ABD'nin İran'ın havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımları çarşamba günü yürürlüğe girerken, yaptırımlardan etkilenmek istemeyen bazı ülkelerin İran bağlantılı uçuşları kısıtlaması uluslararası seferlerde iptallere yol açtı.Gürcistan ve Azerbaycan, İran uçuşlarını askıya aldıklarını resmen doğruladı. Tahran'da faaliyet gösteren bir seyahat acentesi ise AFP'ye Bağdat, Maskat ve Katar'a yönelik uçuşların da durdurulduğunu söyledi.Buna karşılık Çin başta olmak üzere bazı destinasyonlara seferler devam etti.ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yeni tedbirleri pazartesi günü duyururken Washington'ın İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı amaçladığını söyledi.Yaptırımlar yalnızca İranlı hava yolu şirketlerini değil, bu şirketlere hizmet sağlayan üçüncü ülkelerdeki şirket ve havalimanlarını da hedef alıyor. Böylece İranlı şirketlere hizmet vermeyi sürdüren kuruluşların ABD yaptırımlarıyla karşılaşma riski bulunuyor.Bessent çarşamba günü Fox News'e yaptığı açıklamada, "İranlıları daha önce hiç görmedikleri kadar sıkıştırıyoruz," dedi ve İran'ın dış hat uçuşlarının "muhtemelen yüzde 80 veya 90'ından fazlasının" durduğunu öne sürdü.Bessent, New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katılan İran heyetine atıfta bulunarak, "BM'deki İranlı temsilcilerin eve nasıl döneceğinden emin değilim," ifadelerini kullandı.Çin yaptırımlara karşı çıktıABD'nin yeni baskısına rağmen tüm ülkeler yaptırımlara aynı şekilde yaklaşmadı.İran'ın en büyük hava yolu şirketlerinden Mahan Air'e ait Tahran-Guangzhou seferi, yaptırımların yürürlüğe girdiği çarşamba günü Çin'e ulaştı.
Tahran Uluslararası Havalimanı'nın uçuş programında Şanghay seferi de yer aldı.Çin yönetimi bir gün önce ABD'nin yaptırımlarına karşı çıkarak bunları "yasa dışı tek taraflı yaptırımlar" olarak nitelendirmişti.Türkiye bağlantılarında ise karmaşık bir tablo ortaya çıktı. Tahran'daki seyahat acentesine göre İstanbul'a planlanan bazı uçuşlar iptal edilirken bazıları programda kaldı. İran medyası da İstanbul dahil bazı uluslararası hatların devam edeceğini bildirdi.Seyahat acentesi, "Durum istikrarsız ve iptal korkusu nedeniyle şimdilik bilet satmıyoruz," dedi.Tahran havalimanının programında Türkiye ve Ermenistan'a daha küçük İranlı hava yolu şirketleriyle yapılacak bazı seferler de bulunurken, Dubai ve Necef uçuşlarının da gerçekleştirilmesi planlandı.Türk hava yolu şirketleri de İran seferlerini kaldırdıTürkiye merkezli Türk Hava Yolları (THY), AJet ve Pegasus'un İran'a gidiş ve dönüş seferleri de 21 Eylül itibarıyla rezervasyon sistemlerinden kaldırıldı.THY ve AJet'in sistemlerinde gelecekteki 6 ay içerisinde herhangi İran uçuşu görünmezken, Pegasus'un da İran seferleri kapatıldı.
Üç şirketten de iptallerin nedenine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.Middle East Eye'a konuşan konuya yakın bir kaynak, Türk hava yolu şirketlerinin ABD Hazine Bakanlığı'nın İran'ın havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımları nedeniyle seferleri askıya almak zorunda kaldığını söyledi.Iran International'a konuşan bir THY temsilcisi ise Mart 2027'den sonra dahi uçuşların yeniden başlayacağının garanti edilemeyeceğini belirtti.Mahan Air'in Türkiye uçuşları da askıya alındıİran'ın en büyük ticari hava yolu şirketlerinden Mahan Air de yaptırımların etkisiyle Türkiye uçuşlarını askıya aldı.Şirket, Tahran-İstanbul ve Tahran-Ankara güzergahlarındaki karşılıklı seferlerin 21 Eylül'den itibaren ikinci bir duyuruya kadar yapılmayacağını açıkladı. Bu hatlardaki son uçuşların 20 Eylül'de gerçekleştirildiği belirtildi.Mahan Air ayrıca Tahran-Muskat seferlerini 17 Eylül'de durdururken, Gürcistan uçuşlarını da 21 Eylül itibarıyla askıya alma kararı aldı.Uçuşların durdurulması, ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin (OFAC) "Ekonomik Dışlama Operasyonu (Operation Economic Outcast)" kapsamında İran'ın havacılık sektörüne yönelik baskıyı artırdığı döneme denk geldi.ABD Hazine Bakanlığı 8 Eylül'de, daha önce yaptırım kapsamında bulunmayan 27 İran hava yolu şirketini yaptırım listesine eklemişti. Mahan Air ise İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü'ne destek sağladığı suçlamasıyla 2011'den bu yana ABD yaptırımlarına tabi.İran'dan yaptırımlara uyan ülkelere misilleme tehdidiİran ise ABD yaptırımlarına uyarak uçuşları kısıtlayan komşu ülkelere karşılık verebileceği uyarısında bulundu.İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "Bir ülke ABD ile işbirliği yapar veya ABD ile birlikte maceraya girişirse, o ülkenin havalimanları artık İran'a uçuş gerçekleştiremeyecek," dedi.İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptırımlara tepki gösterdi.Pezeşkiyan, "İran halkının direnişi, ABD'nin yaptırımları, artan baskısı ve giderek büyüyen yıldırma girişimleri karşısında yalnızca güçlenecek," ifadelerini kullandı.Bağdat ve Maskat seferleri durduİran medyası, Bağdat ve Maskat havalimanlarının İran uçuşlarını kabul etmeyeceğini bildirdi.Tasnim haber ajansına göre İran havacılık makamları, Bağdat'a yapılan bazı uçuşların İranlı dini ziyaretçilerin yoğun olarak seyahat ettiği Necef'e yönlendirilmesi için görüşmeler yürüttü.Ancak Necef'teki uçuşların çarşamba günü normal şekilde devam ettiği bildirildi.
Havalimanından bir kaynak da Irak makamlarından İran uçuşlarını durdurmaya yönelik bir talimat alınmadığını söyledi.Irak hükümeti yaptırımlara uyacağını resmen açıklamazken, aralarında üst düzey bir hükümet yetkilisinin de bulunduğu kaynaklar AFP'ye Bağdat'ın ABD tedbirlerine uyacağını belirtti.İran ile Irak arasındaki uçuşların tamamen askıya alınması ihtimali ise özellikle iki ülke arasındaki dini ziyaret trafiğine bağımlı seyahat şirketlerinde endişeye neden oldu.Necef'teki bazı seyahat acenteleri, müşterilerin uçuşların durumu hakkında yoğun şekilde bilgi istediğini ve seferlerin tamamen kesilmesi halinde çok daha uzun süren kara yolu yolculuklarına yönelmeyi değerlendirdiğini aktardı.
