöp yakmanın devlet tarafından desteklenen ve elde edilen elektriğin teşvik edildiği bir sisteme dönüştüğünü belirterek bunun çöp yakmayı artırdığını söyledi.
Algedik’e göre Türkiye’de etkin bir geri dönüşüm sistemi bulunmaması nedeniyle atıkların önemli bölümü geri dönüştürülemiyor. Çöp yakmaya yönelik teşvikler de bu açığı daha da büyütüyor. “Denizleri kirletmiyoruz” denen sistemin, aslında havayı da kirlettiğini savunan Algedik, son dönemde dağların, taşların ve denizlerin çöplerle dolduğunu belirterek Türkiye’nin hava sahasının da adeta bir “çöp toplama sahası” haline geldiğini ifade etti.
Bu yılki tabloyu ağırlaştıran bir başka faktör ise yağışlar oldu. Akdeniz Bölgesi’nde 2025-2026 sezonunda, MGM kayıtlarının başladığı dönemden bu yana istisnai yağışlar yaşandı. Yoğun yağışlarla birlikte Seyhan, Ceyhan, Tarsus Çayı ve diğer akarsulardaki debi ile yüzey akışının yükselmesi, karadaki plastik atıkların su sistemlerine taşınmasını kolaylaştırmış olabilir.
Daha önce Adana’daki sulama kanallarında yapılan bir araştırma da dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. 132 KATA KADAR... Araştırmaya göre geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan kaçak deşarjlar, kanal boyunca mikroplastik miktarını 132 kata kadar artırdı.
Yalnızca incelenen üç kanaldan saatte 5.3 milyardan fazla mikroplastik parçacığın taşınabileceği hesaplandı. Ortaya çıkan tabloya göre Alanya kıyılarındaki olağanüstü mikroplastik yoğunluğunun; Adana ve Mersin’de yoğunlaşan plastik geri dönüşüm faaliyetleri, olası kaçak deşarjlar, yoğun yağış ve taşkınlarla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Bu kirliliğin Doğu Akdeniz’in akıntı sistemiyle taşınarak haftalar veya aylar sonra Alanya kıyılarına ulaşmış olması da olası senaryolar arasında.
Ancak uzmanların dikkat çektiği nokta daha büyük. Sorun yalnızca denize çöp atılması değil. Çöpün Türkiye’ye nasıl sokulduğu, nasıl işlendiği, ne kadarının geri dönüştürüldüğü ve kalan atığın nereye gittiği.
