Yapay zeka yatırımlarındaki hızlı artış, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin iş modelini önemli ölçüde değiştiriyor. Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta; yazılım ve dijital hizmetlerin yanı sıra veri merkezleri, sunucular ve ağ altyapısına milyarlarca dolarlık yatırımlar yaparak dünyanın en büyük fiziksel varlık sahipleri arasına giriyor. Nikkei Asia'nın analizine göre, Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta'nın sahip olduğu toplam mülk, fabrika ve ekipman varlıklarının (PP&E) değeri haziran sonu itibarıyla 1,46 trilyon dolara ulaştı.
Bu rakam, son üç yılda yüzde 140'lık artış anlamına geliyor. Dört şirketin toplam PP&E varlıkları yalnızca son bir yılda ise yüzde 48 yükseldi. Teknoloji devleri fiziksel varlıklarda petrol devlerini geride bıraktı Dört şirket arasında en yüksek fiziksel varlığa sahip şirket Amazon oldu.
Şirketin PP&E varlıklarının toplam değeri 538,7 milyar dolara yükseldi. Amazon'un fiziksel varlıkları son üç yılda yaklaşık iki katına çıkarken, şirket geçtiğimiz yıl dünyanın en büyük finans dışı şirketi konumunda bulunan Saudi Aramco'yu da geride bıraktı. Alphabet ve Microsoft'un PP&E varlıkları da 330 milyar doların üzerine çıktı.
Böylece iki teknoloji devi Exxon Mobil ve PetroChina gibi büyük petrol şirketlerini fiziksel varlık büyüklüğü açısından geride bıraktı. Grubun fiziksel varlık açısından en küçük şirketi Meta olsa da şirketin yatırımları hızlı biçimde büyüyor. Meta'nın sahip olduğu fiziksel varlıkların toplam değerinin Toyota'nın varlıklarının iki katından fazla olduğu belirtiliyor.
AI veri merkezleri yatırımları hızlandırıyor Teknoloji devlerinin fiziksel varlıklarındaki büyük artışın arkasındaki temel neden ise yapay zeka altyapısına yapılan yatırımlar. Özellikle veri merkezleri, gelişmiş sunucular ve ağ ekipmanları şirketlerin sermaye harcamalarında önemli bir paya sahip. Alphabet'in PP&E varlıklarının yüzde 70'inden fazlasını sunucular, ağ ekipmanları, arazi ve veri merkezi binaları gibi teknik altyapı oluşturuyor.
Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta'nın toplam sermaye harcamalarının 2026'da 760 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 85'lik artışa işaret ediyor. Bu gelişme, yapay zekanın teknoloji şirketlerinin iş modelini ne kadar değiştirdiğini de ortaya koyuyor.
Geçmişte büyük ölçüde yazılım, reklam ve dijital hizmetlere dayanan şirketler artık yapay zeka hizmetlerini destekleyebilmek için enerji, veri merkezi, sunucu ve ağ altyapısına devasa yatırımlar yapmak zorunda kalıyor. Yapay zekanın görünmeyen borç yükü de büyüyor AI altyapısındaki hızlı büyümenin bir diğer sonucu ise şirketlerin bilanço dışı finansal yükümlülüklerinin ciddi şekilde artması oldu. Haziran sonu itibarıyla Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta'nın uzun vadeli ekipman satın alma anlaşmaları ve kira taahhütleri de dahil olmak üzere yaklaşık 2,3 trilyon dolarlık bilanço dışı yükümlülüğü bulunuyor.
Bu rakamın bir yıl öncesine göre dört kattan fazla arttığı belirtiliyor. Söz konusu yükümlülükler zaman içerisinde fiziksel varlıklara dönüşebileceği için "gizli borç" olarak da nitelendiriliyor. Alphabet'in bilanço dışı yükümlülükleri son bir yılda dokuz katına çıkarken, Meta'nın yükümlülükleri sekiz kat arttı.
Nikkei Asia'nın Amazon, Alphabet, Microsoft, Meta ve Oracle'ı kapsayan ayrı bir analizine göre ise beş şirketin toplam bilanço dışı yükümlülükleri son dört yılda yaklaşık sekiz kat artarak 1,65 trilyon dolara yaklaştı. Bu rakam, şirketlerin bilançolarında raporladığı yaklaşık 1,35 trilyon dolarlık borcun da üzerine çıktı. Yüksek altyapı maliyetleri kârları baskılayabilir Yapay zeka altyapısına yapılan yatırımlar gelecekte bulut bilişim ve AI hizmetlerinden önemli gelirler yaratabilir.
Ancak devasa veri merkezi yatırımları şirketlerin işletme maliyetlerini de artırıyor. Yeni sunucular ve veri merkezleri devreye girdikçe şirketlerin amortisman giderleri yükseliyor. AI donanımlarının kullanım ömrünün genellikle yaklaşık beş yıl olması, şirketlerin yatırımlarını kısa sürede gider olarak muhasebeleştirmesine neden oluyor.
Amazon, Alphabet, Microsoft ve Meta'nın nisan-haziran dönemindeki toplam amortisman giderleri 44,5 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, dört şirketin toplam faaliyet kârının yaklaşık üçte birine karşılık geldi. Meta, artan amortisman giderlerini faaliyet kârının üç yıl aradan sonra ilk kez düşmesinin nedenleri arasında gösterdi.
Piyasa tahminlerine göre dört şirketin yıllık amortisman giderleri 2028 yılına kadar yaklaşık 360 milyar dolara ulaşabilir. Bu rakam, 2026 yılı için beklenen seviyenin neredeyse iki katı.
