Pakistan’ın Ankara Büyükelçisi Yusuf Cüneyd’in Mekke Savunma Anlaşması ile ilgili Cumhuriyet’e verdiği, “Anlaşma metni zaten paylaşıldı. Tam metin gelecekte de paylaşılmayabilir” sözlerini, YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan, sosyal medya hesabı üzerinden değerlendirdi. ‘AÇIKLIĞA KAVUŞTURULMALI’ Haberi alıntılayan Tan, “Türk makamlarının kullandığı ‘pakt’ ve ‘ortak savunma’ vurgusu ile bu açıklamalar (Cüneyd’in) arasındaki farklılık, belgenin hukuki niteliği konusunda netlik ihtiyacını artırmaktadır. Eğer ortada taraflara karşılıklı savunma yükümlülüğü doğuran bir uluslararası andlaşma bulunuyorsa, bunun kapsamı, yürürlük koşulları ve taraflara yüklediği sorumlulukların açık biçimde ortaya konulması gerekir.
Özellikle bir tarafa yönelik saldırının diğer taraflara yapılmış sayılacağı yönündeki yaklaşımın, NATO’nun 5. maddesiyle kıyaslanması, düzenlemenin hukuki ve siyasi sonuçlarının dikkatle değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede, Anayasa’mızın 90. maddesi uyarınca milletlerarası andlaşmaların TBMM onay sürecine tabi olduğu dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin TBMM’ye sunulup sunulmayacağı, sunulacaksa hangi kapsamda ve ne zaman parlamenter denetime açılacağı hususlarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir” ifadelerini kullandı. ‘TAM METİN PAYLAŞILMALI’ Türkiye’nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile savunma işbirliğini geliştirmesinin ilkesel olarak bir tartışma konusu olmadığını ifade eden Tan, “Ancak bu tür düzenlemelerin sağlıklı biçimde değerlendirilebilmesi, öncelikle hukuki statüsünün ve bağlayıcılık düzeyinin net olarak bilinmesine bağlıdır. Zira devletlerarası yükümlülüklerin niteliği, yalnızca siyasi beyanlarla değil, açık ve denetlenebilir hukuki çerçevelerle anlam kazanır.
Bu nedenle, Mekke’de imzalandığı ifade edilen belgenin tam metninin ve hukuki niteliğinin kamuoyuyla paylaşılması; bunun bir siyasi deklarasyon mu, işbirliği beyanı mı, yoksa uluslararası hukuk bakımından bağlayıcı bir savunma anlaşması mı olduğunun açık biçimde ortaya konulması gerekmektedir. Bu açıklık, hem TBMM’nin anayasal denetim yetkisinin hem de kamuoyunun bilgi edinme hakkının doğal bir gereğidir” açıklamasını yaptı. NE OLMUŞTU?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos’ta Suudi Arabistan’da Mekke Savunma Anlaşması’na imza atmış, buna ilişkin çerçeve bir metin yayımlanmıştı. Metinde bulunan “Anlaşma, üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır” bölümü dünya kamuoyunda yankı uyandırmıştı. Uzmanlar, NATO’nun 5. maddesini anımsatan bu bölümün devreye girme koşullarını anlayabilmek için anlaşmanın tam metninin paylaşılması gerektiğini vurguluyordu.
İmzanın üzerinden 11 gün geçmesine rağmen böyle bir metin yayımlanmazken, Yusuf Cüneyd’in “Metin zaten paylaşıldı” açıklaması da soru işareti oluşturmuştu.
