İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) kurucu isimlerinden Muhsin Rızai, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği görevine atandı. Atamayla birlikte ülkenin en tartışmalı üst düzey isimlerinden biri, Tahran'ın stratejik kararlarından sorumlu kurum üzerinde resmî yetki elde etmiş oldu.Atama, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından pazar günü imzalanan bir kararnameyle gerçekleştirildi.Bundan yalnızca birkaç saat önce Ayetullah Mücteba Hamaney de Rızai'yi ayrı bir kararla konseydeki kişisel temsilcisi olarak atamıştı.İslam Cumhuriyeti'nin güvenlik ve askeri yapılanmasının üst kademelerinde yaklaşık 50 yıldır görev yapan 71 yaşındaki Rızai, görevinden ayrılan Muhammed Bagher Zolghadr'ın yerine geçti. Eski bir Devrim Muhafızları komutanı olan Zolghadr, görevde yaklaşık dört ay kaldıktan sonra istifa etmiş ve Hamaney'in siyasi danışmanı olarak atanmıştı.Atamasının açıklanmasının hemen ardından Rızai, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ikinci bir deniz koridoru açmayacağını, boğaza giren ABD savaş gemilerinin hedef alınacağını ve Hürmüz'ün yeniden açılabilmesi için savaşın sona ermesi ve İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması gerektiğini açıkladı.Muhsin Rızai kimdir?Doğum adı Sabzvar olan Rızai, 1954 yılında Huzistan eyaletinde, Bahtiyari aşiretine mensup bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.1970'li yılların başında, Şah Rıza Pehlevi yönetimine karşı siyasi faaliyetlerde bulunan Rızai, Şah'ın istihbarat teşkilatı SAVAK tarafından gözaltına alınarak Ahvaz'da hapsedildi.Rızai, İslam Devrimi Muhafızları Teşkilatı'nın (IRGC) oluşumuna zemin hazırlayan Mansuroun adlı silahlı grubun kurucuları arasında yer aldı.
Bu yapı, daha sonra İslam Devrimi Mücahitleri Teşkilatı'nın kuruluş sürecinde de rol oynadı.1979'daki devrimin ardından Rızai, İslam Cumhuriyeti'nin merkez konseyine katıldı ve Devrim Muhafızları'nın anayasasını hazırlayan 12 kişilik komisyonda görev yaptı.Eylül 1981'de, henüz 27 yaşındayken Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından Devrim Muhafızları'nın başkomutanlığına atandı.Rızai, bu görevi 16 yıl boyunca sürdürerek İslam Cumhuriyeti tarihinin en uzun süre görev yapan askeri komutanlarından biri oldu. Eylül 1997'de görevinden ayrıldı.Daha sonra, Meclis ile Anayasayı Koruyucular Konseyi arasındaki anlaşmazlıkları çözen ve devletin genel politikalarını belirleyen Nizamın Yararını Teşhis Konseyi'nin genel sekreterliğini yaklaşık 24 yıl boyunca yürüttü.Rızai, 2021 yılında Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi döneminde ekonomi işlerinden sorumlu cumhurbaşkanı yardımcılığına atandı. Haziran 2023'te bu görevinden ayrıldı.Devlet kurumlarının üst kademelerinde uzun yıllar görev yapmasına rağmen Rızai, cumhurbaşkanlığı için dört kez aday oldu ve her seçimde kaybetti.
2021 seçimlerinde 3,4 milyon oy alan Rızai'nin aldığı oy, geçersiz sayılan oyların sayısından dahi azdı.Arjantin'deki Yahudi merkezine yönelik saldırıRızai'nin adı, uluslararası alanda 1994'te Buenos Aires'teki AMIA Yahudi cemaat merkezine düzenlenen saldırıyla da ilişkilendirildi. Saldırıda 85 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Saldırı, Arjantin tarihindeki en ölümcül terör saldırısı olarak kayıtlara geçti.Arjantinli savcılar, 2007 yılında aralarında dönemin Devrim Muhafızları Komutanı Rızai'nin de bulunduğu dokuz kişi hakkında saldırıyla bağlantılı olarak yakalama emri çıkarılmasını talep etti.
İnterpol de Rızai hakkında kırmızı bülten yayımladı. Bu kırmızı bültenin halen yürürlükte olduğu belirtiliyor.Tahran yönetimi ve Rızai, suçlamaları siyasi saikli olarak nitelendirerek saldırıyla herhangi bir bağlantıları olduğu iddiasını sürekli reddetti.Ancak dosya somut sonuçlar da doğurdu: Arjantin, 2021'de ekonomi işlerinden sorumlu cumhurbaşkanı yardımcılığına atanmasına itiraz etti, daha önce Nikaragua devlet başkanlarının yemin törenlerine katılmasına karşı çıktı ve Doha'yı ziyaretinde Katar'dan Rızai'yi tutuklayıp iade etmesini istedi; bu talep yerine getirilmedi.Kerbela-4 OperasyonuRızai'nin askeri komutanlığı dönemindeki ülke içindeki en tartışmalı olaylardan biri, İran-Irak Savaşı sırasında Aralık 1986'da düzenlenen Kerbela-4 Operasyonu oldu. Operasyonun amacı Faw bölgesinin bazı kesimlerini yeniden ele geçirmekti.
Ancak Irak güçleri saldırıyı önceden tespit ederek püskürttü. Operasyonda, aralarında kurbağa adam birliklerinin de bulunduğu çok sayıda İran askeri hayatını kaybetti.2015 yılında, operasyona katılan 175 dalgıcın naaşı bulundu ve kimlikleri tespit edildi. Naaşların elleri bağlı halde gömüldüğü bildirildi.Rızai'nin daha sonra yaptığı ve operasyonun açığa çıkmasına rağmen sürdürülmesinin, daha kapsamlı Kerbela-5 Operasyonu öncesinde kasıtlı bir yanıltma stratejisi olduğu yönündeki açıklaması ise eski yetkililer, gazeteciler ve sosyal medya kullanıcılarının sert tepkisini çekti.
Kerbela-5, savaşın en büyük askeri harekâtı olarak biliniyor ve Basra kuşatmasını hedefliyordu.Dönemin Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani ise Kerbela-4'ün başından beri ana harekât olduğunu söyleyerek bu anlatıyı reddetti.Bir başka tartışma da Kasım 2011'de patlak verdi. Daha önce ABD'ye iltica etmiş ve İslam Cumhuriyeti'nin üst düzey yetkililerini eleştiren röportajlar vermiş olan Rızai'nin büyük oğlu Ahmed, Dubai'deki bir otel odasında ölü bulundu.Dubai polisi ölümü, antidepresan ilaçların aşırı dozda alınmasına bağladı. Rızai'nin ailesi ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi genel sekreterliği bu bulguyu reddederek ölümü şüpheli olarak nitelendirdi.
Ahmed Rızai'nin ölüm nedeni bugüne kadar kesin olarak ortaya konulamadı.Savaş, halefiyet ve değişen rejimRızai'nin atanması, İslam Cumhuriyeti tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birinin ardından geldi.ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'ın askeri hedeflerine geniş çaplı saldırılar düzenleyerek Ayetullah Ali Hamaney'i, Savunma Bakanı Muhammed Rıza Aştiyani'yi ve yaklaşık 40 üst düzey askeri ve güvenlik komutanını öldürdü.Ağustos 2025'ten bu yana Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri olarak görev yapan ve savaşın arifesinde birçok analist tarafından İran'ın en güçlü ismi olarak değerlendirilen Ali Laricani, İsrail'in Tahran'a düzenlediği sonraki saldırı dalgalarından birinde hayatını kaybetti.Laricani'nin ardından bu göreve Zolghadr getirildi. Anayasa uyarınca, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından belirlenen bir din adamından oluşan geçici konsey, Mücteba Hamaney'in 9 Mart'ta üçüncü ayetullah olarak seçilmesine kadar ülkenin liderlik görevlerini yürüttü.
