Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşma bölgede nasıl yorumlandı?
- Yazan,BBC News TürkçeBildirdiği yer,İstanbul
- Yazan,BBC News Türkçe
- Bildirdiği yer,İstanbul
- Yayın tarihi9 dakika önce
- Okuma süresi 4 dk
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos'ta ortak savunma anlaşması imzaladı.
Bir ülkeye saldırının tüm ülkelere yapılmış sayılacağına hükmeden anlaşma NATO ile karşılaştırılıyor.
"Mekke paktı" olarak anılan anlaşmanın üç ülkenin bölgedeki rakiplerine yönelik bir hamle olduğu yorumları da yapılıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, anlaşmaya dair yaptığı değerlendirmede "Hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır" ifadelerini kullandı.
Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar da 9 Ağustos'ta paktın "hiçbir ülkeyi hedef almadığı" mesajını yineledi.
Dar, X hesabından yaptığı açıklamada "Mekke Anlaşması tamamen savunma temellidir. Hiçbir ülkeyi hedef almaz ve tek amacı geniş bölgemizde barış, istikrar ve refahı sağlamaya yönelik mevcut çabalarımızı daha da güçlendirmektir" dedi.
Peki anlaşmaya hangi ülkeler ne tepki verdi?
- 12 maddelik çerçeve yasa teklifinde neler yer alacak?
- Çerçeve yasa TBMM Genel Kurulu'nda görüşülüyor
- Çerçeve yasa teklifi hangi maddeleri içeriyor?
- Galatasaray'ın taraftar grubu UltrAslan'ın lideri Sebahattin Şirin gözaltına alındı
'Anlaşmanın İran'a karşı olduğundan endişe etmiyoruz'
İranDışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, 10 Ağustos'ta düzenlediği basın toplantısında ortak savunma anlaşması hakkında "Bu paktın İran'a karşı olduğundan endişe etmek için hiçbir sebep yok" diye konuştu.
Bekayi ayrıca üç ülkenin "ABD'nin güvenlik taahhütlerine güvenemeyecekleri sonucuna vardığı" yorumunu yaptı.
ABD ve İsrail, 26 Şubat'ta İran'a büyük çaplı hava saldırıları düzenleyerek ülkenin üst düzey liderlerini ve askeri yöneticilerini hedef aldı.
Ardından İran misilleme olarak ABD'nin Ortadoğu'daki müttefiklerine hava saldırıları düzenledi.
Taraflar Şubat sonundan bu yana fiilen savaş halinde.
'Anlaşmanın başarılı olma ihtimali düşük'
Pakistan'ın bölgesel rakibi Hindistan merkezli Aaj Tak gazetesinde 8 Ağustos'ta yayınlanan bir haberde ortak savunma anlaşması "tarihi bir gelişme" olarak tarif edildi.
Haberde "NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip Türkiye, büyük bir petrol üreticisi olan ve kutsal şehirlerin koruyucusu Suudi Arabistan ve nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke Pakistan arasındaki bu ittifak kağıt üzerinde etkileyici duruyor" dendi.
"Ancak gerçek şu ki bu anlaşmanın fiilen başarılı olma ihtimali düşük... Önündeki en büyük engel üç ülkenin çatışan ulusal çıkarları."
Ülkenin popüler gazetesi Times of Indiaise anlaşmanın "stratejik odağının" İran, Körfez ve Ortadoğu'nun da dahil "bölgesel bir denge" kurmak olduğunu yazdı.
Hindistan'da yayın yapan Firstpost haber sitesinde 8 Ağustos'ta kaleme alınan bir yazıda anlaşmanın "henüz tamamen oluşmamış bir ittifak" olduğu yorumu yapıldı.
Ayrıca "Bu Sünni blok oluşumunun Hindistan çıkarlarına karşı koordineli bir diplomatik cephe oluşturacak şekilde konsolide olmadan önce" Yeni Delhi'nin bölgesel ve küresel ittifaklarını gözden geçirmesi gerektiği vurgulandı.
'İslam dünyası güçlü bir blok haline gelebilir'
Pakistan merkezli PTV televizyonunun 9 Ağustos'ta yaptığı bir yayına konuk olan analist Zahir Şah Şirazi, "Siyonist devlet bir Sünni ittifakını tehdit olarak görüyor" diye konuştu.
Şirazi, Mekke paktı sayesinde "İsrail'in yayılmacı tasarılarına büyük ölçüde karşı çıkıldığını" ifade etti.
Urduca yayın yapan Nawa-i-Waqt gazetesinde9 Ağustos'ta yayınlanan bir görüş yazısında ise şu ifadeler kullanıldı:
"Eğer Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye samimiyet, karşılıklı güven ve pratik iş birliği ruhu içinde bu anlaşmayı uygular ve diğer kardeş Müslüman ülkeler de bu girişime dâhil olursa, İslam dünyası savunma, ekonomik iş birliği ve diplomasi alanlarında daha fazla kolektif gücü olan güçlü bir blok haline gelebilir."
Hindistan ve Pakistan Güney Asya'daki en büyük bölgesel rakipler arasında.
İki ülke, Keşmir meselesinden dolayı 2025'te savaşın eşiğinden döndü.
Pakistan'a yakın olan Türkiye ve İsrail ile bağlarını derinleştiren Hindistan arasında da zaman zaman gerilimler yaşanıyor.
İsrail basını Yunanistan ve Kıbrıs ile yakınlaşmaya dikkat çekti
İsrail merkezli The Jerusalem Post gazetesinde 9 Ağustos'ta yayımlanan bir analizde de Mekke paktının İsrail-Hindistan ilişkilerinin derinleşmesine yol açacağı yorumu yapıldı.
Analizde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin savunma anlaşması imzalanmadan bir gün önce telefonda görüştüğü ve iş birliğini derinleştirme mesajı verdiği hatırlatıldı.
Ayrıca "Anlaşmadan Yunanistan ve Kıbrıs ile ilişkilerin de faydalanma ihtimali var, Atina ve Lefkoşa doğu Akdeniz'de büyüyen Türk ayak izinden en az Kudüs kadar rahatsız" ifadeleri yer aldı.
YunanKathimerini gazetesi ise 8 Ağustos'ta yayınladığı bir haberinde Atina'nın Suudi Arabistan'da konuşlu bir Patriot hava savunma bataryasının durumunun yıllık yerine aylık olarak gözden geçirilmesine karar verdiğini yazdı.
Haberde değişikliğin Mekke paktı imzalandıktan sonra geldiğine dikkat çekildi ve şu ifadeler kullanıldı:
"Bu anlaşma, Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan ile yakın savunma ilişkileri ve Yunanistan'ın Riyad ile geniş stratejik ilişkisi açısından Atina'da endişelere yol açtı."
Mısır katılacak mı?
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos'ta yaptığı bir açıklamada Mısır'ın da ilerleyen süreçte anlaşmaya dahil olabileceğini söylemişti.
Mısır, Mekke paktı ülkeleri ile 21 Haziran'da toplantı yapmış, burada siyaset ve güvenlik meseleler ele alınmıştı.
8 Ağustos'ta İngiltere merkezli Al-Araby al-Jadeed haber sitesine konuşan ve ismini vermeyen Mısırlı bir kaynak, Kahire'nin Körfez ülkeleri ile güvenlik çıkarlarının örtüşmesine karşın Mekke paktına şu anda katılmayı planlamadığını söyledi.
Kaynak, Mısır'ın imzacı olmasının Yemen'deki İran destekli Husiler ve Irak'taki İran yanlısı gruplarla direkt çatışmaya yol açmasından endişelendiğini vurguladı.
Suudi Arabistan, İran'ın desteklediği Şii Husilere karşı Yemen hükümeti lehine askeri müdahalede bulunan dokuz ülkelik bir koalisyona liderlik ediyor.
