ABD’nin Oregon eyaletinde, insan müdahalesi ve habitat kaybı nedeniyle popülasyonları azalan somon ve alabalıkları kurtarmak amacıyla sıra dışı bir çevre restorasyonu gerçekleştirildi. Warm Springs Nehrinin 5,6 kilometrelik hattına helikopterlerle 900’den fazla bütün ağaç indirilerek nehrin doğal ekosistemi yeniden canlandırıldı.
Warm Springs Konfedere Kabileleri Balıkçılık Departmanı bünyesindeki Balık Habitatı Programı, 25-29 Temmuz 2016 tarihleri arasında Warm Springs Yerli Rezervasyonu sınırları içindeki nehir yatağında kapsamlı bir hava operasyonu yürüttü.
Çalışma, 2013 yılında nehirde yapılan saha araştırmalarının ardından planlandı. İncelemelerde, nehir yatağında büyük kütüklerin eksik olduğu ve büyük ergin balıkların dinlenip korunabileceği derin göletlerin yetersiz seviyeye gerilediği saptandı. Warm Springs Ulusal Balık Üretim Tesisindeki geçiş verileri ve yumurtlama sahası taramaları da bölgedeki ilkbahar Chinook somonu ile koruma altındaki boğa alabalığı popülasyonlarında belirgin bir düşüş yaşandığını ortaya koydu.
KARADAN ULAŞIM YERİNE HAVA ULAŞIMI TERCİH EDİLDİ
Ağır iş makinelerinin nehir kıyılarına vereceği zararı ve arazi üzerindeki tahribatı önlemek amacıyla nakliyede helikopterler kullanıldı. Beş gün süren operasyonda, kökleri ve dallarıyla bütün haldeki 900'den fazla ağaç hava yoluyla taşınarak teknik ekiplerin belirlediği noktalara yerleştirildi.
Bu yerleşimlerle nehir üzerinde odun yığını olarak adlandırılan 90 adet ahşap yapı oluşturuldu. Yapıların tasarımı öncesinde nehrin doğal akış süreçleri, hidrolik mühendisliği analizleri ve taşkın haritaları incelenerek dört farklı model geliştirildi:
Kıyılar boyunca kurulan 73 adet yapı, genç balıkların güçlü akıntıya karşı enerji harcamadan barınabileceği yavaş su alanları oluşturmak üzere tasarlandı.
Nehrin geneline yayılan bu büyük yapılar, suyun gücünü nehir yatağına yönlendirerek derin göletler açmak ve kuruyan yan kanalları nehre yeniden bağlamak amacıyla konumlandırıldı.
Projeyle, nehir kanallarını temizlemek adına sudaki odunları çıkarma alışkanlığının aksine, eksilen doğal unsurlar ortama geri kazandırıldı. Ağaçların oluşturduğu direnç sayesinde akıntının hızı yavaşlatılarak farklı yaşam evrelerındaki balıklar için sığınak ve beslenme alanları yaratıldı. Ayrıca biriken ahşapların çakılları tutarak yumurtlama sahalarının kalitesini artırması hedeflendi.
Uzmanlar, beş günde tamamlanan fiziki müdahalenin ardından nihai habitat değişimlerinin zaman içinde yaşanacak taşkınlar, çökelti hareketleri ve nehrin kendi doğal akışıyla biçimlenmeye devam edeceğini belirtti.
