Intel, veri merkezi ve iş istasyonlarına yönelik yeni nesil AI çıkarım hızlandırıcısı Crescent Island hakkında daha fazla teknik ayrıntı paylaştı. Hot Chips 2026 kapsamında tanıtılan çözüm, 32 Xe3P çekirdeği ve 480 GB'a kadar LPDDR5X belleği bir araya getirirken geleneksel grafik işlevlerinden tamamen arındırılmış bir mimari sunuyor. Eğitim değil, çıkarım odakta Intel'in ilk kez Computex'te sergilediği Crescent Island hızlandırıcısı şirketin üçüncü nesil Xe mimarisinin yapay zeka için özelleştirilmiş versiyonu olan Xe3P mimarisini temel alıyor.
Crescent Island, uzun bağlamlı modeller, agentic AI görevleri ve yüksek hesaplama gerektiren çıkarım işlemleri için tasarlanıyor. Dolayısıyla bu üründe AI eğitimi odakta bulunmuyor. Kart, 350 W TDP'ye sahip hava soğutmalı bir PCIe çözümü olarak karşımıza çıkıyor.
Intel'in hedeflediği kullanım alanları arasında iş istasyonları, veri merkezlerinin uç noktaları ve yüksek performanslı AI çıkarımının gerekli olduğu diğer sistemler bulunuyor. Mimari aynı zamanda performansın watt başına ve toplam sahip olma maliyetine göre optimize edilmesini amaçlıyor. Crescent Island'ın önemli özelliklerinden biri, geleneksel GPU'larda bulunan grafik ve 3D işlem bloklarını barındırmaması.
Bu sayede silikon alanının daha büyük bölümü genel amaçlı GPU hesaplamalarına ve özellikle AI işlemlerine ayrılabiliyor. 32 Xe3P çekirdeği ve 256 XMX motoru Crescent Island GPU'su dört Compute Slice içeriyor. Her bir hesaplama kalıbında sekiz Xe3P çekirdeği bulunuyor, toplamda da 32 Xe3P çekirdeği elde ediliyor.
Her Xe3P çekirdeğinde sekiz Vector Engine ve sekiz XMX motoru yer alıyor. Böylece GPU genelinde 256 Vector Engine ve 256 XMX motoru bulunuyor. Önceki nesillerde kullanılan XMX yapısı daha da genişletilerek AI işlemlerinde daha fazla verinin aynı anda işlenebilmesi hedefleniyor.
Mimari ayrıca FP4 ve FP8 gibi düşük hassasiyetli veri formatlarını destekliyor. Bu tür formatlar, yapay zeka modellerinde performansı artırırken bellek ve enerji kullanımını azaltmaya yardımcı oluyor. Bellek tarafında da her Xe çekirdeğine 512 KB L1 önbellek ve paylaşımlı yerel bellek ayrılıyor.
Bunun yanında GPU genelinde 32 MB birleşik L2 önbellek bulunuyor. Intel'in amacı, özellikle büyük modellerin sık kullandığı verilerin işlem birimlerine mümkün olduğunca hızlı ulaştırılması. Öte yandan Xe3P, AI çıkarımında farklı hassasiyet seviyelerinin kullanılabilmesi için FP4'ten FP64'e kadar geniş bir veri formatı yelpazesini destekliyor.
Özellikle FP4 ve FP8 desteği, düşük hassasiyetli AI işlemlerinde hesaplama verimliliğini artırmayı sağlıyor. 480 GB LPDDR5X bellek seçeneği Bellek krizinin en şiddetli olduğu bu dönemde Crescent Island'ın en dikkat çekici özelliklerinden biri bellek kapasitesi. Intel'in kendi markasıyla sunacağı referans PCIe kartı 160 GB LPDDR5X bellek taşıyacak.
Bununla birlikte şirket, ODM ortaklarına kartı 480 GB'a kadar LPDDR5X ile yapılandırma imkanı veriyor. LPDDR5X belekler HBM tabanlı rakip çözümler karşısında özellikle maliyet ve güç tüketiminde avantaj sağlıyor. Ancak HBM'e kıyasla daha düşük bant genişliği gibi dezavantajları da bulunuyor.
Intel'in sunduğu kapasite, rakip çözümlerle karşılaştırıldığında da dikkat çekiyor. Zira AMD Instinct MI450X 432 GB'a kadar HBM4, NVIDIA Vera Rubin ise 288 GB HBM4 bellekle konumlandırılıyor. Tek istasyonda trilyon parametreli model desteği Yüksek bellek kapasitesi, Crescent Island'ın özellikle büyük dil modellerini yerel sistemlerde çalıştırmasına olanak tanıyabilir.
Intel'in verdiği örneğe göre Kimi K3 gibi yaklaşık 1 trilyon parametreli bir modelin yerel donanımda çalıştırılması için toplamda yaklaşık 2 TB sistem belleği gerekebiliyor. Bu senaryoda dört adet 480 GB Crescent Island kartı kullanıldığında toplam GPU belleği 1,92 TB seviyesine çıkıyor. Böylece gerekli kapasiteye tek bir iş istasyonu içerisinde yaklaşmak mümkün hale geliyor.
Geniş yazılım desteği sunacak Intel, Crescent Island'ın farklı yapay zeka modelleri ve yaygın kullanılan yazılımlarla uyumlu çalışmasına odaklanıyor. Bu kapsamda dil, akıl yürütme, çok modlu ve görsel üretim modelleri gibi farklı AI iş yüklerini destekleyecek. Crescent Island, vLLM, SGLang ve Nvidia Dynamo gibi popüler yapay zeka araçlarıyla çalışabilecek.
Intel ayrıca farklı donanımların bir arada kullanıldığı sistemlerde yazılım tarafında ek değişiklik gerektirmeden çalışmayı hedefliyor. Şirketin amacı, geliştiricilerin mevcut AI yazılımlarını Crescent Island'a mümkün olduğunca kolay şekilde taşıyabilmesi. Intel bu nedenle açık ve geniş bir yazılım ekosistemi oluşturuyor ve mevcut Arc Pro B serisi ürünleriyle de bu altyapıyı test ediyor.
İlk örnekler yılın ikinci yarısında Xe3P mimarisi yalnızca Crescent Island ile sınırlı kalmayacak. Intel, mimarinin farklı ölçeklerde kullanılabileceğini belirtiyor. İstemci tarafında Xe3 mimarisi yeni nesil Arc C-Series ailesinde yer alacakken Xe3P'nin iGPU'lardan veri merkezi AI hızlandırıcılarına kadar genişletilmesi planlanıyor.
Şirketin mevcut planına göre Crescent Island için müşteri örneklemeleri 2026'nın ikinci yarısında başlayacak. Bu nedenle hızlandırıcının gerçek performansı, farklı model ve framework'lerdeki verimliliği ile 480 GB bellekli ODM tasarımlarının önümüzdeki aylarda daha net ortaya çıkması bekleniyor.
