Afganistan’da ekonomik kriz, gıda güvensizliği ve uluslararası yardımlardaki azalma çocukları giderek ağırlaşan bir beslenme kriziyle karşı karşıya bırakıyor.
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), 25 Ağustos’ta yaptığı açıklamada ülke genelinde 3,7 milyon çocuğun akut yetersiz beslenmeden etkilendiğini, yaklaşık bir milyon çocuğun ise yaşamı tehdit eden ağır akut yetersiz beslenmeyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
UNICEF Afganistan Temsilcisi Tajudeen Oyewale’nin Cenevre’deki basın toplantısında paylaştığı verilere göre krizden en fazla çocuklar etkileniyor.
Ağır yetersiz beslenme ve buna bağlı sağlık sorunları nedeniyle hastaneye yatırılan çocukların yaklaşık yüzde 40’ını altı aylıktan küçük bebekler oluşturuyor. Ağır akut yetersiz beslenme vakalarının yüzde 83’ü ise iki yaşından küçük çocuklarda görülüyor.
Sağlık sistemindeki yoğunluk da krizin boyutunu gösteriyor.
UNICEF’e göre 2026'nın başından bu yana yarım milyondan fazla çocuk, ağır veya yüksek riskli yetersiz beslenme nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurdu.
Tıbbi komplikasyonlarla hastaneye yatırılan ağır yetersiz beslenme vakalarının sayısı da bir yıl içinde yaklaşık üçte bir oranında arttı. Temmuz 2025’te yaklaşık 6 bin olan vaka sayısı Temmuz 2026’da 8 bine yükseldi.
Ülkenin güneyindeki bazı hastanelerde ise mevcut her bir yatak için üç ya da dört ağır yetersiz beslenen çocuğun tedavi edilmeye çalışıldığı belirtiliyor.
Afganistan’da 3,7 milyon çocuk yetersiz beslenme riskiyle karşı karşıya
UNICEF’in temmuz ayında yayımladığı “Too Little, Too Late: The Diet Crisis Facing Young Children in Afghanistan” araştırması, krizin hastane aşamasından çok daha önce başladığına dikkat çekiyor.
Araştırma, Afganistan’ın 34 vilayetindeki 481 noktada 37 binden fazla çocuğun verilerine dayanıyor. Bulgular, milyonlarca çocuğun yeterli ve çeşitli gıdaya düzenli biçimde ulaşamadığını gösteriyor.
UNICEF’e göre aileler ekonomik güçlükler arttıkça önce daha besleyici gıdalardan vazgeçiyor. Ardından öğünlerdeki çeşitlilik azalıyor, porsiyonlar küçülüyor ve bazı ailelerde öğün atlanmaya başlanıyor.
Ciddi gıda güvensizliği içindeki hanelerde yaşayan çocukların, yetersiz beslenmenin yoğunlaştığı dönemlerde akut yetersiz beslenme yaşama ihtimali diğer çocuklara kıyasla altı kata kadar artabiliyor.
Yetersiz beslenme yalnızca “açlık” değil
UNICEF, çocuklardaki yetersiz beslenmenin yalnızca yeterli miktarda yiyecek bulunmamasıyla açıklanamayacağını belirtiyor.
Temiz suya erişimde yaşanan sorunlar, ishal ve solunum yolu enfeksiyonları gibi hastalıklar, sağlık hizmetlerine erişememe ve yoksulluk birbirini besleyen bir döngü yaratıyor.
Yetersiz beslenen bir çocuk enfeksiyon geçirdiğinde sağlık durumu kısa sürede ağırlaşabiliyor. Sık hastalanan çocukların yetersiz beslenme riski de buna bağlı olarak yükseliyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 değerlendirmesine göre Afganistan’da 17,4 milyon kişi kriz veya acil durum düzeyinde açlıkla karşı karşıya. Örgüt ayrıca 3,7 milyon beş yaş altı çocuk ile 1,2 milyon hamile ve emziren kadının akut yetersiz beslenmeden etkilenmesinin beklendiğini bildiriyor.
"Afganistan’da eğitim yasağı 2 milyondan fazla kız çocuğunu etkileyebilir"
Yardım ihtiyacı artarken merkezler kapanıyor
Krizin bir başka boyutunu ise insani yardım programlarındaki finansman kesintileri oluşturuyor.
UNICEF, ihtiyaç artmasına rağmen yetersiz beslenen çocuklara hizmet veren merkezlerin kaynak yetersizliği nedeniyle kapandığını açıkladı.
2025’e kıyasla bu yıl ağır yetersiz beslenen çocukların tedavi edildiği 100’den fazla merkez faaliyetini durdurdu. Çocukların yanı sıra yetersiz beslenen hamile ve emziren kadınlara destek veren yüzlerce merkezin de finansmanı azaldı veya sona erdi.
UNICEF’in 2026’da Afganistan’daki beslenme programları için yaklaşık 180 milyon dolara ihtiyacı bulunuyor. Ancak kuruluşun açıklamasına göre bu tutarın yalnızca yüzde 22’si karşılanabildi.
Afganistan’daki tablo tek bir nedenle açıklanmıyor.
Arka arkaya yaşanan kuraklık dönemleri, ardından gelen yoğun yağışlar ve seller tarımsal üretimi ve geçim kaynaklarını etkiliyor. Bölgesel çatışmalar ve ticaret yollarındaki aksamalar da gıda fiyatları ve hane gelirleri üzerinde baskı yaratıyor.
UNICEF’in verilerine göre 2023’ten bu yana komşu ülkelerden Afganistan’a yaklaşık 6 milyon kişi geri döndü. Geri dönenlerin yarısından fazlasını çocuklar oluşturuyor. Bu hareketlilik, zaten sınırlı olan sağlık ve beslenme hizmetleri üzerindeki baskıyı da artırıyor.
Kuruluş; hamilelik dönemindeki beslenmenin desteklenmesi, anne sütüne erişimin korunması, çocukların altıncı aydan itibaren yeterli ve çeşitli gıdaya ulaşabilmesi, temiz su, aşılama, sağlık hizmetleri ve sosyal destek mekanizmalarının birlikte yürütülmesi gerektiğini belirtiyor.
Afganistan’daki tablo, çocukların yaşam hakkının giderek daha fazla insani yardım bütçelerine bağlı hale geldiğini gösteriyor.
