Duygusal kapitalizmin dijital yansıması flört sitelerinde kendini açıkça göstermektedir. İnternetteki flört sitelerinin son derece kârlı girişimler olduğunu söyleyen Eva Illouz, bu sitelerin oldukça büyük potansiyel partner havuzuna sahip olduklarını belirtir.* Illouz’un popüler bir flört sitesi olan eHarmony.org’a ilişkin analizleri dikkat çekicidir. Illouz, flört sitelerinin partner havuzuna ulaşmak isteyen kişinin öncelikle doldurması gereken bir anket olduğunu ve bu anketin bir psikolog tarafından hazırlanan patentli bir anket olduğunun da altını çizer.
Sözü edilen anketlerde şu sorular bulunmaktadır: - İnsanların sizin hakkınızda öncelikle anlamasını istediğiniz şey nedir? - Çocuk sahibi olmak istiyor musunuz? - Siyaset, din hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? - Yaşamınızda uymaya çalıştığınız en önemli kişisel değer nedir? - Din veya maneviyat sizin için ne kadar önemli? - Fotoğraflarınızda harika görünmenin dışında, gizli yeteneklerinizden biri nedir? - Bugün neye şükrediyorsunuz? - Kişisel gelişiminizde neler üzerinde çalışıyorsunuz? Anket aracılığıyla yapılan profil düzenlemesi yukarıda görüldüğü gibi kişinin ciddi bir şekilde iç gözlem yapmasını istiyor. Kişilik yapısı, yaşam tarzı, duygusal sağlık, dünya görüşü ve dış görünüş gibi ayrıntılara odaklanılması isteniyor.
Yalnızca kişinin kendini tanıtması değil aynı zamanda idealindeki aşk, partner, yaşam tarzı gibi şeyleri de hayalinde canlandırmasını ve netleştirmesini istiyor. Illouz, terapötik bir ikna olarak benlik sunumun bireyleri sürekli olarak kendilerini analiz ederek iyileştirmeye etmeye teşvik ettiği bu psikolojik düzenlemeyi üç biçimde gerçekleştirdiğini belirtir: “İlk olarak benlik zevkler, düşünceler, kişilik ve mizaç gibi soyut kategorilere ayrılarak inşa edilir. İkincisi, profil bu inşa yoluyla kamusal bir performansa dönüştürülür ve özel yaşamını herkese sergilenir duruma getirir.
Son olarak benlik, görsel araçlar ve dil aracılığıyla metinselleştirilir.” Anketler kişinin kendi benlik idealine bu denli yoğunlaşması ve eşsiz olma duygusunu tırmandırırken aynı zamanda narsisizmin gündelik yaşamın ahlakına dönüşmesine de katkı sunmaktadır diyebiliriz. KESİŞME NOKTASI Flört sitelerinin, Illouz’un ifadesiyle “duygularla kapitalizmin kesişme noktası”na ne tür bir katkı sunduğunu anlamak önemlidir. Benlik inşası olarak sözü edilen anketler kişinin kendisini herkese sergilenen bir meta haline dönüştürmesini teşvik etmektedir.
Partner arayışında olan kişiyi rekabete açık bir piyasada konumlandıran flört siteleri kişisel özelliklerin metinselleştirilmesi kadar profil fotoğrafının da bir piyasa değeri olduğunu açıkça hissettirir. Bir taraftan iletişim bedenden koparılmış bir unsurken diğer taraftan bedeni donduran sabit görüntü ve görüntüler partner bulabilmenin anahtarı konumundadır. İnsanların bu fotoğraflarda manken, model veya oyuncuymuş gibi görünmeleri rekabetin ne düzeyde olduğunu açıkça göstermektedir.
Kişinin fiziksel görünümüyle meşgul olması, fiziksel görünümüne gerekirse diyetisyene, spor salonlarına giderek yatırım yapması, kozmetik ürünlere yeterince para ayırarak rekabete doğru düzgün (sağlıklı) girmesi şart koşulmaktadır. Profil fotoğraflarına ilişkin bir başka dikkate değer unsur ise filtreleme yöntemidir. Flört sitelerinde kullanılan profil fotoğrafları veya genel olarak sosyal medyada paylaşılan editlenmiş ya da filtrelenmiş fotoğrafların kişinin gerçek fiziksel görünümüyle büyük ölçüde uyuşmuyor olması, gerçeklikle arzu edilen arasında oluşan uçurum kişide kişilik bölünmesi, majör depresyon gibi sorunlara yol açma olasılığına sahip teknolojilerdir. * Eva Illouz - Soğuk Yakınlıklar, Duygusal Kapitalizmin Şekillenmesi, Çev.
Ö.Ç. Aksoy, İletişim Yayınları.
