Jorge Palma, çağdaş Portekiz müziğinin en etkileyici şarkıcı, söz yazarı ve bestecilerinden biri, kendi şarkısında söylediği gibi metaforik olarak yüz bin yıldan fazlasını yaşamış olsa da, bu pazartesi günü bedenen 76 yaşında hayatını kaybetti. 2007 tarihli Voo Nocturno albümündeki Encosta-te a mim şarkısında böyle diyordu. Tarihe, Palma'nın dünün ve bugünün dostlarıyla çevrili göründüğü video klip kalacak.
Palma artık aramızda olmasa da şarkıları sonsuza dek Portekiz kültürünün ve ruhunun parçası olacak.Estróina, sanatçının son albümü Vidada (2023) yer alan parçalardan biri, şöyle başlıyor: “Her kim olursa olsun benim cenazemi kaldıran, beni layıkıyla giydirmeye özen göstersin.” Ona adanmış sayısız veda sözü ve onun yazdığı onca kelime, muhtemelen daha iyi bir kefen olamazdı.Ve şarkıda devam ettiği gibi: “Madem hayat canlı ve renkli yaşanmak için var, o hâlde zevklere kadeh kaldıralım, sahte utançlardan uzak.” Biz de tam olarak bunu yapacağız. Euronews, şarkıcının yakın çevresinden, Portekiz kültürünün içinden ve mirasına koşulsuz hayranlık duyan bazı isimlerle konuşarak, gidişinin ardından geriye ne kaldığını ve hangi şarkıları asla unutmayacaklarını sordu.Herman José - Oyuncu ve mizahçıHerman José, farklı zamanlarda Jorge Palma ile yolları defalarca kesişen biri olarak, onun gidişinin “doldurulması zor bir sessizlik” bıraktığını söylüyor.Sanatçıyla ilgili en özel anılarından biri 1974'e uzanıyor: “Büyük Pedro Osório ile birlikte onun müzisyeni oldum. Zamanın silemediği ve bugün özel bir güçle geri gelen o anılardan biri.
Hepimiz çok daha gençtik; yeni bir hayata başlayan Portekiz de öyleydi. Ve orada, Jorge'nin olağanüstü müzikal kişiliği çoktan ortaya çıkmıştı: huzursuz, özgür, öngörülemez, büyüleyici.” diye vurguluyor.Mizahçıya göre Jorge Palma, “tamamen benzersiz bir müzisyendi”; öyle ki “ilk akordan, ilk kelimeden, o sesin ilk kıvrımından itibaren tanınmak için kimseye benzemeye hiç ihtiyaç duymadı”.Jorge Palma'nın geride bıraktığı tüm eserler içinden Herman José, belki de onda Jorge'den çok şey bulduğu için, O Lado Errado da Noiteden (1985) Deixa-me Rir parçasını seçiyor: “Zekâsı, ironisi, kesinliklere karşı duyduğu güvensizlik, gülümsemenin ardına sakladığı belli bir melankoli. Ve asla yaramazlığını kaybetmeden ciddi şeyler söyleme gibi o ender yeteneği.” diyerek sözlerini tamamlıyor.António Zambujo - Şarkıcı ve besteciBeja doğumlu şarkıcıya göre Jorge Palma'nın bir tek şarkısını seçmek “haksızlık”, çünkü “tüm külliyatı son derece zengin”.
Yine de Euronews'ün teklifini kabul ederek 1991 tarihli ses ve piyano albümü Sódan O Meu amor Existe parçasını seçiyor.“Bu albümü Portekiz müzik tarihinin en iyisi olarak görüyorum. Jorge Palma hakkında söyleyebileceğim hiçbir şey, ona atfettiğim büyüklüğü anlatmak için yeterli olmaz.” diyor.Gabriel Gomes - Müzisyen ve besteci“Bir arkadaşımı, bir kahramanı kaybettim” diye söze başlıyor, Madredeus ve Sétima Legião'nun eski akordeonisti Gabriel Gomes. Ardından “Hayatıma girmesiyle çok şey kazandım” diye ekliyor.Bu yılın başlarında, Jorge Palma ile aynı sahneyi paylaştı ve Batalha Manastırı'nda düzenlenen Artes à Vila Festivalinde ilk solo çalışmasını sundu.“Boşluk acıtıyor ama hafızası ve eserleri onu dolduracak.
Hızlı oldu; olması gerektiği gibi.” diye noktayı koyuyor.Gabriel Gomes, birlikte defalarca sahnede çaldıkları Bairro do Amor albümünden Passos em Volta şarkısını seçiyor; ve tıpkı şarkı sözlerinde olduğu gibi Jorge Palma “pencereyi açtı ve uçtu”.Tiago Cação - Sanatçı menajeriMüzik, sahne ve sanatçı menajerliği dünyasında uzun bir kariyeri olan Tiago Cação, bize Jorge Palma'yı hiç tanımak istemediğini itiraf ediyor.“Jorge'yi hiç tanımak istemedim. Ona yaklaşmak da istemedim. Jorge'yi, her zaman hayranlık duyduğum büyük şairlerin, büyük müzisyenlerin yer aldığı, dokunulmaz bir yerde bırakmak istedim.
Cuma günü, Jorge'den çok daha genç olan babam, müzikten hiçbir şey anlamadığını sandığım biri, şöyle dedi: ‘Jorge Palma'nın bir konserini izlemeden ölmek istemem. Çünkü Jorge gibi sanatçıların hiç ölmeyeceğini düşünürüz hep. Ve ölmezler.’” diye paylaşıyor.Tiago'ya göre unutamayacağı şarkı Sonhadores inatos.
“Hayatta olmanın kaçınılmazlıklarına rağmen asla hayal kurmayı bırakmama dair o basit fikirle kendimi özdeşleştiriyorum.” diyor.Fernando Vendrell - YönetmenSinema yönetmeni, bugün ancak Bairro do Amordan (1989) Frágili hatırlayabildiğini söylüyor; şarkıyı alıntılayarak “Bu gece çok kırılganım” diyor.“Aparição” ve “Sombras Brancas” gibi filmlerin yönetmeni Fernando Vendrell, Jorge Palma'yı “olağanüstü bir şarkı yazarı” olarak hatırlıyor.“Bana göre, Portekiz'de yazılmış en kusursuz şarkılardan bazıları ona ait. Bakışı ve kalemi çevikti; melodileri zarif ve benzersizdi. Hep ait olduğumuzu düşündüğümüz ya da bir parçası olmak istediğimiz bir dünyayı getiriyordu bize.” diyor.Ana Margarida de Carvalho - Gazeteci ve yazarŞarkıcının ölüm haberini aldığında aklına ilk gelen, melodisi ve “iyimser bir kuşkucu” tarafından yazılmış olması nedeniyle Na Terra dos Sonhos olmuş.Ana Margarida de Carvalho, tüm albümlerini, şarkılarını, akustik ve canlı versiyonlarını bildiğini, piyanodaki, akustik ve elektro gitardaki virtüözitesinin bu performanslarda öne çıktığını söylüyor: “Çok büyük bir çeşitliliğe sahipti, zamana direnen güçlü bir sesi vardı” diye hatırlıyor; yıllar içinde izlediği sayısız konseri anımsıyor.
Jorge Palma'nın sesi gündelik hayatında da hâkim. “Arabamın çalma listesinde her zaman o var…” diyor.Jorge Palma'nın sayısız şarkısı arasında gazeteci, bir “marş” olarak gördüğü Portugal, Portugalin yanı sıra akorları dalgaları andıran Estrela do MarYine de Euronews'e, seçim olarak 1982 tarihli Acto Contínuo albümünden Eu Fui um Lobo Malvadoyu gösterdiğini söylüyor: “Sözleri safça görünse de, bana göre kendi üzerine katlanan ve en güzel hoş geldin ilanına dönüşen bir şarkı; dostluk ve barışma üzerine bir şarkı. Ve ezbere biliyorum, çocuklarım da öyle.”Şarkı sözlerinden şu dizeleri alıntılıyor: “Henüz sekmeyen tek bir silah kullanmadım / ve en mükemmel pansumanı bile yara izi aşar / ama ne zaman istersen eskimiş şatomda hoş karşılanırsın / belki yaşlı ve buruşuk olduğu için / boyaya ihtiyacı yok.”Luiz Carvalho - FotoğrafçıBu yazının kapak fotoğrafının (yayınlanmak üzere nazikçe bizimle paylaşılmıştır) sahibi Luiz Carvalho, şarkıcıyla ilk karşılaşmasını şöyle hatırlıyor: “Seni 1980'de Paris'te, Saint-Michel metrosunda şarkı söylerken fotoğrafladığım o öğleden sonradan beri tanıyorum.
Sonra bir şeyler içmeye gittik; sanırım orada Graça Lamy de vardı. Negatif hâlâ duruyor ama bulamıyorum. Eserini ve özellikle yaşam tarzını çok seviyorum: özgür, memnuniyetsiz, görgülü; bedeni ödemeye güç yetiremeyecek kadar delilikle dolu, kökleri klasik müzikte olan bir müzisyen.
Seninle omuzda kamera, doğrudan sesle, yaşayan bir belgesel çekmek isterdim… Yolum oldukça, kalbimde ve kulağımda hep sen olacaksın.”Onun seçtiği şarkı, “yolunun bir kısmıyla çok örtüşen, etkileyici bir melodi” olarak tanımladığı O Lado Errado da Noite.Son olarak... bu metnin yazarlarının seçimleriAna Filipa Palma: A Gente Vai Continuar sadece onun en iyi şarkılarından biri değil, bugün en çok dinlenen parçalarından biri ve her şeyden önce sesinin “rüzgârlar ve deniz olduğu sürece” kalacağına dair bir güvence.Son Play ödüllerinde Palma'ya yapılan saygı duruşu, tüm salonun A Gente Vai Continuarı söylemesiyle sona erdi.Ricardo Figueira: Bairro do Amoru seçiyorum; çünkü kimsenin olmadığı için acı çeken insanların pastel boyalarla çizdiği, hapishanelerin ve hastanelerin olmadığı, güneşin daha büyük göründüğü ve her bakışta şefkat dalgalarının yükseldiği bir yerin var olduğuna inanmak güzeldir. O yer sadece şarkılarda var olsa bile.
