Trump, cuma gecesi açıklanan anlaşmanın, Amerika Birleşik Devletleri'ne Venezuela'nın geniş petrol rezervlerinde pay vereceğini, bunun da, ABD birliklerinin ocak ayında dönemin Devlet Başkanı Nicolás Maduro'yu gece yarısı düzenlenen bir baskında yakalayıp federal uyuşturucu kaçakçılığı suçlamalarıyla yüzleşmesi için New York'a getirmesinin ardından, ülkeden enerji çıkarma hedefi doğrultusunda bir adım olduğunu söyledi.Venezuela'nın geçici lideri Delcy Rodríguez, anlaşmayı ülkenin petrol endüstrisini modernleştirerek ekonomik toparlanmaya doğru atılmış bir adım olarak nitelendirdi. Pazar gecesi ulusa seslendiği televizyon konuşmasında Rodríguez, Venezuela'nın egemenliğinin güvende olduğunu vurguladı ve ülkesini küresel bir enerji devi haline getirmek istediğini söyledi.Rodríguez, cumartesi günü daha önce yaptığı açıklamada, petrol rezervlerinin 'artık hareketsiz, soğuk bir istatistik olmaktan çıkacağını ve somut çözümlere dönüşeceğini' söyleyerek, 'Konut bunlardan biri' ifadesini kullandı.Ancak rezervlerin ne kadar hızlı bir şekilde üretime açılabileceği ve bunun finansmanını kimin üstleneceği de dahil olmak üzere birçok sorunun yanıtı henüz netleşmiş değil. Herhangi bir anlaşma metni de kamuoyuna açıklanmadı.İşte bilinenler ve bilinmeyenler:Şartlar neler?ABD hükümeti ile Venezuela'da adı açıklanmayan özel bir işletmeci, bakir petrol sahalarını geliştirme hakkı verilen yeni bir şirket kurdu.Rodríguez'in yayımladığı açıklamada, anlaşmanın kanıtlanmış 65 milyar varillik potansiyele sahip 17 sahayı kapsadığı belirtildi.
Anlaşmanın, Venezuela'nın petrol endüstrisine 100 milyar dolar (86 milyar avro) yatırım çekebileceği ve Caracas'a 209 milyar doların (180 milyar avro) üzerinde vergi geliri sağlayabileceği kaydedildi.Trump, anlaşmanın, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Rodríguez tarafından müzakere edildiğini söyledi.Anlaşma, yeni özel şirketin fiili üretiminin yüzde 55'ini, hisse sahipliği ile maliyetine petrol satın alma hakkı da dahil olmak üzere, Amerika Birleşik Devletleri'ne veriyor. Bir ABD yetkilisine göre, Amerikalıların yapacağı petrol alımları, ABD Stratejik Petrol Rezervi'ne ve orduya gidecek. Yetkili, konunun kamuoyu önünde tartışılması için yetkilendirilmediği gerekçesiyle isminin açıklanmaması koşuluyla konuştu.Aynı yetkiliye göre, şirket, kanıtlanmış rezervlere sahip şirketler arasında Suudi Aramco'dan sonra ikinci sırada yer alacak.Venezuelalılar nasıl tepki verecek?Venezuela'da bazıları bunu, hükümetlerinin onlarca yıldır tekrarladığı şu söylemin ihlali olarak gördü: Venezuela'nın kaynakları Venezuela'nındır ve yöneticiler ABD hükümetine bu kaynaklara erişim izni vermeyecektir.Harvard Üniversitesi öğretim üyesi ve eski Venezuela planlama bakanı Ricardo Hausmann, anlaşmayı 'utanç verici bir anlaşma' diye nitelendirdi.Hausmann, sosyal medyada, 'Venezuelalılar bu gayrimeşru anlaşmaya saygı duymayacak ve hiçbir büyük ABD petrol şirketi bunu ciddiye almayacak; çünkü bunun uzun ömürlü olmayacağını biliyorlar' diyerek, Rodríguez'in 'Venezuela'yı böyle bir anlaşmaya bağlayacak meşruiyeti ya da anayasal yetkisi olmadığını' savundu.Rodríguez, ulusa seslendiği konuşmada erken gelen eleştirilerin bir kısmına yanıt verdi.'Bir şeyin tamamen net olması gerekir: Venezuela, kaynakları üzerindeki mülkiyet ve egemenlik hakkını elinde tutuyor' diyen Rodríguez, Chevron, Repsol ve Shell gibi çok uluslu özel şirketlerle başka anlaşmalara da imza atmayı hedeflediklerini söyledi.Rodríguez, 'Bir enerji gücü, büyük bir petrol üreticisi, önemli bir gaz ihracatçısı ve büyük bir ulusal petrokimya geliştiricisi olmak istiyoruz' diye konuştu.Kongre cephesinde tepkiler ne?Düzenlemede Kongre'nin rol oynayıp oynamayacağı belirsizliğini korurken, her iki partiden milletvekilleri de hızla açıklama yaptı.Trump'ın müttefikleri bunu bir zafer olarak nitelendirdi.Ohio'dan Cumhuriyetçi Senatör Bernie Moreno, bunun her iki ülkeye de fayda sağlayan tarihi bir anlaşma olduğunu söyledi.
Moreno, sosyal medyada, 'Eğer her şey Washington'daki Demokratların insafına kalsaydı, Maduro hâlâ iktidarda olur, Venezuela petrolü yarı fiyatına Çin'e gider ve Venezuela halkı yozlaşmış bir rejim tarafından soyulmaya devam ederdi' diye yazdı.Demokratlar ise Maduro'nun yakalanmasının bu sonuca ulaşmak için kullanıldığını söyleyerek anlaşmayı kınadı.Virginia'dan Demokrat Senatör Tim Kaine, Trump'ın başından beri Venezuela'nın petrolünün peşinde olduğunu belirterek bunu 'epik ölçekte yolsuzluk' olarak tanımladı.Kaine, sosyal medyada, 'Fiyatlar Amerikalılar için düşecek mi? Kim bilir, ama muhtemelen Trump'ın aptalca İran savaşıyla zaten yükselttiği kadar düşmeyecek' diye yazdı.Maryland'den Demokrat Senatör Chris Van Hollen ise Trump'ın 'milyarder dostları için Venezuela petrolü elde etmek uğruna askerlerimizi riske attığını' söyledi.Hangi sorular yanıtsız?Gerekli yatırımları kimin üstleneceği, özel işletmecinin kimliği ve Amerika'nın şirketteki payının nasıl yapılandırıldığı da dahil olmak üzere birçok önemli ayrıntı hâlâ net değil.ABD, şirketin fiili üretiminin yüzde 55'ini alacak; ancak bunun ne kadarının doğrudan hisse sahipliğinden, ne kadarının ise maliyetine petrol satın alma hakkından kaynaklandığı belli değil.Sanayinin nasıl tepki vereceği de net değil. Siyasi belirsizlik ve tahrip olmuş altyapı göz önüne alındığında, büyük Amerikan petrol şirketlerini bölgeye geri dönmeye ikna etmek zor olabilir.Venezuela'da hâlihazırda faaliyet gösteren tek ABD petrol şirketi olan Chevron, yorum yapmaktan kaçındı.
Trump'ın açıklamasından bağımsız olarak Chevron'un ülkedeki yatırımlarını genişletmek için görüşmeler yürüttüğü biliniyordu. Exxon Mobil de yorum yapmayı reddetti.Capital Economics'te baş iklim ve emtia ekonomisti olan David Oxley, ilk bakışta anlaşmanın ABD'nin petrol rezervlerini iki katına çıkarabileceğini ve Kanada ile Meksika'dan ithal edilen ham petrole bağımlılığı azaltabileceğini söyledi. Ancak Oxley, bir yorum yazısında, lojistik engellere dikkat çekerek eski Devlet Başkanı Hugo Chávez döneminde Venezuela rezervlerinin değerinin abartılmış olabileceği uyarısında bulundu.Oxley, hukuki ve güvenlik garantileri sağlansa bile ABD petrol şirketlerinin 'yatırım yapmaya hevesli olacağının' kesin olmadığını belirterek, 'belki de başka yerlerde çok daha cazip ticari fırsatlar sunuluyor olabilir' değerlendirmesinde bulundu.
