“Kafes balıkçılığını istemiyoruz. Biz eskiden buradan gelin bakarken araziye bakarlardı arazi var mı diye, biz de denizi gösterirdik. Şimdi ne gösterelim? İstemiyoruz kafes balıkçılığını, bize herkes destek olsun…”
Balıkçı Süleyha Kaptan, Zelek’te kendilerini ziyarete gelen Yenilik Partisi Genel Başkanı Özgür Özel’e yaşadıkları mağduriyeti bu sözlerle anlattı.
Rize’nin Pazar ilçesine bağlı Balıkçı Köyü’nde (Zelek) kurulmak istenen kafes balıkçılığı tesisine karşı yürütülen direniş sürerken, kadın balıkçılar da ekmek teknelerini korumak için mücadele ediyor.
Süleyha Kaptan ve Hacer Kaptan gibi bölgede denizcilik yapan kadınlar, projenin Karadeniz’deki ekosisteme ve yerel halkın geçim kaynağına vuracağı ağır darbeyi anlatarak omuz omuza çalışıyor.
Balıkçılığın bölgede sadece erkek mesleği olmadığını vurgulayan Süleyha Kaptan ve Hacer Kaptan, kadınların da aktif olarak denizde çalıştığını belirtiyor.
Geceli gündüzlü ağ attıklarını ifade eden Süleyha Kaptan, "Kadın erkek balıkçılığı beraber yapıyoruz. Ağ atıyoruz, ağ çekiyoruz. Dibe kadar inen ve özellikle mezgit avında kullandığımız 'diba' ağlarını kuruyoruz. Ancak kurulmak istenen kafesler yüzünden ağ atacak alanımız kalmıyor" diyor.
"Yemler ve pislik balık yuvalarını kapatacak"
Karadeniz’in dışarıdan ucu bucağı yokmuş gibi göründüğünü fakat kıyı boyunca kritik balık yataklarının bulunduğuna dikkat çeken Hacer Kaptan, ekolojik felaket olabileceğine dikakt çekiyor.
Balıkçı Köyü isminin ve bölgesinin Osmanlı’dan bu yana en lezzetli ve sağlam balıkların ürediği yer olarak bilindiğini hatırlatan Hacer Kaptan, "Buralarda balıkların ürediği, larvasını bıraktığı doğal kuyular var. Kafesler kurulduğunda dökülen yemler ve dipte birikecek çamurlu pislik aşağı inecek. Bu pislik balık yuvalarını kapatacak ve balıkların üremesi tamamen duracak" diyor.
"Çayeli’ye kadar toplam 63 kafes koyacaklar"
Bölgedeki avlanma sahasının halihazırda çeşitli kısıtlamalarla daraldığını belirten Süleyha Kaptan, yeni projenin balıkçılığı tamamen bitireceğini söylüyor.
Rize-Artvin Havalimanı nedeniyle 500 metrelik güvenlik mesafesi bulunduğunu ve Fındıklı Çayı gibi sınırların zaten hareket alanlarını kısıtladığını dile getiren Süleyha Kaptan, "Olan yerimiz zaten kısıtlı. Şimdi bu daracık alana 3’erli gruplar halinde 21’erden toplam 63 kafes yerleştirmek istiyorlar. Denizimizi Çayeli’ye kadar kapatacaklar. Avlanacağımız yeri bize zehir edecekler" diyor.
"Bu meslek kolay değil, canımızla cebelleşiyoruz"
Balıkçılığın soğukla, fırtınayla ve dev dalgalarla boğuşularak yapılan çok ağır bir iş olduğunu vurgulayan Hacer Kaptan ve Süleyha Kaptan, son kalan avlanma sahalarının da ellerinden alınması durumunda Balıkçı Köyü’nde yaşamın duracağını anlatıyor.
Hacer Kaptan, "İnsan bu meslekte canıyla cebelleşiyor. Teknenin içi su doluyor, günlerce balık vurmadığı oluyor. Biz bu kadar emek verirken elimizdeki son alanı da alırlarsa köye kilit vurmaktan başka çare kalmaz" diyerek direnişi sürdüreceklerine dikkat çekiyor.
Usulsüz ÇED raporu ve taşımalı toplantı tepkisi
Ayrıca bölge halkı, ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) raporunun usulsüzlüklerle dolu olduğunu ve köylünün yok sayıldığını anlatıyor.
ÇED toplantısının, projenin doğrudan etkileyeceği Zelek Limanı sakinlerine haber verilmeden, 2,5 kilometre uzaklıktaki ve balıkçı teknesi dahi bulunmayan başka bir köyde gerçekleştirildiğini söylüyorlar.
ÇED raporunda deniz plajı bulunan ve halkın tek geçim kaynağının balıkçılık olduğu bir bölgeye onay verilmesinin mevzuata aykırı olduğunu savunan köylüler, raporun bağımsız ve tarafsız bilirkişilerce yeniden hazırlanmasını talep ediyor.
2 yıllık direnişe 400 jandarmayla müdahale
Sorunun 2018'de Rize-Artvin Havalimanı yapımıyla başladığını ve 6 köyün denize erişiminin kısıtlanmasının ardından 2022'de 12 bin tonluk kafes balıkçılığı projesinin ilan edildiğini aktaran balıkçılar, süreci kararlılıkla dile getirdi.
Karadaki barikatlar nedeniyle 2 yıldır kafeslere geçit vermeyen halkın direnişi karşısında kafeslerin Rize Valiliği emriyle deniz yoluyla limana sokulduğu belirtildi.
Bianet’e konuşan balıkçılar, bir avuç köylünün karşısına sabah saat 05:30’da 400 jandarma sevk edildi. Liman kullanım hakkı Balıkçı Köyü Su Ürünleri Kooperatifi ve Sivrikaya Köyü’ne ait olmasına karşın, 2025’te alınan 3 aylık geçici rapor gerekçe gösterilerek kapılar kırıldı ve araçlar yediemine çekildi. Köyde 70 küçük ve 12 büyük tekne bulunduğunu hatırlatan balıkçılar, çevre köylerle birlikte 400 ailenin tek yaşam mücadelesinin bu deniz olduğunu vurguladı.
Balıkçı belgesinin ("Sarı Kağıt") 18 yaş zorunluluğuna da değinen köylüler, 7 yaşından itibaren dümene geçen gençlerin önünün bürokrasiyle kesildiğini ve masa başı yasalarla kıyı yaşamının imkansızlaştırıldığını söylüyor.
