Meta CEO'su Mark Zuckerberg, yapay zekanın geleceğine ilişkin kapsamlı vizyonunu uzun bir manifesto ile ortaya koydu. “The Future is for Everyone” başlıklı yazıda Zuckerberg, milyarlarca insanın kişisel süper zekaya erişebildiği ve yapay zekanın hayatın farklı alanlarında kişisel bir yardımcıya dönüştüğü bir gelecek öngörüyor. Bununla birlikte Zuckerberg’e göre gelişmiş yapay zekanın birkaç şirketin, hükümetin veya kurumun kontrolünde toplanması teknolojinin sunduğu gücün toplumun küçük bir bölümünde yoğunlaşmasına yol açabilir.
Bu nedenle “kişisel süper zekanın” mümkün olduğunca geniş bir kesime dağıtılması gerektiğini savunuyor. Bunun için de açık kaynak yaklaşımının kritik öneme sahip olduğu vurgulanıyor. Zuckerberg, gelecekte herkesin yeni şirketler kurmasına, bilimsel çalışmalar yürütmesine, kişiselleştirilmiş eğitim almasına ve yaşamıyla ilgili tavsiyeler edinmesine yardımcı olacak yapay zeka araçlarına sahip olabileceğini belirtiyor.
Meta kişisel süper zekaya odaklanıyor Meta, yapay zeka modellerini Facebook ve Instagram gibi platformlarında kullanırken aynı zamanda geliştiricilerin kendi uygulama ve özelliklerini oluşturabilmesi için erişime açıyor. Şirket, bu yaklaşımı daha ileri taşıyarak kişisel süper zekayı milyarlarca insan ve küçük işletmeye ulaştırmayı hedefliyor. Zuckerberg, bu araçların ücretsiz veya mümkün olduğunca düşük maliyetle sunulması gerektiğini savunuyor.
Daha fazla işlem gücüne ihtiyaç duyan kullanıcılar için ise dinamik bir fiyatlandırma ve açık artırma mekanizması öneriyor. Bu sistemin, kullanılan işlem gücü için mümkün olan en düşük fiyatı sağlaması ve mevcut kapasitenin toplum açısından en değerli görülen işlere yönelmesini sağlaması hedefleniyor. Meta CEO'su kişisel süper zekanın yaygınlaşmasının insanların fikirlerini hayata geçirmesini, girişimcilik faaliyetlerini artırmasını, ilişkilerini geliştirmesini, ekonomik refahı yükseltmesini ve yeni bilimsel buluşların önünü açmasını bekliyor.
Yapay zekanın çalışma hayatının bazı bölümlerini değiştireceğini kabul eden Zuckerberg, bunun genel olarak daha az istihdama yol açacağı görüşüne katılmıyor. Manifestoda eğitim de önemli bir kullanım alanı olarak öne çıkarılıyor. Zuckerberg, herkesin her konuda doktora seviyesinde bilgiye sahip, sabırlı ve kişiselleştirilmiş bir yapay zeka öğretmene erişebileceğini düşünüyor.
Bu sistemlerin öğrencilerin eksik kaldıkları alanlarda destek sunmasının yanı sıra yetişkinlere yeni meslek becerileri, yabancı diller ve hobiler konusunda eğitim verebileceğini belirtiyor. Açık kaynaklı yapay zekayı öneriyor Zuckerberg'in manifestosundaki temel başlıklardan biri açık kaynak yapay zeka. Meta CEO'su “süper zeka” üzerindeki kontrolün sınırlı sayıda aktörde toplanmasının toplumun geri kalanını dezavantajlı konuma getireceğini belirtiyor.
Meta uzun süredir yapay zeka modellerini açık kaynak yaklaşımıyla paylaşmayı savunuyor. Ancak şirket, bu alanda OpenAI, Anthropic ve Google gibi rakiplerinin gerisinde kalmakla da eleştiriliyor. Zuckerberg, bazı rakiplerini doğrudan isim vermeden eleştirerek çoğu yapay zeka laboratuvarının teknolojiyi şirketler, hükümetler ve büyük kurumlar için geliştirdiğini öne sürüyor.
Ona göre bu kuruluşlar başarılı olursa yapay zekanın sunduğu güç bireylerden ziyade büyük kurumların elinde yoğunlaşabilir. Bu manifestonun yayınlandığı gün Meta aynı zamanda yeni bir açık kaynak model de duyurdu. Muse Glimmer, kişisel bilgisayarlarda çalışabilecek şekilde tasarlanırken geliştiricilere daha güçlü bir model olan Muse Spark 1.2'ye erişim imkanı da sağlanacağı açıklandı.
ABD'ye yapay zeka politikası çağrısı Manifesto yalnızca Meta'nın ürün stratejisini kapsamıyor. Zuckerberg, ABD'nin Çin karşısında yapay zeka alanındaki rekabet gücünü koruyabilmesi için enerji üretimi ve altyapı yatırımlarının hızlandırılması gerektiğini savunuyor. Meta CEO'su ayrıca yapay zeka modellerinin birbirlerinden öğrenmesini sağlayan “damıtma” yöntemine yönelik kısıtlamaların yeniden değerlendirilmesini istiyor.
Damıtma, daha düşük kapasiteli bir yapay zeka modelinin daha güçlü bir modelin ürettiği çıktılar üzerinden eğitilmesi anlamına geliyor. Veri merkezleri için toplumsal fayda sözü Meta'nın yapay zeka yatırımlarının önemli bir bölümünü oluşturan veri merkezleri de manifestoda yer aldı. Zuckerberg, enerji ve su tüketimi nedeniyle tepki çeken veri merkezi projelerinde yerel toplulukların doğrudan fayda sağlaması gerektiğini belirtiyor.
Şirket, yatırım yaptığı bölgelerde enerji üretim altyapısı oluşturmayı ve bunun sonucunda topluluklara düşük maliyetli enerji sağlama imkanını değerlendirmeyi planlıyor. Meta ayrıca faaliyet gösterdiği havzalarda 2030'a kadar kullandığından daha fazla suyu geri kazandırmayı hedefliyor. Bireylerin kişisel süper zekaya erişiminin temel bir özgürlük olması gerektiğini savunan Zuckerberg, kısıtlamaların yalnızca gerçekten gerekli olduğu durumlarda uygulanmasını istiyor.
Buna karşılık siber güvenlik söz konusu olduğunda hükümetlerin daha fazla rol üstlenmesini öneriyor. Frontier seviyedeki yapay zeka laboratuvarlarının ABD hükümetiyle kritik altyapıların korunması konusunda çalışmasını isteyen Zuckerberg, geliştiricilerin yeni modellerin eğitim süreçlerine ilişkin bilgileri tamamlanmasını beklemeden hükümetin incelemesine sunmasını öneriyor. Her şey toz pembe değil Zuckerberg'in yapay zeka vizyonu her ne kadar daha üretken, daha yaratıcı ve daha eşitlikçi bir gelecek vadetse de manifestoya yönelik eleştiriler oldukça farklı bir tablo çiziyor.
Eleştirmenlere göre Zuckerberg, yapay zekanın hayatımıza getirebileceği faydaları anlatırken bu teknolojinin yol açabileceği sorunları ve beklenmeyen sonuçları fazlasıyla geri planda bırakıyor. Bunlardan ilki, Zuckerberg'in kişisel süper zekaya duyduğu güven. Meta CEO'su gelişmiş yapay zekanın milyarlarca insana dağıtılmasının gücü merkezileştirmek yerine bireylere yayacağını savunuyor.
Ancak daha şimdiden bile AI modellerinin başka şirketlerin sistemlerine sızdığı durumları yaşıyoruz. Çok daha güçlü ve yetenekli sistemlerin insanlar tarafından kontrol edilebileceğine neden bu kadar güvenildiği veya güvenileceği ise cevapsız bırakılıyor manifestoda. Bir diğer sorun yapay zekanın her sorunu daha fazla “verimlilikle” çözülebileceği varsayımı.
Zuckerberg'in kişisel ajanları ilişkilerden hobilere kadar hayatın pek çok alanında insanların yerine veya yanında çalışacak. Ancak biliyoruz ki bir ilişkide önemli olan doğru hediyeyi seçmek veya doğru tavsiyede bulunmak değildir. Verimlilik uğruna insanların zihinsel pasifliğe sürüklenmesi tek kelimeyle bir felakettir.
Manifestonun eğitime bakışında da aynı sorun var. Yapay zekanın öğrencinin ödevini yapabilmesi öğrenmeyi kolaylaştırmakla aynı anlama gelmiyor. Bir cevaba ulaşmak ile o cevabı öğrenmek arasında önemli bir fark bulunuyor.
Öğretmenle kurulan ilişki, sınıf ortamı ve bir konuyu bizzat çalışarak öğrenmenin sağladığı deneyimin yapay zeka tarafından tamamen karşılanıp karşılanamayacağı belirsiz durumda. Açıkçası manifestoda üzerinde durulan her konunun yanlış olduğunu düşünmüyorum, sadece Mark’ın söylemlerinin biraz fazla “kurumsal” kaldığını düşünüyorum. Olası risklerin sümen altı edilmesi de bu şekilde açıklanabilir.
Son olarak, manifestonun tamamının Meta'nın ticari hedeflerinden bağımsız olup olmadığı da cevaplanmalı. Zira Zuckerberg'in önerdiği gelecek, aynı zamanda Meta'nın geliştirdiği kişisel yapay zeka ürünlerinin yaygınlaşması anlamına geliyor. Dolayısıyla manifesto bu vizyonun en büyük kazananının kim olduğunu söylemese de bunun Meta olduğu açık.
