DOĞA BAŞAK ÖZTÜRK: Sayın Levy, bugün bizimle olmayı kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. İlk sorum Gazze'deki barış süreciyle ilgili olacak. Gazze'deki barış süreci kritik bir dönemeçte.
Çünkü Hamas, İsrail Gazze'den çekilirse silah bırakmaya hazırız. diyor. Öte yandan İsrail ise Hamas silah bırakırsa Gazze'den çekilmeye hazırız. açıklamasını yapıyor. Ancak tüm bunlara rağmen Gazze'ye yönelik saldırılar devam ediyor.Bu nedenle ilk olarak şunu sormak istiyorum; Sizce Netanyahu hükümeti gerçekten bu barış planını hayata geçirme konusunda istekli ve kararlı mı?İSRAİL'İN GAZZE'DEN ÇEKİLME PLANI YOKDANIEL LEVY: Netanyahu hükümetinin Gazze'den çekilmek gibi bir niyeti bulunmuyor.
Sözde ateşkes ilan edileli 9 ay oldu. Bu süreçte İsrail saldırılarında yaklaşık bin 200 Filistinli hayatını kaybetti. Üstelik İsrail ateşkes ilan edildiğinden bu yana Gazze'de daha fazla toprak işgal etti.
Ateşkes başladığında Gazze'nin yarısından biraz fazlası işgal altındaydı; bugün ise yaklaşık yüzde 70'i İsrail kontrolünde. Dolayısıyla durum, İsrail hükümetinin söylediği gibi değil. İsrail hükümeti sürekli Hamas silah bırakmalı. diyor.
Ancak Hamas bunu yaparsa kendilerinin ne yapacağı konusunda sessiz kalıyorlar. Daha da önemlisi, İsrail hükümeti Hamas'ın arabulucu ülkelerle üzerinde uzlaştığı anlaşmayı uygulamasını fiilen imkânsız hale getirecek her şeyi yapıyor. Sürekli provokatif adımlar atılıyor.
Aynı zamanda Batı Şeria'daki İsrail saldırılarında da ciddi bir yoğunlaşma görüyoruz. Şunu da anlamamız gerekiyor; Diyelim ki İsrail Gazze'den çekildi. Eğer Batı Şeria işgal altında kalmaya devam ederse, Gazze dış dünyadan kuşatılmış olmaya devam ederse ve Filistinlilerin özgürlüğü her gün engellenirse, o zaman silahsızlanmayı mümkün kılacak koşullar oluşmaz.
Tarih boyunca ve dünyanın birçok yerinde gördüğümüz gerçek şu ki, insanlar ancak özgürlük ve güvence gördüklerinde silahsızlanırlar. Bu nedenle bu anlaşmanın belki de daha kötü bir felaketi önlemek için tasarlandığını düşünüyorum. Belki de amaç ABD'nin İsrail üzerinde daha fazla baskı kurmasını sağlamak.
Ancak Gazze'den çekilme fikrini İsrail hükümetinin gerçekten uygulamaya istekli olduğuna inanmıyorum.DOĞA BAŞAK ÖZTÜRK: Yani sizce bu plan Gazze halkına barış getirmek amacıyla hazırlanmış bir plan değil mi?TÜRKİYE GAZZE'NİN İYİLİĞİNİ İSTİYORDANIEL LEVY: Eminim ki bu planın içinde yer alan bazı kişiler gerçekten iyi niyet taşıyor. Barış sürecini yürütenler arasında da buna inanan insanlar olduğundan şüphem yok. Gazze'deki Filistinliler için daha iyi bir gelecek sağlayabileceğini umut eden insanların bulunduğunu düşünüyorum.
Özellikle Hamas ile arabuluculuk yapan Mısır, Türkiye ve Katar gibi ülkelerin ulaşmaya çalıştıkları hedeflerden biri de bu.DOĞA BAŞAK ÖZTÜRK: Öte yandan İsrail seçimlere gidiyor. Son kamuoyu yoklamaları Netanyahu'nun iktidarı kaybedebileceğini gösteriyor. Bu seçimlerden beklentiniz nedir?
Muhalefetin bu konudaki tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Muhalefet iktidara gelirse bu durum Orta Doğu'daki çatışmaların sona ermesine katkı sağlayabilir mi?MESELE NETANYAHU DEĞİL SİYONİST ZİHNİYETDANIEL LEVY: Evet, şu anda İsrail seçimlerine üç aydan az bir süre kaldı. Kamuoyu yoklamaları Netanyahu ve koalisyonu açısından pek olumlu görünmüyor.
Netanyahu kaybedecek. Ancak Netanyahu'yu asla gözden çıkarmamak gerekir. Siyasi olarak geri dönme konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahip.
Fakat önümüzdeki üç ay Filistinliler ve genel olarak bölge açısından son derece tehlikeli bir dönem olacak. Öncelikle bu süreci atlatmamız gerekiyor. Ayrıca seçimlerin sonucu sanıldığı kadar basit değil.
Mesele sadece ya Netanyahu hükümet kuracak ya da muhalefet kuracak meselesi değil. Burada anlaşılması gereken önemli nokta şu: İsrail'deki Siyonist siyasi partilerin neredeyse tamamı bu savaşı destekledi. Bazıları savaşın daha da sert yürütülmesi gerektiğini düşündü.
Bugün İsrail toplumunun Siyonist kesiminde ortak bir mutabakat var. Bu mutabakat Netanyahu'nun yönetim tarzıyla ya da yargı sistemine müdahalesiyle ilgili değil. Ancak Filistinlilere yönelik ciddi bir düşmanlık konusunda geniş bir fikir birliği bulunuyor.DOĞA BAŞAK ÖZTÜRK: Yani sizce yaşananlar sadece Netanyahu hükümetiyle ilgili değil, daha çok Siyonist düşünce yapısıyla ilgili diyorsunuz?İSRAİL NEKBE'Yİ HİÇ KABUL ETMEDİ ADALET GELMEDİDANIEL LEVY: Evet.
Bunu son derece ciddiye almak gerekiyor. Çünkü bu yeni bir durum değil. Bugün gördüğümüz şey Filistinlilerin ikinci büyük sürgün dalgasıdır.
Üstelik bu yalnızca Gazze'de değil, Batı Şeria'da da yaşanıyor. İsrailliler Nakba'yı hiçbir zaman kabul etmedi ve Filistinlilere bunun karşılığında herhangi bir adalet sağlanmadı. 1948'de İsrail tarihi Filistin topraklarının yüzde 78'ini aldı.
1967'den sonra da süreç değişmedi. Filistin Kurtuluş Örgütü İsrail'i tanıdı. Arap Barış Girişimi ortaya çıktı.
Buna rağmen yine de kalıcı bir çözüm sağlanamadı. Bu nedenle bu meselenin temel mantığını sorgulamak gerekiyor. Filistinlilerin kolektif ulusal haklarını tanımayı reddeden ve üstünlük kurma anlayışını meşru gören yaklaşım sürdürülebilir değildir.
Bugün uluslararası toplumun tavrı belirleyici olacak. Eğer Netanyahu seçimleri kaybeder ve dünya Sorun sadece Netanyahu'ydu, artık sorun çözüldü. diye düşünürse, işler daha da kötüleşebilir. Çünkü alternatif hükümetlerin Filistin meselesindeki temel yaklaşımı da büyük ölçüde aynı.DOĞA BAŞAK ÖZTÜRK: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki Filistinli çocuklar hakkındaki konuşmanızı hatırlıyorum.
Son sorum bu sebeple biraz daha kişisel olacak. Siz Londra'da Siyonist bir çevrede büyüdünüz. Bugün ise bu konularda özgürce konuşan bağımsız bir ses olarak tanınıyorsunuz.
Aynı zamanda eski bir barış müzakerecisisiniz. Gelecek adına hâlâ umut görüyor musunuz? Yeni bir dönemin başlaması...
Belki Oslo Anlaşmalarına benzer yeni bir barış sürecinin oluşması sizce mümkün mü?FİLİSTİNLİLER KORKUNÇ ŞEKİLLERDE ÖLDÜRÜLÜYORDANIEL LEVY: Ben Filistinlilerin yaşadıkları topraklardan gitmemesi gerektiğine inanıyorum. Aynı şekilde İsrailli Yahudilerin de -birçoğu artık üçüncü, dördüncü kuşaktır orada yaşıyor- bu topraklardan gitmesi gerektiğine inanmıyorum. Bu artık mevcut bir gerçeklik.
Sonunda insanların birlikte yaşamayı ya da birlikte yok olmayı seçmek zorunda kalacağını düşünüyorum. Bugün taraflar arasında çok büyük bir güç eşitsizliği var ve bunun bedelini en ağır şekilde Filistinliler ödüyor. Yine de umutluyum.
Dünyada yükselen dayanışma hareketleri, protestolar ve değişen toplumsal bilinç yeterli olmasa da önemli gelişmeler. Ben Yahudi kimliğime büyük önem veren biriyim. Ama şunu açıkça söylemek isterim: Bugün işlenen bu suçlar Yahudiliği temsil etmiyor.
Bunlar bizim tarihimiz değil. Ve bunlar Yahudiler için de iyi bir gelecek inşa edecek bir yol değil. Filistinlilerin siyasi olarak yeniden örgütlenebildiği, güçlü bir ulusal strateji geliştirebildiği ve aynı zamanda Yahudi toplumuna da ulaşabildiği bir süreç mümkün olabilir.
Ben farklı bir geleceğin mümkün olduğuna inanıyorum. Belki yarın değil. Belki çok yakın zamanda değil.
Ama uzun vadede bölge için daha farklı ve daha adil bir gelecek kurulabileceğine gerçekten inanıyorum. Bu yüzden umudumu kaybetmiyorum. Ancak bunun için çok daha dürüst, samimi ve gerçekçi bir barış sürecine ihtiyaç var.
