Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi, Kıbrıs doğal gazının Mısır'daki ihracat tesisleri üzerinden Avrupa'ya gönderilmesine yönelik planlara desteklerini yineledi. Yunanistan ise gazın buradan Güneydoğu ve Orta Avrupa'ya ulaştırılması için olası bir güzergâh sunmak istiyor.Planlar, devam eden İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın ablukaya alınması nedeniyle Körfez'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikinin sekteye uğradığı ve Avrupalı alıcıların alternatif kaynak bulma baskısıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde gündeme geliyor.Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ve Kıbrıs Rum Kesimi Lideri Nikos Hristodulidis salı günü Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki El Alameyn kentinde bir araya geldi.Liderler ortak bildiride, Kıbrıs Rum Kesimi'nin deniz açıklarındaki doğal gaz sahalarını Mısır'ın altyapısına bağlayacak çalışmaların mümkün olan en kısa sürede tamamlanması çağrısında bulundu.Eni'ye göre, Güney Kıbrıs'ın ilk doğal gaz geliştirme projesi olan Kronos sahasının 2028'de üretime başlaması bekleniyor.Doğal gaz projesi için yeni sözleşmeZirvenin düzenlendiği gün mühendislik şirketi McDermott, Eni'nin Kıbrıs'taki iştirakinin Kronos sahasındaki çalışmalar için kendisine 500 milyon dolar ile 750 milyon dolar arasında değere sahip bir sözleşme verdiğini açıkladı.McDermott, proje kapsamında mühendislik ve kurulum desteği sağlayacağını ve deniz sahasındaki geliştirme çalışmalarının yönetimine yardımcı olacağını bildirdi.Sözleşme, Eni ve TotalEnergies'in 28 Temmuz'da projeye onay vermesinin ardından geldi. İtalyan ve Fransız şirketlerin projedeki payları yüzde 50'şer.Kronos sahasının deniz açıklarında açılacak dört kuyuyla geliştirilmesi planlanıyor.
Çıkarılan doğal gaz, deniz altından geçen bir boru hattıyla Mısır'a taşınacak. Gaz burada, Mısır'ın Zohr sahasıyla bağlantılı mevcut işleme tesislerinden yararlanılarak işlenecek ve ardından Dimyat'a gönderilecek. Burada sıvılaştırılan gaz, LNG olarak gemilerle ihraç edilecek.İtalyan enerji grubu Eni, temmuz ayında yaptığı açıklamada, Mısır'daki mevcut tesislerin kullanılmasının maliyetleri azaltacağını ve projenin geliştirilmesini hızlandıracağını belirtmişti.
Şirket ayrıca projenin Mısır'dan düzenli LNG ihracatının yeniden başlamasına katkıda bulunacağını ifade etmişti.Kronos'un planlanan üretim seviyesine ulaştığında yılda yaklaşık 2,8 milyon ton LNG'ye eşdeğer doğal gaz sağlaması bekleniyor. Eni'ye göre sahada 3 trilyon fit küpten fazla ilave doğal gaz var. Eni ve TotalEnergies, üretimin yarısını ayrı ayrı pazarlayacak.TotalEnergies CEO'su Patrick Pouyanné, projeye onay verildiğinde, “Akdeniz'deki bu yeni doğal gaz rotası, LNG tedarik kaynaklarını çeşitlendirerek Avrupa'nın enerji güvenliğine katkıda bulunacak,” demişti.Yunanistan bu planın neresinde?Miçotakis, LNG'nin Yunanistan'daki Revithoussa ve Dedeağaç terminallerine taşınabileceği bir güzergâhın ana hatlarını açıkladı.
LNG burada yeniden gazlaştırılarak “Dikey Koridor” (Vertical Corridor) üzerinden Güneydoğu ve Orta Avrupa'ya gönderilebilecek.Miçotakis, doğal gazın “teorik olarak” Yunanistan'daki tesisler üzerinden Avrupa'ya girebileceğini söyledi.Dolayısıyla Yunanistan zorunlu bir geçiş noktası değil, olası giriş kapılarından biri olacak. Eni, gazın yalnızca Yunanistan'a gönderilmesi yerine ağırlıklı olarak Avrupa ve diğer uluslararası pazarlarda satılacağını belirtti.Dikey Koridor tek bir doğal gaz boru hattından oluşmuyor. Sistem, Yunanistan'dan kuzeye doğru Bulgaristan ve Romanya gibi ülkeler üzerinden Moldova ve Ukrayna'ya uzanan mevcut doğal gaz şebekelerini birbirine bağlıyor.
Böylece Yunanistan'daki terminallere ulaşan LNG'nin Avrupa'nın daha iç kesimlerindeki pazarlara taşınması mümkün olabilir.Önerilen güzergâh sayesinde Mısır'dan Yunanistan'a yapılacak sevkiyatlar tamamen Akdeniz içinde kalacak ve Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz'den geçmeyecek. Bu güzergâh, Körfez'den gelen mevcut LNG yüklerinin rotasını değiştirmek yerine, yeni üretilen Güney Kıbrıs doğal gazını taşıyacak.Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), temmuz ayında yayımladığı görünüm raporunda, 2026-2030 yılları arasında toplam LNG arz kaybının 140 milyar metreküpe ulaşacağını tahmin etti. Arz büyümesi üzerindeki en büyük etkinin ise 2026 ve 2027 yıllarında görülmesi bekleniyor.Avrupa aynı zamanda kalan Rus doğal gazı ithalatını da sona erdirmeye hazırlanıyor.
AB kuralları, Rus LNG'sine 2027'nin başından itibaren, boru hattıyla gelen Rus gazına ise aynı yılın sonbaharından itibaren tamamen yasak getirilmesini öngörüyor. Bu nedenle Avrupa alternatif tedarikçiler arıyor.Daha geniş enerji işbirliği ve bölgesel gerilimlerÜç ülke arasındaki işbirliği doğal gazla sınırlı değil. Sisi ve Miçotakis, salı günü gerçekleştirdikleri ikili görüşmelerde iki ülkenin elektrik sistemlerini birbirine bağlama planlarını da ele aldı.Önerilen GREGY deniz altı elektrik kablosunun, Mısır'da yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriği Yunanistan'a taşıması planlanıyor.
Projenin öngörülen kapasitesi 3 bin megavat.Projeyi geliştiren Elica Interconnector'a göre elektrik, Yunanistan'daki sanayi tesislerinin ihtiyacını karşılamak için kullanılabilecek ve diğer Avrupa pazarlarına da ihraç edilebilecek.Üç lider de zirvenin ortak bildirisinde projeye desteklerini yineledi.Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki üçlü ortaklık, Kasım 2014'te Kahire'de gerçekleştirilen ilk zirveye dayanıyor. Son bildiride deniz yetki alanları konusu da ele alındı ve bu alandaki anlaşmaların Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi de dahil olmak üzere uluslararası hukuka uygun olması gerektiği belirtildi.Yunanistan ve Mısır, 2020 yılında deniz yetki alanlarının bir bölümünü kapsayan bir anlaşma imzalamıştı. Türkiye ise anlaşmanın kapsadığı bölgenin Ankara'nın ilan ettiği kıta sahanlığıyla çakıştığını belirterek anlaşmayı reddetmişti.Miçotakis salı günü yaptığı açıklamada Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki ortaklığın “herhangi bir ülkeye karşı olmadığını” söyledi.
