Avrupa, başka bir enerji krizini önlemek için fosil yakıttan çıkışına ilişkin “üst düzey, bağımsız ve bilime dayalı” bir rapor hazırlaması yönünde artan bir baskı altında.Yarın (16 Eylül) Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Birliği'nin Durumu (SOTEU) konuşmasını yapacak.Bu, AB demokrasisi için kilit bir an ve geçen yılı değerlendirmek, birliğin önceliklerini ortaya koymak ve yeni girişimleri duyurmak için bir fırsat olarak kullanılıyor. Konuşmayı genellikle, hesap verebilirliği pekiştirmek amacıyla Avrupa Parlamentosu üyeleriyle yapılan bir tartışma izliyor.Von der Leyen, 2022'deki SOTEU konuşmasında, Rusya'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgaliyle tetiklenen Avrupa'nın fosil yakıt krizine değinmiş ve Ortadoğu savaşlarının yol açtığı 1970'lerin enerji krizini anımsatmıştı.“Bazılarımız, enerji tasarrufu için araçsız geçen hafta sonlarını hatırlıyor,” demişti. “Yine de aynı yolda ilerlemeye devam ettik.
Petrol bağımlılığımızdan kurtulmadık. Daha da kötüsü, fosil yakıtlar yoğun biçimde sübvanse edildi.“Bu yalnızca iklim açısından değil, kamu maliyemiz ve bağımsızlığımız açısından da yanlıştı. Ve bunun bedelini hâlâ ödüyoruz.”Von der Leyen, asıl sorunun yalnızca fiyatlar değil, bizzat fosil yakıtların kendisi olduğunu yalnızca “birkaç vizyonerin” kavradığını da sözlerine eklemişti.
Avrupa'nın son fosil yakıt krizinin maliyetiDört yıl sonra Avrupa, bu kez İran'a karşı yürütülen savaş ve küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan hayati bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı'nın geçici olarak kapatılmasıyla tetiklenen, çok benzer bir sorunla karşı karşıya.Temmuz ayında Avrupa Komisyonu, çatışmanın başlangıcından bu yana AB'nin fosil yakıt ithalatına fazladan 50 milyar avrodan fazla harcadığını, bunun büyük kısmının hanehalkları tarafından üstlenildiğini açıkladı. Bu tutarın şimdilerde yaklaşık 70 milyar avroya ulaştığı tahmin ediliyor.Bu, ilave gaz ithalatını önlemeye ve kıta genelinde yerli elektrik üretimini artırmaya yardımcı olan güneş enerjisi sayesinde sağlanan 32,2 milyar avroluk tasarrufa rağmen gerçekleşti.Birlik, merkezinde elektrifikasyonun yer aldığı hızlandırılmış bir enerji dönüşümünün, 2040'a kadar gaz ithalatını yüzde 70'ten, ham petrol ithalatını ise yüzde 40'tan fazla azaltabileceğini de belirtiyor.AB'ye fosil yakıttan çıkış planı çağrısıGeçen hafta (10 Eylül) düzenlenen bir medya brifinginde, iklim kriziyle mücadele eden önde gelen STK koalisyonu CAN Europe'tan Chiara Martinelli, Avrupalıların AB'nin fosil yakıta bağımlılığının bedelini “iki kez ödediğini” söyledi.“Bir kez enerji fiyatları, jeopolitik riskler ve bunların hanehalkları ile işletmeler üzerinde yarattığı baskı yoluyla; bir kez de iklim felaketlerinin insanî ve ekonomik maliyetiyle,” diye açıkladı. “Bunlar iki ayrı kriz değil.
Her ikisinin kalbinde de fosil yakıta bağımlılık yatıyor.”Bu nedenle CAN Europe (kaynak İngilizce), aralarında 16 sanayi birliğinin de bulunduğu 200'den fazla Avrupa ve ulusal kuruluşla birlikte, von der Leyen'den SOTEU konuşmasını Avrupa'nın fosil yakıttan çıkışına ilişkin “üst düzey, bağımsız ve bilime dayalı” bir rapor hazırlanması için kullanmasını istiyor.“Bu, Avrupa'nın iklim alanında daha fazlasını yapmasına yönelik basit bir çağrı değil. Burada savunduğumuz, Avrupa'nın fosil yakıtlara bağımlılığını sona erdirmenin, temelde Avrupa'nın kendi ekonomik ve stratejik çıkarına olduğu,” diye ekledi Marinelli.“Avrupa bunu daha önce yaptı. Draghi raporu, rekabet gücünü AB'nin siyasi gündeminin merkezine yerleştirdi.
Biz de aynı siyasi ağırlığın ve gündem belirleme gücünün burada uygulanmasını istiyoruz.”Draghi raporu, Avrupa Merkez Bankası'nın eski başkanı Mario Draghi tarafından 2024'te kaleme alındı ve Avrupa'nın, yatırımlarını, inovasyonunu ve verimliliğini kayda değer ölçüde artırmadığı takdirde ABD ve Çin'in gerisinde kalma riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu; raporda karbon azaltımı ve enerji güvenliği merkezi sütunlar olarak tanımlandı. Bu raporun ardından AB, Draghi'nin raporunda ortaya koyduğu birçok öneriye dayanan Rekabet Pusulası (Competitiveness Compass) yol haritasını benimsedi.Marinelli, Avrupa'nın aynı anda körüklediği bir enerji krizine uyum sağlayarak ondan çıkamayacağının artık açıkça ortaya konması gerektiğini söylüyor.Avrupa'nın, kontrol etmediği; dünyanın öbür ucundaki savaşların ya da boğazlardaki tıkanmaların Avrupalıların evlerini ısıtmak için ne kadar ödeyeceğini belirleyebildiği bir enerji sistemi üzerine güvenli bir ekonomi inşa edemeyeceğini savunuyor.“Bunu, uygun fiyatlı, yenilenebilir, güvenli ve yerli bir enerji sistemiyle değiştirme şansına zaten sahibiz,” diye ekliyor. “Von der Leyen bu sorunu dört yıl önce bizzat kendisi dile getirmişti.
Şimdi bunu sonlandırma ve bu krizi Avrupa'nın son fosil yakıt krizi haline getirme fırsatına sahip.”Avrupa'nın fosil yakıta bağımlılığı gerçekte ne anlama geliyorUzmanlar, tırmanan enerji maliyetlerine ek olarak, Avrupa'nın fosil yakıta bağımlılığının devasa ekonomik riskler de barındırdığı uyarısında bulunuyor. Electrification Alliance'tan Léa Malfrait, AB'deki şirketlerin yüzde 75'inin enerji maliyetlerini Avrupa'da yatırımın önünde “büyük bir engel” olarak gördüğünü söylüyor.Fosil yakıtların yakılmaya devam edilmesi, daha sık aşırı hava olaylarının yaşanmasının da önünü açtı; bunun sonucu olarak ağustos ayı, 2023 Temmuz'u ile birlikte, küresel ölçekte kaydedilen en sıcak ay olarak rekor kırdı.Bu yaz, bilim insanlarının iklim değişikliği olmasaydı “neredeyse imkânsız” olacağını söylediği arka arkaya sıcak hava dalgaları, kıta genelinde en az 35 bin aşırı ölüme yol açtı.Ayrıca 637 bin hektardan fazla arazi kül oldu; kuraklık koşulları, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana gerçekleştirilen en büyük tahliye operasyonlarından birine yol açan ölümcül orman yangınlarını körükledi. İlk tahminler, yalnızca bu yazın aşırı sıcaklarının AB'nin ekonomik üretiminden yaklaşık 180 milyar avroyu silebileceğini gösteriyor.
Bu tutar, AB'nin 2026 yılı için öngörülen büyümesinin tamamını silmeye yetiyor.
.JPG)
