Yalnız Çinli erkekler sahte gelinler tarafından dolandırılıyor
- Yazan,Laura BickerUnvan,Çin muhabiriBildirdiği yer,Pekin ve Guiyang
- Yazan,Laura Bicker
- Unvan,Çin muhabiri
- Bildirdiği yer,Pekin ve Guiyang
- Yayın tarihi7 dakika önce
- Okuma süresi 8 dk
37 yaşındaki Vang Zhuang, parlak evlilik aracılığı reklamlarını görene kadar bir eş bulma umudunu neredeyse tamamen yitirmişti.
Reklamlar, geleceği olmayan bir ilişki kurmak için yıllarını boşa harcamak zorunda kalmayacağını vaat ediyordu.
Ona uysal ve sadık bir kadınla tanıştırmayı teklif ediyorlardı.
Vang, "Evlilik aracılarının söylediğine göre Guizhou'dan gelen kızlar tutumluydu" diyor:
"Bana ev işlerini iyi yaptıklarını, evi çekip çevirebildiklerini ve ailelerinin çok yoksul olduğunu söylediler.
"Bu yüzden sizin ailenize gelin gittikten sonra yerleşip sizinle bir hayat kuracaklarını anlattılar."
Bunun üzerine Vang, ruh eşini bulma umuduyla güneybatıdaki Guizhou eyaletinin merkezi Guiyang'a gitti.
- 12 maddelik çerçeve yasa teklifinde neler yer alacak?
- 'Hayır' oyu kullandığını açıklayan Yeni Parti milletvekilleri kimler?
- 'Çerçeve yasa' Meclis'ten geçti
- Çerçeve yasa teklifi hangi maddeleri içeriyor?
Tüm beklentilerini karşılıyor gibi görünen bir kadınla eşleştirildiğinde, aradığı kişiyi bulduğunu düşündü.
Evlenmeden önce yalnızca birkaç kez görüşmüşlerdi.
Ancak yeni hayatı başlamış olduğu kadar hızlı bir şekilde sona erdi.
Başını sallayarak, "Bütün ailem altüst oldu" diyor.
Eşinin anlattığı her şeyin yalan olduğunu öğrenmesinin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen hâlâ yaşadıklarının etkilerinden kurtulmaya çalışıyor.
Kadın daha önce üç kez evlenmiş, üç çocuğu olan, ciddi bir cinsel yolla bulaşan hastalığa sahip ve büyük borçları bulunan eski bir karaoke hostesiydi.
Vang boşanmak için mücadele ediyor ve eski hayatına dönemediğini anlatıyor - en azından, tanıştırıldığı birkaç olası eş adayından saatler sonra aracılık şirketine ödediğini söylediği ve birikimlerinin bir kısmını geri alana kadar.
"Ailem beni suçluyor. Uykusuzluk ve kaygı yaşıyorum. İşime odaklanamıyorum" diyor.
Çin'de onlarca yıldır biriken demografik krizin uç örneklerinden biri Vang'ın hikâyesi.
Çin Komünist Partisi uzun yıllar boyunca çiftlerin yalnızca bir çocuk sahibi olabileceğine hükmetti.
Bu politika Ocak 2016'da tersine çevrildi ancak o tarihe gelindiğinde "tek çocuk" politikası ve erkek çocuk tercihinin birleşimi, kadın sayısında daralmaya ve ciddi bir cinsiyet dengesizliğine yol açmıştı.
Bugün Çin'de kadınlardan 30 milyon daha fazla erkek var.
Bu sayı, Birleşik Krallık'taki erkek nüfusundan ya da Avustralya'nın toplam nüfusundan daha fazla.
Bu durum, Vang gibi 30'lu yaşlarının sonlarında olan ve daha küçük şehirlerde ya da uzak kırsal bölgelerde yaşayan erkeklerin seçeneklerini son derece sınırladı.
Bu bölgelerdeki kadınlar talep gördüklerini bildikleri için daha seçici davranabiliyor.
"Benim şehrimde erkeklere yönelik beklentiler çok yüksek. Arabanızın, evinizin olması ve tercihen ailenizin bir işletme yürütmesi gerekiyor" diyor.
Birçok aile ayrıca yüksek bir "gelin bedeli" talep ediyor.
Bu, damadın ailesinin geline para verdiği köklü bir Çin geleneği.
Erkeklerin kadınlardan çok daha fazla olduğu Çin'in bazı bölgelerinde bu uygulama ciddi bir mali yük hâline gelmiş durumda.
Bu nedenle Guizhou'daki evlilik aracılığı şirketleri cazip görünüyor. Bu şirketler tek noktadan ve hızlı bir çözüm ya da "hızlı evlilik" sunuyor.
Evlilik aracılığı şirketleri Çin'de yeni değil ancak birçoğunun, yaşları ilerledikçe eş bulmakta zorlanan erkekleri hedef aldığı görülüyor.
Öyle ki devlet medyası yakın zamanda sektörün "hızlı büyüme" gösterdiğini ve bunun "yasa dışı uygulamalar ile karmaşaya yol açtığını" bildirdi.
Bu tür dolandırıcılığın Çin genelindeki boyutunu tespit etmek zor olsa da sorun Çinli yetkililerin dikkatini çekecek kadar büyüdü.
Ocak 2024 ile Mart 2025 arasında savcılar, evlilik aracılığı sektörüyle bağlantılı suçlar nedeniyle 1.546 kişinin yer aldığı dosyaları işleme aldı.
Bu ay konunun "geniş kamuoyu endişesine" yol açmasının ardından beş farklı kurum evlilik aracılığı sektörüne yönelik ülke çapında ortak bir operasyon başlattı.
Bir vakada, bir evlilik aracılığı şirketinin karaoke çalışanlarını yem olarak kullanarak 128 mağduru 2,5 milyon yuandan (274 bin sterlin, 371 bin dolar) fazla dolandırdığı bildirildi.
BBC'ye konuşan Pekin Jingshi Hukuk Bürosu'nun Nankin Ofisi'nden Fan Binghe "Hükümetin hızlı evlilik dolandırıcılıklarını hedef alan sektöre özgü düzenlemeler getirebileceğini düşünüyorum" diyor.
Guiyang, hızla büyüyen bu "hızlı evlilik" piyasasıyla özdeşleşmiş olsa da şehrin romantik bir merkez olduğuna işaret eden pek az şey var.
Aracılık şirketlerinin ofisleri, yerel meyve satıcılarının tezgâh açtığı ve çalışanların paket ekşi çorbalı pirinç eriştesi almak için sıraya girdiği bir alışveriş bölgesinin üzerindeki sıkışık bina kümelerinde yer alıyor.
Ancak Vang, şirketin kapsamlı bir geçmiş araştırması yapacağını ve dolandırıcılık mağduru olması hâlinde tazminat almaya hak kazanacağını söylemesi üzerine onlara güvenmişti.
Böylece ödemeyi yaptı ve tanıştırmalar başladı.
Birkaç gün boyunca çeşitli "görücü usulü randevu" odalarında yedi kadınla görüştü. Tüm süreç şirket çalışanlarının sıkı gözetimi altında gerçekleşti.
Kadınlara nereli olduklarını, daha önce evlenip evlenmediklerini ve çocuklarının bulunup bulunmadığını sordu.
Gönlünü sekizinci görüştüğü kadına kaptırdı.
Daha önce evlenmemiş, çocuğu olmayan ve kendisinden biraz daha genç birini bulmayı umuyordu.
Dört ya da beş kez görüştüler ve her görüşme yalnızca sekiz ila on dakika sürdü.
Vang, telefon numarası ya da özel mesajlaşma bilgilerini paylaşmalarının yasak olduğunu, aksi hâlde para cezası uygulanacağını söylüyor.
İki ya da üç gün sonra onun doğru kişi olduğuna karar verdi ve yüksek miktarda bir gelin bedeli ödemeyi kabul etti.
"300 bin yuandan (44 bin dolar, yaklaşık 2 milyon TL) fazla harcadım" diyor ve bunu kanıtlamak için elinde yıpranmış hukuki belgeler tutuyor:
"Düğün yemeği ve diğer her şeyi de hesaba katarsanız yaklaşık 400 bin ila 500 bin yuan harcadım."
Tüm süreç, evlilik aracılığı şirketi tarafından çekilen parlak fotoğraflarla belgelendi.
Şirket bu görüntüleri Çin sosyal medyasında hizmetlerini tanıtmak için de kullanıyor.
Videoda çift kırmızı bir halı üzerinde el ele tutuşuyor ve arka planda romantik müzik çalarken gülümsüyor.
Evlilikten yalnızca birkaç ay sonra alacak tahsildarlar, kadının borçlu olduğunu iddia ederek evlerini aramaya başladı.
Vang şüphelenmeye başladı ve eşinin başka neleri gizlediğini öğrenmek istedi.
Telefonunu kontrol ettiğinde kadının geçmiş yaşamına ilişkin ayrıntıları, doğum belgesini ve eski evlilik evraklarını buldu.
Onunla yüzleştiğinde kadın boşanmayı teklif etti ancak gelin bedelinden tek kuruş geri vermeyi reddetti.
Vang, evliliğinden sorumlu aracılık şirketini bulmaya çalıştığını ancak ofislerine döndüğünde onların çoktan toparlanıp ortadan kaybolduğunu söylüyor.
Guiyang'da, bu şirketlerin çoğunun bulunduğu ana bölgenin hemen karşısındaki kiralık dairesinde Vang artık zamanını, başka erkekleri nelerin ters gidebileceği konusunda uyarmaya çalışan sosyal medya videoları çekerek geçiriyor.
Guiyang'da çalışanların konuşmaya istekli olduğu bir şirket bulmak zor.
Bir şirket yöneticisi bizimle ofislerinde konuşmayı kabul etti ancak daha sonra iş ortağı ayrılmamızı istedi.
İçeride, sahte çiçek yapraklarıyla kaplı bir kırmızı halı ve evlenme teklifleri için hazırlanmış bir alan vardı.
Yönetici, bizim gelişimizden yalnızca saatler önce bir çiftin evlenmeye söz verdiğini söyledi.
"Burası Çin'de hızlı evlilikler için çok büyük bir pazar. Aslında son iki ya da üç yılda ortaya çıktı" dedi.
Şirketler, bölgedeki ailelerin tek çocuk politikasına sıkı şekilde uymadığını ve bu nedenle bölgede daha fazla kadın bulunduğunu iddia ediyor.
Bunlardan biri "Bir ailenin iki ya da üç kızı olsa bile erkek çocuk sahibi olmaya çalışmayı sürdürürdü" diyor.
Şirketler şimdi bu kadınları, Vang gibi Hebei'de yaşayan, görece varlıklı ancak çevrelerinde az sayıda kadın bulunan erkeklerle eşleştirmeye çalıştıklarını söylüyor:
"Müşterilerimiz istedikleri kişiyi seçmekte özgür. İşimizin amacı insanların gerçekten birlikte olmak istedikleri birini bulmalarına yardımcı olmak."
Reklamlardan biri potansiyel müşterilere şu güvenceyi veriyor:
"Doğru tanıştırmayla geçen üç gün, üç yıllık flörtten daha etkili olabilir."
Vang şimdi zamanını benzer vaatlerle kandırılan diğer mağdurlara yardım etmeye ayırıyor.
Kiralık dairesi, kendilerini dolandıran şirket sahiplerini arayan ya da yalnızca birkaç haftalık evliliğin ardından kaçan eşlerinden zararlarını geri almaya çalışan erkeklerle dolu.
Pencere kenarındaki katlanır yatakta, Jiangxi eyaletinden 59 yaşındaki Şu Rulin özenle topladığı kanıtları kırmızı plastik bir alışveriş poşetinden çıkarıyor.
Oğluna eş bulmak için bir "hızlı evlilik" şirketine yaklaşık 500 bin yuan harcadı.
Birlikte, bin kilometreden fazla yol kat ederek Guiyang'a gittiler ve oğlu geliniyle ilk kez bir "görücü usulü randevu" odasında tanıştıktan yalnızca yedi gün sonra evlendi.
Şu, evlilik kaydının ardından kadının bir iPhone alınmasını ve işi için yardımcı olmak amacıyla yaklaşık 20 bin yuan transfer edilmesini talep ettiğini söylüyor.
Ayrıca düğün elbisesi ve takılar için de 120 bin yuan istediğini öne sürüyor.
"Tek istediğim gerçekten yerleşmesi ve bizimle yaşamasıydı" diyor.
"Bana ev istediğini söyledi ve almayı kabul ettim. Her şey kararlaştırılmıştı."
Ancak Şu'ya göre kadın, onlarla iki haftadan az yaşadıktan sonra kaçtı.
Kadın polis tarafından gözaltına alındı ve çift boşanabildi.
Şu, evlilik aracılığı şirketinin sahiplerinin de bu yılın Ocak ayında tutuklandığını söylüyor ancak zararlarının bir kısmını geri almak için hâlâ Guiyang'da bulunuyor.
BBC'nin görüştüğü şirket yöneticisi, eşleştirdikleri insanlara resmî birer geçmiş araştırması yapmadıklarını kabul ediyor:
"Kadınlar, onları çok iyi tanıyan yerel aracılar tarafından getiriliyor.
"Aile geçmişlerini biliyorlar çünkü çoğu zaman aynı köydeler.
"Erkek tarafının aracısı da genellikle erkeği çok iyi tanıyor."
Hizmetlerinin ne kadar tuttuğunu söylemeyi, bunun "gizli bilgi olduğu" gerekçesiyle reddediyor.
Ancak taraflardan birinin verdiği bilginin doğru çıkmaması durumunda müşterinin parasını geri alma hakkı olduğunu söylüyor.
"Burada müşterilerimizin bize anlattıklarının %90'dan fazlasının doğru olduğunu söyleyebilirim" diye iddia ediyor:
"Çin'de bir atasözümüz var. Bir fare pisliği bütün çorba kazanını bozar. Durum aynen böyle.
"Düzenli olarak yerel polisle toplantılara katılıyoruz. Bir evlilik aracılığı şirketinin evlilik dolandırıcılığına karıştığı tespit edilirse yasal sorumluluk üstlenir."
Tasarruf ettikleri parayı kaybedenler için bunlar pek teselli sağlamıyor.
Vang, "Şirket bu kadar yüksek hizmet bedeli alırken, kadının memleketindeki yerel aracılar geçmişini araştırırken ve şirket bu kadar çok garanti verirken, verilen bilgilerin tamamen sahte çıkacağını hiç düşünmemiştim" diyor.
Artık kayıplarını kabullenmiş gibi görünüyor.
Dolandırıcılığa kanmış olması nedeniyle kendisini suçluyor:
"Bu tür hızlı evlilikleri ancak sorunları olan kadınlar kabul eder."
Guiyang'daki polis birimlerinde diz çökerek parasını geri almak için yardım istediğini, hatta yetkililerin bu tür suçlarla daha etkin mücadele etmesini talep etmek için Pekin'e gittiğini söylüyor.
"Bu davaların kovuşturulması zor" diyor çok sayıda benzer dava yürütmüş olan avukat Fan Binghe.
Bunun bir nedeni, Çin hukukunda bu tür evlilik dolandırıcılıklarını doğrudan kapsayan özel bir ceza suçunun bulunmaması.
Bu nedenle ceza davası açılabilmesi için mağdurun eşinin baştan beri amacının parasını almak olduğunu kanıtlaması gerekiyor.
"Üzerinde çalıştığım davalarda şüpheliler genellikle gerçekten evlenmeyi ve iyi bir hayat kurmayı amaçladıklarını, ancak sonradan uyumsuz olduklarını fark edip çatışmalar yaşadıklarını ve ilişkiyi sonlandırmaya karar verdiklerini savunuyor.
"Böyle durumlarda sınır çizgisi bulanıklaşıyor. İlişki sorunlarının aksini kanıtlamak zor."
Paravan evlilik aracılığı şirketlerinden para geri almak daha da zor.
Bu şirketler çoğu zaman yeterince para kazandıkları anda faaliyetlerini sonlandırıyor.
Vang parasının bir kısmını geri almayı başardı ancak tamamını değil.
"Böyle bir şey yaşadıktan sonra artık evlenebilir miyim onu bile bilmiyorum" diyor:
"Zaten birini bulmak benim için zordu. Şimdi de çok fazla para harcadım. Artık bunu düşünmüyorum."
Vang'ın hayatı ve dairedeki diğer erkeklerin yaşamları adeta askıda kalmış durumda.
"Eşimden ne zaman boşanabileceğimi iki yıla yakın süredir bilmiyorum" diyor, hukuki evraklarının arasında otururken:
"Bunun ne zaman çözüleceğini ve normal bir yaşama ne zaman dönebileceğimi bilmiyorum. Sonu gelmeyecekmiş gibi hissediyorum."
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.
