Şirketlerin işlettiği ve geçen geçmeyen herkesin geçiş ücretleri ödemek zorunda kaldığı köprü ve otoyolların ardından şimdi de halkın parasıyla Demirel ve Özal’ın yaptırdığı köprü ve otoyollar da özelleştiriliyor. Köprü ve otoyolları alan şirketler 30 yıl boyunca para kazanacak.
Deli Dumrul köprü ve otoyollarına göre daha uygun geçiş ücretleri uygulanan bu köprü ve otoyollar şirketlerin eline geçince katbekat zamlanacak. İhaleyi alan şirketler bu yılki geliri 30 milyar tahmin edilen köprü ve otoyolları 30 yıl işletecek, geçiş ücretlerine de zam yapacak.
Özelleşecek köprü ve otoyol gelirleri geçen yıl 26 milyar 745 milyon lira oldu. Bu yılın ilk 6 ayındaki gelir 15 milyar lirayı aştı. Hazine ve Maliye Bakanlığı ‘önceliğin gelir olmadığı’ ve ‘iddia edildiği kadar yüksek kazanç sağlamadığı’ yönünde ilginç bir açıklama yaptı. Bu açıklama ihale bedelinin düşeceği, değerinin çok altındaki tekliflerin kabul edileceği yönünde kaygılara yol açtı.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan kararla 2 köprü 8 otoyol ve çok sayıda çevre otoyolu ile bunların bağlantı yolları 31 Aralık 2031 tarihine kadar özelleştirilecek. Dünkü kararla Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolunun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümünün özelleştirilmesine karar verildi.
Kararda 2010 yılındaki özelleştirme kararına da atıf yapılarak Boğaziçi (15 Temmuz Şehitler Köprüsü) ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri ile Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun Otoyollarının özelleştirme işlemleri de bu kapsama alındı.
Önceki kararda özelleştirme sonrası köprü ve otoyolların işletme süresi 25 yıl olarak belirlenirken yeni kararda şirketler lehine 5 yıl daha uzatılarak 30 yıla çıkarıldı.
Seçime kaynak mı olacak?
İktidarın yaklaşan seçimler öncesinde otoyol ve köprülerin özelleştirilmesine yönelik karar alması ‘seçime kaynak mı aranıyor?’ sorularına neden oldu. Kararda özelleştirme işlemlerinin 2031 yılı sonuna kadar tamamlanacağı ifade edilse de iktidar köprü ve otoyolları hemen bir iki ay içerisinde özelleştirebilecek. Elde edilecek paranın da seçime dönük yatırımlarda kullanılacağı ifade ediliyor.
2010 yılındaki kararda bu otoyol ve köprüler ile bağlantı yollarının, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme, İzmir-Aydın Otoyolları, Ankara, İzmir ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü Çevre Otoyolları ve bunların bağlantı yollarının da özelleştirme kapsam ve programına alındığı ifade ediliyor. Buna göre, başta Ankara ve İstanbul’daki şehir içi ve çevresindeki çevre otoyolu ve bağlantılarının da özelleştirilmesi için yetki alınmış oldu. Bunun somut örneği Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu oldu. Halen parasız olan ve kent trafiğini rahatlatan bu çevre yolları da özelleştirme kapsamına alınarak paralı hale getirilmesinin önü açıldı.
Ankara ve İstanbul’daki parasız otoyolların da özelleştirilmesi halinde bu yolların kullanımının azalacağı şehir içi trafiğinin çok daha zorlu hale geleceği belirtiliyor.
Kalkınma yolları, iktidarın gelir kapısı oldu
Boğaziçi (15 Temmuz Şehitler) Köprüsü:Temeli 20 Şubat 1970’te Süleyman Demirel tarafından atılan köprü, 30 Ekim 1973’te açıldı.
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü:29 Mayıs 1985’te temeli atıldı, açılışını 3 Temmuz 1988’de Turgut Özal yaptı.
Avrupa Otoyolu: Kökeni, Birleşmiş Milletler öncülüğünde 10 Avrupa ülkesinin imzaladığı TEM Projesi anlaşmasına dayanan proje, 1980’li yıllarda başladı. 1994’te trafiğe açıldı.
Anadolu Otoyolu: TEM otoyolunun İstanbul-Ankara kesimi olan yol, 1994’te açıldı.
İzmir-Aydın Otoyolu: Avrupa ve Anadolu otoyollarında olduğu gibi, bu projenin de kararı 1980’lerde alındı. Etap etap açıldı, 2004’te tamamen hizmete girdi.
İzmir-Çeşme Otoyolu: Yolun ilk bölümünü 1992’de Süleyman Demirel açtı, kalan etaplar 1996’da tamamlandı.
Niğde-Mersin-Adana Otoyolu:Yolun Adana-Mersin kesimi 1980’lerde başladı ve ilk büyük bölümü 1992’de açıldı.
Adana (Doğu)Gaziantep (Batı) Otoyolu: Proje, 1980’li yıllarda Turgut Özal’ın büyük otoyol hamlesinin bir parçasıydı. Güneydoğu Anadolu Projesi ile bölgede artacak tarım ve sanayi üretimini limanlara ve batı pazarlarına bağlamak hedeflendi. 1995’te trafiğe açıldı.
Gaziantep (Doğu) Şanlıurfa Otoyolu:Bu yol da Güneydoğu Anadolu Projesi bölgesinin ürettiği tarım ve sanayi gücünü batı limanlarına bağlamak amacıyla inşa edildi.
İzmir-Aydın Çevre otoyolları ve bağlantıları:Yapım kararı yine 1980’li yıllarda alınan yolun amacı Ege Bölgesi’nin sanayi, tarım ve liman lojistiğini modern bir otoban ağıyla birleştirmekti. 1990’lardan 2000’lerin ortalarına kadar etap etap trafiğe açıldı.
