UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Efes Antik Kenti’ndeki Karşılama Merkezi projesi yargıya taşındı. Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), birinci derece arkeolojik sit alanındaki çalışmalar sırasında kültür varlıklarının zarar gördüğü iddiasıyla Selçuk Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundu. Suç duyurusunda, projeyi yürüten Ak Ece Restorasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin yönetici ve görevlileri hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na muhalefet; inşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanları hakkında ise “görevi kötüye kullanma” suçlamasıyla kamu davası açılması talep edildi.
EGEÇEP, şirket yetkililerinin tescilli sit alanları ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının yıkılmasına, bozulmasına veya zarar görmesine neden olduğu iddiasının 2863 sayılı kanunun 65. maddesi kapsamında soruşturulmasını istedi. Kamu görevlileri yönünden ise Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinin uygulanması talep edildi. “MUSA’LAR LAHDİ’NA ULAŞAMIYORUZ” Daha önce projenin yürütmesinin durdurulması ve iptali için de dava açıkları hatırlatan EGEÇEP, Efes Karşılama Merkezi inşaatı sırasında bölgede yapılan arkeolojik çalışmalara zarar verildiğini bildirdi.
Yapılan açıklamada, “1922-29 arasında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülen ilk Vedius Gimnazyumu ve çevresi kazı ve araştırmalarında; Helenistik sur duvarı üzerinde yer alan Koressos Kapısının doğusu, kuzey ve batısındaki sur dışı alanlar bütün antik kentlerle benzer şekilde nekropol olarak tanımlanmıştır. Söz konusu nekropolün düzlükte yer alan önemli bir kısmı 1990’larda yapılan asfalt yol altında kalmıştır. 1978 yılında gündüz vakti yapılan bir kaçak kazı ihbarı sonucu Vedius Gimnazyumu kuzeyinde, Koressos Limanı bölgesinde Efes Müzesi tarafından kazı çalışması başlatılmıştır.
Bu kazıyı arkeolog Suzan Bayhan yürütmüştür. Kazı sonucu duvarları freskolu oda mezar içerisinde mermer bir lahit ortaya çıkarılmıştır. Bu eser halen Efes Müzesi avlusunda (1.36.78) envanter numarasıyla sergilenmekte, Musa’lar Lahdi olarak tanımlanmaktadır.
Bu lahdin buluntu yerini gösterir plan, harita ile envanter kaydı içeriğine ne yazık ki ulaşamıyoruz!” denildi. “HANGİ YASAYA DAYANILARAK İZİN VERİLDİ?” Efes Karşılama Merkezi inşaatı başlayınca alana çok sayıda iş makinası, kepçe, dozer, silindir gibi iş makinelerin girdiği aktarılan açıklamada, “O güne kadar maki, çalı ve birkaç incir ağacından oluşan doğal bitki örtüsü ve aralarda görülen taş yığınları ile bazı duvarlar bu makinalarla adeta traşlanmıştır. Ardından da hızla dolgu yapılmaya başlanmıştır.
İnşaatın bu başlangıç aşamasında arazideki arkeolojik izlerin hızla ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır. İnşaat alanından elimize geçen bazı fotoğraflarda görülebildiği kadarıyla; roma dönemi duvar işçiliğine uygun, yer yer sıvalı bir yapının iş makinaları ile tahrip edildiği açıkça görülmektedir. 1. derece arkeolojik sit alanındaki bir yapı hangi yasaya dayanılarak, hangi kurul izniyle tahrip edilmiş ve ortadan kaldırılmıştır?
Acaba bu yapı 1978 yılında Efes Müzesi tarafından Kazısı yapılarak gün yüzüne çıkarılan (1.36.78) envanter numaralı Musa’lar Lahdinin bulunduğu mezar odası mıdır? Değilse nedir? Konunun hukuki ve bilimsel olarak aydınlanmasına ihtiyaç vardır” ifadeleri kullanıldı.
KAMU DAVASI AÇILSIN! Yetkilileri göreve çağıran açıklamada, “1. derece arkeolojik sit alanı olan Efes Karşılama Merkezi inşaat sahasındaki fotoğraflarla da görüntülenen tahribatlar ve varsa başka korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları bozulması ve tahribine yol açan Ak Ece Restorasyon San. Ve Tic.
Ltd. Şti. yöneticileri ve görevlileri hakkında, 2863 Sayılı Kanunun 65.maddesi ve ilgili mevzuat gereğince cezalandırılmaları, İnşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1.Nolu Koruma Bölge Kurulu uzmanlarının hakkında da görevlerini kötüye kullandıklarından TCK madde 257 ve ilgili mevzuat gereği cezalandırılmaları için kamu davası açılmasını talep ediyoruz” denildi.
