Mevsim geçişleriyle günlerin kısalması ve güneş ışığının azalması, uyku-uyanıklık döngüsünü de etkiliyor. Sabahları yataktan kalkmakta zorlananlar, gece sık uyanma veya uykuya dalmakta güçlük gibi şikâyetler sonbaharda daha belirgin hale geliyor. Uzmanlar, haftalarca süren ve günlük yaşamı etkileyen uyku sorunlarının “mevsimsel yorgunluk” olarak geçiştirilmemesi gerektiğini belirtti.
Cumhuriyet’e konuşan psikiyatri uzmanı Dr. Emine Kılıç, sonbaharda özellikle sabah ışığının azalmasının biyolojik saatin senkronize uyumunu değiştirebildiğini belirterek bunun bazı kişilerde sabahları uyku hali, gün içinde uyku hali ve uyku saatlerinde düzensizlik şeklinde görülebileceğini söyledi. Kılıç, birkaç günlük uyku hali veya yorgunluğun tek başına hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, ancak bu şikâyetlerin günlük işlev kaybına neden olmaması gerektiğine dikkat çekti.
RUHSAL SAĞLIK GÖSTERGESİ Kılıç, sürekli uykuya dalma güçlüğü, gece sık uyanma, normalden fazla uyuma, sabah kalkma güçlüğü, gün içinde kontrol edilemeyen uyuklama, dikkat ve performans düşüşünün önemli belirtiler olduğunu söyledi. Kılıç, uykusuzlukta tahammülsüzlük ve irritabilite artabildiğini söyledi. Uzun süreli uyku bozukluklarının depresyon ve anksiyete bozukluklarıyla ilişkili olduğunu ifade eden Kılıç, uykunun ruhsal sağlığın önemli göstergelerinden biri olduğunu kaydetti.
ERKEN UYARI SİSTEMİ Kılıç, depresyon veya bipolar bozukluğu bulunanlar, uyku sorunu yaşayanlar ve biyolojik saati düzensiz kişilerin mevsim değişikliklerine daha hassas olabileceğinin altını çizdi. Vardiyalı çalışanlar, gün içinde az doğal ışık alanlar ve akşamları yoğun ekran ışığına maruz kalanlar da risk grubunda. DÜZENİ SABİTLE Kılıç, şu önerilerde bulundu: “Gün içinde hareket etmek ve açık havaya çıkmak, akşamları ortam ışığını ve ekran kullanımını azaltmak, öğleden sonra kafeini sınırlamak ve alkol tüketimine dikkat etmek de uyku düzenini destekliyor.
Gündüz uykularının uzun ve geç saatlere bırakılmaması, yataktan uzun süre uyanık kalınmaması ve uyku ortamının karanlık, sessiz ve rahat sıcaklıkta tutulması gerekli.” Kılıç, bir gecelik kötü uykunun ardı ardına saatlerce uyuyarak telafi etmeye çalışmanın sonraki geceyi de bozabileceği uyarısında bulundu.
