Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Sözcüsü Babar Baloch, BM Cenevre Ofisi’nin haftalık basın toplantısında, Ensarullah Hareketi (Husiler) ve Aden yönetimi arasındaki çatışmaların devam ettiği Yemen’deki duruma ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre, Yemen’de şiddetlenen çatışmaların daha büyük çaplı kitlesel yerinden edilmelere yol açabileceğini belirten Baloch, giderek artan sayıda insanın hem ülke içinde yerinden edilmesinin hem de Cibuti, Somali ve diğer ülkelere kaçmasının beklendiği konusunda uyarı yaptı.
Baloch, “Yemen’deki çatışmalar birçok cepheye yayılarak hızla büyüyen bir yerinden edilme krizini tetikliyor, eylül başından bu yana 130 binden fazla insanın evlerini terk etmesine neden oldu. Çatışmaların yükünü siviller çekmeye devam ediyor” dedi.
Şu ana kadar 28 kişinin hayatını kaybettiği en az 110 vakanın bildirildiğini kaydeden Baloch, güvenlik sorunları ve erişim kısıtlamalarının yardım çalışmalarını hâlihazırda sekteye uğrattığı bir dönemde, kayıp ve yerinden edilme sayılarının artması ve insani ihtiyaçların derinleşmesi endişesi yaşandığını belirtti.
Baloch, toplam yerinden edilme vakalarının yüzde 60’ından fazlasının gerçekleştiği Taiz’in krizin merkez üssü olmaya devam ettiğini söyledi.
“22 milyondan fazla kişi insani yardıma ihtiyaç duyuyor”
Çatışmaların son dönemde artmasından önce de Yemen’de 5,2 milyondan fazla kişinin ülke içinde yerinden edilmiş durumda olduğunu hatırlatan Baloch, “Mevcut çatışmalar, ülkedeki zaten vahim olan insani krizi daha da derinleştiriyor. Aralarında ülke içinde yerinden edilmiş kişiler ile çoğunluğu Somali ve Etiyopya’dan gelen yaklaşık 65 bin mülteci ve sığınmacının da bulunduğu 22 milyondan fazla kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor” dedi.
Baloch, BMMYK’nin Yemen, Cibuti ve Somali için başlangıç düzeyinde “1. seviye acil durum” ilan ettiğini kaydederek, bu adımın nakit yardımı, barınma ve koruma faaliyetleri yoluyla müdahaleyi genişletmek amacıyla kaynakların ve personelin hızla harekete geçirilmesini sağladığını kaydetti.
Müdahale çalışmalarının, ciddi fon yetersizliği nedeniyle de kısıtlandığına dikkati çeken Baloch, BMMYK’nin Yemen operasyonu için 2026’da sağlanan finansman oranının sadece yüzde 18 seviyesinde olduğuna vurgu yaptı.
Baloch, “BMMYK’nin acil insani ihtiyaçları bulunan yaklaşık 231 bin kişiye yardım edebilmesi için tahmini 25 milyon dolarlık kaynağa acilen ihtiyaç duyuluyor” dedi.
Cibuti’ye Yemenli mültecilerin gelişinin her gün sürdüğünü söyleyen Baloch, şu ana kadar 3 binden fazla kişinin Cibuti’ye ulaştığını, yüzlerce kişinin de Somaliland ve Puntland’a ulaştığını kaydetti.
Baloch, ekim ortasına kadar Cibuti’ye 10 binden fazla Yemenli mültecinin gelmesini öngördüklerini ve buna göre hazırlık yaptıklarını kaydetti.
BMMYK Sözcüsü Baloch, gelecek üç ayda Yemen’de 230 bin yerinden edilmiş kişinin insani yardıma ihtiyaç duyacağını öngörerek hazırlıklarını sürdüreceklerini de söyledi.
Ne olmuştu?
Yemen’de temmuzdan bu yana yeniden tırmanan çatışmalar, sahadaki kontrol haritasını belirgin şekilde değiştirdi. Çatışmanın başlıca taraflarını, İran’ın desteklediği Ensarullah Hareketi (Husiler) ile Suudi Arabistan destekli, Aden merkezli Yemen hükümeti oluşturuyor.
Başkent Sana ile ülkenin kuzey ve batısındaki en yoğun nüfuslu bölgelerin büyük bölümünü kontrol eden Ensarullah, Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişini hızlandırarak Taiz’in batısına yöneldi. Hareket, Muha gibi stratejik kıyı kentlerinin yanı sıra Babulmendeb Boğazı’na erişim sağlayan hatlarda da kontrol alanını genişletti.
Ensarullah’ın Muha’nın ardından Babulmendeb çevresindeki Haniş Adaları, Meyyun Adası ve Zubab’da kontrol sağlaması, çatışma sahasındaki dengeleri değiştirdi. Bu ilerleyişe karşı Aden merkezli hükümet güçleri de hava saldırılarını artırdı. Hükümet uçakları eylül başında Taiz ve Hudeyde başta olmak üzere çok sayıda saldırı düzenledi.
Çatışmanın bölgesel boyutu da büyüdü. Temmuzda Sana Havalimanı, Tahran’dan gelen bir uçağın inişini engellemeye yönelik bir saldırının hedefi oldu. BM kayıtlarında bu saldırı Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun müdahalesi olarak anıldı. Ensarullah ise Suudi Arabistan’a füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi.
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, 10 Eylül’de BM Güvenlik Konseyi’ne yaptığı açıklamada, Yemen’in 2022’de BM arabuluculuğunda sağlanan ateşkesten bu yana geniş çaplı çatışmaya geri dönme açısından en ciddi riskle karşı karşıya olduğunu söyledi. Grundberg, cephe hatlarındaki askeri faaliyetlerin yoğunlaştığını ve bölgesel gerilimin Yemen’deki çatışmayı daha geniş bir krize sürükleme tehlikesi taşıdığını belirtti.
