İspanya, Sırbistan ve Bosna Hersek’te devam eden orman yangınları, Avrupa’nın bu yaz yaşadığı geniş çaplı yangınların son halkası.
Ağustos ayı başlamadan önce Avrupa genelinde İstanbul’un yüzölçümünün yaklaşık yarısına karşılık gelen bir alan yangınlarda kül oldu; yüz binlerce kişi tahliye edildi.
Environmental Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma ise Avrupa’daki yangın riskinin kuşaklar arasındaki eşitsizliğini ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre bugün doğan çocuklar, büyükanne ve büyükbabalarının kuşağına kıyasla yaşamları boyunca yaklaşık iki kat daha fazla “yangın havası” koşullarıyla karşılaşacak.
Çalışma, mevcut iklim politikalarının devam ettiği ve küresel sıcaklık artışının yüzyılın sonuna kadar 2,6°C’yi aştığı bir senaryoyu inceliyor.
Bu senaryoda bugün doğan bir çocuk, önceki kuşaklara kıyasla yaşamı boyunca toplamda yaklaşık üç yıl daha fazla aşırı yangın havasına maruz kalacak.
Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz Havzası’nda ise bu ek maruziyetin beş yıla kadar çıkabileceği hesaplanıyor.
“Yangın havası”; yüksek sıcaklık, düşük nem, kuraklık ve kuvvetli rüzgâr gibi yangınların çıkmasını ve yayılmasını kolaylaştıran meteorolojik koşulları ifade ediyor.
Bu koşullar yangınların daha hızlı büyümesine neden olurken söndürme çalışmalarını da güçleştiriyor.
İklim kriziyle birlikte bu tür hava koşulları daha sık ve daha şiddetli görülüyor. Yangın riski de geçmişte daha seyrek yangın yaşanan bölgelere ve yılın farklı dönemlerine yayılıyor.
İklim değişikliği Avrupa denizlerini rekor sıcaklıklara taşıdı
Araştırmaya göre genç kuşakların karşı karşıya kalacağı risk henüz kaçınılmaz değil.
Sera gazı emisyonlarının Paris Anlaşması’ndaki 1,5°C hedefiyle uyumlu biçimde hızla azaltılması halinde, genç kuşakların yangın havasına maruz kalma süresi Avrupa genelinde yaklaşık 1,3 yıl azaltılabilir.
Güney Avrupa’da ise önlenebilecek maruziyet iki yılı aşabilir.
Araştırmacılar, fosil yakıt kullanımının azaltılmasının yanı sıra yangın önleme politikalarına, hazırlık çalışmalarına ve iklim krizine karşı daha dayanıklı arazi ve orman yönetimine yatırım yapılmasının önemine dikkat çekiyor.
“En az sorumluluğu olanlar sonuçlarıyla en uzun süre yaşayacak”
Araştırmanın baş yazarı, Vrije Universiteit Brussel’dan (VUB) doktora araştırmacısı Rosa Pietroiusti, Akdeniz Bölgesi’nde genç kuşakların üzerindeki yükün özellikle ağır olacağını söylüyor.
Pietroiusti, iklim krizinin ortaya çıkmasında en az sorumluluğu bulunan gençlerin, sonuçlarıyla en uzun süre yaşayacak kesim olduğuna dikkat çekerek gençlerin öncülük ettiği iklim adaleti hareketlerinin ve hukuki girişimlerin hükümetlerle şirketlerden daha güçlü iklim politikaları talep etmesinin önemini vurguluyor.
Araştırmanın yazarlarından VUB Profesörü Wim Thiery de geleceğin henüz kesinleşmediğine dikkat çekiyor.
“Bulgularımızın umut verici yanı, bu geleceğin henüz kesinleşmemiş olması” diyen Thiery, sera gazı emisyonlarının hızla azaltılmasının orman yangını riskini önemli ölçüde düşürebileceğini belirtiyor.
Thiery’ye göre güneş ve rüzgâr enerjisinin maliyetlerindeki düşüş, fosil yakıtlardan hızlı bir çıkışı mümkün kılıyor:
“Önlediğimiz her bir derecelik ısınma, bir çocuğun yaşamı boyunca maruz kalacağı yangın riskinin azalmasını sağlar.”
Araştırmacılar, Paris Anlaşması’yla uyumlu emisyon azaltımlarının yangınları önleme, hazırlık ve daha dayanıklı ekosistemlere yönelik politikalarla birlikte yürütülmesi gerektiğini söylüyor.
Aksi halde bugün doğan çocuklar, yaşamlarının giderek daha büyük bir bölümünü aşırı sıcak, kuraklık ve yangın riskinin belirlediği koşullarda geçirmek zorunda kalacak.
işbirliği ile yayımlanmıştır. İklim Masası, iklim kriziyle ilgili güvenilir bilgileri kamuoyunda yaygınlaştırmayı hedefleyen bir haber servisidir. Yazarları, haberleştirdikleri konularda uzmanlığı bulunan bilim insanlarından oluşur.
