Jorge Palma, çağdaş Portekiz müziğinin en etkileyici şarkıcı, söz yazarı ve bestecilerinden biri, bu pazartesi günü, fiziksel olarak 76 yaşında hayata veda etti; oysa, 2007 tarihli Voo Nocturno albümündeki Encosta-te a mim parçasında söylediği gibi, metaforik olarak yüz bin yıldan fazla yaşamıştı. Tarihe, Palma’nın geçmişten bugüne dostlarıyla çevrili göründüğü o video klip kalacak. Palma bizi terk etmiş olabilir, ama şarkıları Portekiz kültürünün ve ruhunun parçası olarak sonsuza dek yaşayacak.Son albümü Vida’nın (2023) parçalarından Estróinada şöyle söylüyordu: "Kim olursa olsun benim cenazecim, beni özenle giydirmeye dikkat etsin." Ona şimdiye dek adanmış onca veda sözü ve kendisinin yazdığı sayısız dize, bundan daha iyi bir örtü olamaz.Ve söylemeye devam ettiği gibi: "Madem hayat canlı ve rengârenk yaşanmak için var, o hâlde sahte utanmalar olmadan zevklere kadeh kaldıralım." Biz de tam olarak bunu yapacağız.
Euronews, şarkıcıya, Portekiz kültürüne yakın ve onun mirasına koşulsuz hayranlık duyan bazı isimlerle konuşarak, gidişinin ardından geride ne kaldığını ve hangi şarkıları asla unutmayacaklarını sordu.Herman José - Oyuncu ve komedyenJorge Palma ile farklı vesilelerle defalarca yolu kesişen Herman José, onun gidişinin "yerini doldurması zor bir sessizlik" bıraktığını söylüyor.Şarkıcıyla ilgili en özel anılarından biri 1974’e uzanıyor. "Pedro Osório gibi büyük bir isimle birlikte, onun için müzisyenlik yaptım. Zamanın silemediği ve bugün özellikle güçlü bir şekilde geri gelen hatıralardan biridir.
Hepimiz çok daha gençtik; yeni bir hayata başlayan bir Portekiz’de ve orada, Jorge’nin olağanüstü müzikal kişiliği şimdiden belirgindi: huzursuz, özgür, öngörülemez, büyüleyici," diye vurguluyor.Komedyen, Jorge Palma’nın "tamamen benzersiz bir müzisyen" olduğunu, "ilk akordan, ilk sözcükten, o sesin ilk kırılışından itibaren tanınmak için kimseye benzemeye ihtiyaç duymayanlardan" olduğunu söylüyor.Jorge Palma’nın geride bıraktığı tüm eserler arasından Herman José, 1985 tarihli O Lado Errado da Noite albümünden Deixa-me Rir parçasını seçiyor, "belki de çünkü onda Jorge’den çok şey buluyorum: zekâ, ironi, kesinliklere karşı duyulan güvensizlik, gülümsemenin ardına saklanmış bir melankoli. Ve ciddi şeyleri anlatırken bile asla kaybetmediği o nadir taşkınlık," diye ekliyor.António Zambujo - Şarkıcı ve besteciBeja doğumlu şarkıcıya göre, Jorge Palma’nın tek bir şarkısını seçmek "haksızlık", çünkü "tüm yapıtı son derece zengin". Yine de Euronews’in davetini kabul edip, 1991 tarihli "ses ve piyano" albümü Sódan O Meu amor Existe parçasını seçti."Bu albümü, Portekiz müzik tarihinin en iyisi olarak görüyorum ve Jorge Palma hakkında söyleyebileceğim hiçbir şey, ona atfettiğim büyüklüğü anlatmak için yeterli olmaz," dedi.Gabriel Gomes - Müzisyen ve besteci"Bir arkadaşımı, bir kahramanı kaybettim," diye başlıyor sözlerine, Madredeus ve Sétima Legião’nun eski akordeonisti Gabriel Gomes.
Ardından hemen ekliyor: "Hayatımda onun varlığıyla çok şey kazandım."Bu yılın başında, Jorge Palma ile sahneyi paylaşmış ve Mosteiro da Batalha’daki Artes à Vila Festivali’nde ilk solo çalışmasını sunmuştu."Boşluk acıtıyor, ama anıları ve eserleri mutlaka dolduracak. Hızlı oldu, hak ettiği gibi," diye tamamlıyor.Gabriel Gomes, birlikte defalarca sahnede çaldıkları, Bairro do Amor albümünden Passos em Volta parçasını seçiyor ve şarkı sözünde geçtiği gibi, Jorge Palma "pencereyi açtı ve uçtu".Tiago Cação - Sanatçı temsilcisiMüzik, gösteri ve sanatçı temsilciliği sektörlerinde uzun bir kariyere sahip olan Tiago Cação, bize Jorge Palma’yı özellikle tanımak istemediğini itiraf etti."Jorge’yi hiç tanımak istemedim. Ona hiç yaklaşmak istemedim.
Jorge’yi hep, büyük şairlerin, büyük müzisyenlerin yer aldığı, dokunulmaz bir yerde bırakmak istedim; her zaman hayranlık duyduğum o isimlerle birlikte. Cuma günü, Jorge’den epey genç olan babam, müzikten hiçbir şey anlamadığını sandığım biri, bana şunu söyledi: ‘Jorge Palma konserini izlemeden ölmek istemiyorum. Çünkü Jorge gibi sanatçıların ölmeyeceğini zannederiz hep.
Ve ölmezler de.’" diye paylaştı.Tiago’nun asla unutmayacağı şarkı Sonhadores inatos. "Hayatın kaçınılmazlıklarına rağmen, hiç durmadan hayal kurma fikrinin sadeliğiyle kendimi özdeşleştiriyorum; hayatta olmanın ‘bu’ olduğunu bilerek," diyor.Fernando Vendrell - YönetmenSinemacı, bugün yalnızca Frágili (Bairro do Amor, 1989) hatırlayabildiğini söylüyor. "Bu gece kendimi çok kırılgan hissediyorum," diye alıntılıyor."Aparição" ya da "Sombras Brancas" gibi filmlerin yönetmeni olan Fernando Vendrell, Jorge Palma’yı "olağanüstü bir şarkı yazarı" olarak hatırlıyor."Bence, Portekiz’in en kusursuz şarkıları arasındalar.
Onun bakışı ve yazısı çevikti; melodileri zarif ve eşsizdi. Bize ait olan ya da parçası olmak istediğimiz bir dünyayı getiriyorlardı," diyor.Ana Margarida de Carvalho - Gazeteci ve yazarŞarkıcının ölüm haberini aldığında, aklına ilk olarak "melodisi ve ‘iyimser bir kuşkucu’ tarafından yazılmış olması" nedeniyle Na Terra dos Sonhos geldi.Ana Margarida de Carvalho, tüm albümleri, şarkıları, akustik ve canlı versiyonları bildiğini itiraf ediyor; "piyano, klasik gitar ya da elektro gitardaki virtüözitesinin" bu kayıtların hepsinde öne çıktığını söylüyor: "Muazzam bir çeşitliliği vardı; zamana direnen güçlü bir sese sahipti" diye hatırlıyor, izlediği sayısız konseri anarak. Jorge Palma’nın sesi, günlük hayatında da yer etmiş: "Arabamda çalan çalma listemde hep vardır..." diyor.Gazeteci, Jorge Palma’nın çok sayıdaki şarkısı arasından Portugal, Portugalü, "bir marş" olarak gördüğü için; ya da akorları "dalgaları andıran" Estrela do Maru; Durrell’in İskenderiye Dörtlüsü’ne saygı duruşunda bulunduğu yaylı çalgılar dörtlüğünü de ayrıca anıyor.Yine de Euronews’e, 1982 tarihli Acto Contínuo albümünden Eu Fui um Lobo Malvadoyu seçtiğini söyledi.
"Naif bir sözleri var, ama bana göre, kendi üzerine katlanan ve sonunda en güzel ‘hoş geldin’ ilanına dönüşen bir şarkı; dostluk ve barışma üzerine bir şarkı. Ezbere biliyorum, çocuklarım da öyle," diyor.Şarkıdan şu dizeleri aktarıyor: "Henüz sekmeyen tek bir silah bile kullanmadım / ve en mükemmel sargıdan sonra bile yara izi kalır / ama ne zaman istersen şatıma hoş geldin / belki eski ve buruşuk olduğu için / boyaya ihtiyaç duymaz".Luiz Carvalho - FotoğrafçıBu yazının kapak fotoğrafının sahibi (yayın için nazikçe verdi) şarkıcıyla ilk karşılaşmasını şöyle hatırlıyor: "Seni 1980’de Paris’te, Saint-Michel metrosunda şarkı söylerken fotoğrafını çektiğim o öğleden sonradan beri tanıyorum. Sonra bir şey içmeye gitmiştik; sanırım orada Grace Lamy de vardı.
Negatif hâlâ bir yerlerde olmalı, ama bulamıyorum. Yaptıklarını ve özellikle de hayat karşısındaki tavrını seviyorum: özgür, uyumsuz, görgülü; kökleri klasik müzikte olan bir müzisyen, bazen bedeni ödeyemeyecek kadar fazla delişmen. Hakkında omuzda kamera, doğrudan sesle, canlı bir belgesel çekmek isterdim...
Yollarım tükenene kadar seni kalbimde taşıyacak ve dinlemeye devam edeceğim."Seçtiği şarkı, "yolunun önemli bir kısmıyla çok örtüşen, çarpıcı bir melodisi" olan O Lado Errado da Noite.Son olarak... bu metnin yazarlarının seçimleriAna Filipa Palma: A Gente Vai Continuar sadece onun en iyi şarkılarından biri değil, bugün en çok dinlenenlerden biri ve her şeyden önce, sesinin "rüzgârlar ve deniz var oldukça" var olmaya devam edeceğinin teminatı.Palma’ya, Play ödüllerinin son edisyonundaki saygı duruşu, tüm salonun A Gente Vai Continuarı söylemesiyle sona ermişti.Ricardo Figueira: Bairro do Amoru seçiyorum, çünkü kimsenin yanında olmamış insanlar tarafından pastel boyalarla çizilmiş bir yerin var olduğuna inanmak iyi geliyor; hapishanesi, hastanesi olmayan bir ülke, güneşin daha büyük göründüğü, her bakışta sevgi dalgalarının kabardığı bir yer. O yer yalnızca şarkılarda var olsa bile.
