Danimarka’da yayın yapan DR, ABD ile Danimarka arasında Grönland’da “kalıcı güvenlik kontrolü” kapsamında varılan anlaşmaya ilişkin detayları paylaştı.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre DR, ABD’nin Grönland’da bir askeri üssünün bulunduğunu anımsatarak, varılan anlaşma kapsamında ABD’nin Grönland’daki etkisini genişleteceğini ve Ada’da iki yeni askeri üs açacağını öne sürdü.
Danimarka medyası, ABD üslerinin konumuna ilişkin ise bilgi paylaşmadı.
BM Genel Kurulu’nun 81. oturumu için New York’a gelen Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen’in, ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılımıyla TSİ 17.30’da gerçekleşecek imza törenine gelmeleri bekleniyor.
Nielsen, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, imza törenine ilişkin, “Pek çok kişinin gelişmeleri yakından ve endişeyle takip ettiği zor bir dönemden sonra önemli bir an olacak. Çıkarlarımızı, güvenliğimizi ve ülkemize olan saygımızı net bir başlangıç noktası olarak alıyor, anlaşmaya imza atmayı ve bir sonraki adımı sabırsızlıkla bekliyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Danimarka medyası ayrıca, imzalanacak anlaşmaya ilişkin “tarihi bir an” nitelemesi yaptı.
Donald Trump, varolan askeri hakların yenilenmesini "Grönland'da kontrolü ele geçirdim" diye duyurdu
Ne olmuştu?
ABD Başkanı Donald Trump, 18 Eylül’de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Grönland’ın güvenliğine ilişkin ABD, Danimarka ve Grönland arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu. Trump, anlaşmanın ABD’ye Grönland’ın güvenliği konusunda “kalıcı kontrol” sağlayacağını ve bölgedeki ABD askeri varlığının genişletilmesi sürecinin başlayacağını söyledi.
Danimarka Başbakanlığı ise üç hükümetin anlaşmayı Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında imzalamasının beklendiğini açıkladı. Henüz kamuoyuna açıklanmayan anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Danimarka ve Grönland’daki parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü, ayrıca Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkını tanıdığını belirtti.
Yaklaşık 57 bin nüfuslu Grönland, Danimarka Krallığı içinde geniş özerkliğe sahip. 2009’da yürürlüğe giren özyönetim yasası, Grönland halkının uluslararası hukuk uyarınca kendi kaderini tayin hakkını tanıyor.
Trump, yeniden başkan seçilmesinin ardından Grönland’ın ABD’nin güvenliği açısından gerekli olduğunu savunarak adanın ABD kontrolüne geçmesini istedi ve bu amaçla askeri güç kullanımını dışlamadı. Danimarka ve Grönland yönetimleri ise Grönland’ın satılık olmadığını ve geleceğine Grönland halkının karar vereceğini defalarca açıkladı. Avrupa Birliği de Danimarka ve Grönland’a desteğini belirterek egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerini vurguladı.
ABD’nin Grönland’daki askeri varlığı yeni değil. ABD ile Danimarka arasındaki 1951 tarihli savunma anlaşması, Grönland’da ABD askeri faaliyetlerine hukuki zemin sağladı ve aynı yıl Thule Savunma Bölgesi oluşturuldu. Grönland’ın kuzeybatısında, uzun yıllar Thule Hava Üssü adıyla bilinen tesisin adı 2023’te Pituffik Uzay Üssü olarak değiştirildi. ABD Uzay Kuvvetleri bugün üssü füze erken uyarı, füze savunması, uzay gözetleme ve uydu takip faaliyetleri için kullanıyor.
