2009'da Yeşil Hareket protestolarının bastırılması sırasında Besic güçlerini komuta eden ve 13 yıl boyunca Devrim Muhafızları Ordusunun istihbarat teşkilatını yöneten din adamı Hüseyin Taib, yeniden Besic milis gücünün başına getirildi.İran'ın en üst düzey iç güvenlik isimlerinden Taib'in, Ayetullah Mücteba Hamaney yönetiminin ilk aylarında yeniden kilit bir göreve atanması; ülkenin siyasi, askerî ve güvenlik kadrolarında son dönemde yapılan değişikliklerin parçası olarak değerlendiriliyor.Atama, ABD ile devam eden savaş ve yaptırımların artırdığı ekonomik baskı ortamında Tahran'daki yeni yönetimin ülke içinde yaşanabilecek olası protestolara hazırlandığına işaret ediyor.İran Devrim Muhafızları Ordusuna bağlı gönüllü paramiliter güç Besic; mahalleler, camiler, üniversiteler ve kamu kurumlarında örgütleniyor.Hüseyin Taib kimdir?Hüseyin Taib, genç yaşta Devrim Muhafızları Ordusuna katıldı. Daha sonra İstihbarat Bakanlığında görev yaptı ve ardından yeniden Devrim Muhafızlarına döndü.Temmuz 2008'de Besic komutanlığına getirilen Taib, tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Yeşil Hareket olarak bilinen kitlesel protestoları tetiklemesinden yaklaşık bir yıl önce göreve başlamıştı.Besic güçleri, Haziran 2009'daki gösterilerin bastırılmasında önemli rol oynadı. ABD, şiddet olaylarındaki komuta sorumluluğu nedeniyle 2010'da Taib'e yaptırım uyguladı.
Avrupa Birliği de 2011'de Taib'i yaptırım listesine aldı.Taib, 2009'un sonlarında yeni kurulan Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatının ilk başkanı oldu.Yaklaşık 13 yıl sürdürdüğü görevi sırasında teşkilat, İran'ın en güçlü güvenlik kurumlarından birine dönüştü. Bazı dönemlerde sivil İstihbarat Bakanlığıyla rekabet eden kurum, çoğu zaman bakanlığın önüne geçti.Teşkilat, Taib döneminde siyasi muhalifler, gazeteciler, çevre aktivistleri ve çifte vatandaşlarla ilgili dosyalardaki faaliyetlerini genişletti.Taib'in istihbarat başkanlığı dönemindeki en dikkat çekici operasyon, Fransa'da yaşayan İranlı muhalif Ruhollah Zam'ın yakalanarak İran'a götürülmesi oldu. Zam, geniş takipçi kitlesine sahip Amad News adlı Telegram kanalını yönetiyordu.Devrim Muhafızları, Zam'ı 2019'da İran'a getirdi.
Zam, 2020'de idam edildi.Taib, Haziran 2022'de görevini Muhammed Kazemi'ye devretti ve Devrim Muhafızları komutanının danışmanı olarak atandı.Görevden alınması, İran'ın karşı istihbaratındaki ciddi zayıflıkları ortaya çıkardığı belirtilen ve İsrail'e atfedilen bir dizi operasyonun ardından geldi.Bu olaylar arasında hassas tesislere sızıldığına ilişkin iddialar ile nükleer bilimci Muhsin Fahrizade'nin Kasım 2020'de Tahran dışında öldürülmesi de bulunuyordu.İranlı yetkililer, söz konusu istihbarat başarısızlıklarının Taib'in görevden alınmasının nedeni olduğunu hiçbir zaman kamuoyu önünde doğrulamadı.Taib, güvenlik yapılanmasının dışına çıkarılmadı; doğrudan başka bir üst düzey göreve getirildi.Taib ile Mücteba Hamaney'in İran-Irak Savaşı yıllarına uzanan yakın bağları olduğu bildiriliyor. Her iki isim de savaş sırasında Devrim Muhafızlarının 27'nci Mohammad Rasulollah Tümenine bağlı Habib Taburuyla ilişkilendirildi.O dönemde kurulan ilişkiler, sonraki yıllarda İran'ın güvenlik yapılanmasındaki en sadık kadroların kurum içinde yükselmesinde önemli rol oynadı.Taib'in 2022'deki görev değişikliğinin ardından emekliye ayrılmak yerine Mücteba Hamaney yönetiminde Besic'in başına dönmesi, ikili arasındaki bağların hâlâ güçlü olduğuna işaret ediyor.Besic neden önemli?Besic; mahallelerde, ibadethanelerde, üniversitelerde ve kamu kurumlarında örgütlü bir yapıya sahip. Güç, vatandaşları ve toplulukları izlemek, yönetime destek sağlamak ve protestoları bastırmak amacıyla kullanılıyor.Taib'in atama kararnamesinde Besic'in "halk istihbarat ağının" genişletilmesi, eğitimlerin geliştirilmesi ve yeni teknolojilerin sisteme dahil edilmesi hedefleri vurgulandı.
Bu ifadeler, Tahran yönetiminin ülke içindeki gözetim faaliyetlerine yeniden ağırlık verdiğine işaret ediyor.Deneyimli bir istihbarat yetkilisinin Besic'in başına getirilmesi, gücün yalnızca protestolar başladıktan sonra müdahale eden bir yapı olmaktan çıkarılmasını sağlayabilir. Besic böylece muhalefeti yayılmadan önce tespit edip kontrol altına almayı amaçlayan daha geniş bir güvenlik sistemine dahil edilebilir.Kırk yıl boyunca güvenlik yapılanmasındaki üst düzey görevler arasında geçiş yapan ve hiçbir zaman sistemin merkezinden tamamen uzaklaştırılmayan Taib'in tercih edilmesi, doğrudan ayetullaha bağlı seçkin bir paramiliter güç olan Devrim Muhafızlarının Tahran'daki karar alma süreçlerinde önemini koruduğunu da gösteriyor.Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, 2018'de Taib'i siyasi muhalifler hakkında sahte dosyalar hazırlamakla suçlamıştı.Bu açıklama, cumhurbaşkanlığı ile Devrim Muhafızları istihbaratı arasındaki güç mücadelesinin kamuoyu önüne taşındığı nadir örneklerden biri olmuştu.Hasan Ruhani'nin cumhurbaşkanlığı döneminde de Taib yönetimindeki Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatı, kamuoyunun yakından takip ettiği birçok davada sivil İstihbarat Bakanlığına açıkça karşı çıktı.Bu durum, güvenlik ve siyasi gücün doğrudan ayetullaha bağlı kurumlara doğru kaydığını gösteren bir başka gelişme olarak değerlendirildi.
.jpg)